Tháng 10, 2017
Thứ ba
Thứ Ba, ngày 19/09/2017 00:00 AM (GMT+7)

Bản Tuyên ngôn độc lập sống mãi

Suốt nhiều thập niên kể từ lúc Hồ Chí Minh đứng trên khán đài gỗ dựng tạm tại Hà Nội, bản Tuyên ngôn Độc lập đã trở thành một biểu tượng quốc gia và là văn bản mang lại tính chính danh quan trọng nhất của nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Xem thêm các kỳ:

Nhiều người nước ngoài, trong đó có người Mỹ, đã nghiên cứu rất kỹ về Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bản tuyên ngôn độc lập mà Người đã đọc trước hàng vạn đồng bào ở Quảng trường Ba Đình sáng 2/9/1945, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tạp chí Khám phá xin trân trọng giới thiệu một góc nhìn của tác giả David G.Marr, trích trong cuốn sách Bản Tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh do Chương trình Đông Nam Á thuộc Đại học Cornell (New York – Mỹ) phát hành năm 1995.

Bản Tuyên ngôn độc lập sống mãi - 1

Chỉ một ngày sau khi đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, Chính phủ lâm thời đã tiến hành phiên họp đầu tiên vào ngày 3/9/1945.

Khi Jean Sainteny, Cao uỷ Pháp tại Việt Nam từ năm 1946 đến 1962, có được những báo cáo chi tiết về những phát biểu tại buổi mít-tinh, ông đã chú ý tới cách Hồ Chí Minh giữ được đường lối ôn hoà hơn so với những người đồng chí của ông. Ngày kế tiếp, một trong những trợ lí của Sainteny đã bước hùng hổ vào tổng hành dinh của chính quyền lâm thời, nói chuyện với chủ tịch Hồ Chí Minh và phụ tá của ông về những vấn đề ngoại giao. Vị trợ lí này sau đó đã tỏ ra bị thuyết phục rằng có thể đạt được thương lượng với chính quyền lâm thời.

Sainteny tha thiết mong muốn mở ra những cuộc thương lượng với Hồ Chủ tịch, nhưng ông không nhận được chỉ dẫn nào từ Paris. Khi các văn bản về bài phát biểu trong ngày lễ Độc lập tới được Paris, thì dường như người ta đã làm ngơ chúng. 

Thực tế, Paris vẫn chú trọng đến việc giành lấy ưu thế quyền lực ở Đông Dương hơn là lưu tâm đến các ý tưởng của ông Hồ Chí Minh hay ông Võ Nguyên Giáp. 

Một khi các cuộc thương lượng bắt đầu giữa Việt Nam Dân chủ Cộng hoà và Pháp thì những bản cáo trạng sống động, đầy cảm xúc của Hồ Chí Minh dành cho chế độ thực dân Pháp, như bản cáo trạng được trình bày trong Tuyên ngôn Độc lập, đã khiến cho những người theo tư tưởng tự do ở Pháp như Sainteny cũng phải nổi giận. 

Ông Hồ Chí Minh cố gắng giải quyết chuyện này bằng cách phân biệt công khai giữa “những kẻ đế quốc cũ” và những người đại diện cho chính quyền Pháp hiện tại, nhưng những phân biệt này thật khó để duy trì trên thực tế. Tới tháng Mười một năm 1946, những cuộc đấu khẩu với các luận điệu riêng của cả hai bên đã thường xuyên diễn ra. Và xung đột toàn diện là điều không tránh khỏi.

Bản Tuyên ngôn độc lập sống mãi - 2

Bác Hồ thăm Cung điện Versailles, Paris, thời gian Bác làm thượng khách của Chính phủ Pháp năm 1946. Phía trái: Cao ủy Jean Sainteny và phu nhân cùng con trai Philippe

Suốt nhiều thập niên kể từ lúc Hồ Chí Minh đứng trên khán đài gỗ dựng tạm tại Hà Nội, bản Tuyên ngôn Độc lập đã trở thành một biểu tượng quốc gia, với việc những em học sinh ghi nhớ những đoạn văn trong đó. Các nhà chính trị sử dụng nó liên tục như một văn bản pháp lý, cung cấp thẩm quyền cho các công bố chính sách của mình, và các sử gia dẫn dắt nó ra như là điểm bản lề giữa chế độ nô lệ thực dân và sự giải phóng thắng lợi.

Ngày nay bản Tuyên ngôn có thể là văn bản mang lại tính chính danh quan trọng nhất của nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, giúp giải thích tại sao hệ thống chính trị này vẫn vượt qua được mọi cơn chấn động xuất phát từ cuộc khủng hoảng chính trị của Liên Xô.

Gần đây, những điểm nhấn mạnh của bản Tuyên ngôn về quyền được sống, tự do, hạnh phúc, và bình đẳng, cùng với nền độc lập quốc gia, hiếm khi được chú ý một cách chi tiết, ngay cả với những cây bút phi Cộng sản.

Bản Tuyên ngôn độc lập vẫn giữ được vị thế trong đài tưởng niệm của chủ nghĩa ái quốc, cùng với những áng văn cổ xưa của Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, và Nguyễn Trãi.

Khám Phá
Xem thêm các kỳ:

Tin đọc nhiều

Những cuộc chiến không cân sức Mùa xuân và mùa hè năm 1972, có 456 máy bay của quân đội Mỹ...
Phi công Việt Nam biến hóa tính năng cho tiêm kích MIG Nếu tuần cuối cùng của tháng 7, có 11 máy bay bị bắn hạ, thì...
MIG-21 xung trận, phá vỡ ưu thế vượt trội của Không quân Mỹ Khi đối đầu với MiG-21, F-4 mất dần những ưu thế tuyệt đối...
F4 Con ma chịu thua Én bạc MIG-21 Sau khi đưa MiG-21 vào trận, từ tháng 5 đến tháng 12/1966,...