Tháng 07, 2018
Thứ ba
Thứ Năm, ngày 05/07/2018 06:12 AM (GMT+7)

Các trường nổi bật thời Pháp thuộc

Người Pháp lập nên các trường đại học, cao đẳng… đào tạo những ngành nghề cơ bản cho sinh viên bản xứ để tạo nguồn nhân lực phục vụ chiến lược khai thác và quản lý thuộc địa tại Đông Dương.

Xem thêm các kỳ:

Ngay khi chiếm được toàn Việt Nam, người Pháp đã áp đặt hệ thống giáo dục của riêng mình tại xứ thuộc địa, nhằm nhanh chóng phổ biến và áp đặt văn hóa Pháp tại vùng đất này. Giáo dục được chọn là lĩnh vực tiên phong trong chiến lược Âu hóa nền văn hóa lâu đời của cư dân bản địa. Người Pháp đã làm những gì? Người Việt đã tiếp thu chọn lọc ra sao? Nền Âu học đã có những đóng góp gì cho sự phát triển của Việt Nam nói chung, Nam Kỳ nói riêng?Tạp chí Khám phá trân trọng gửi đến quý độc giả loạt bài của nhà nghiên cứu Trần Bích San.

Trường Cao đẳng Thú y Đông Dương (École Supérieure Vétérinaire de l’Indochine): ban thú y của Trường Y Dược được tách ra thành trường này do nghị định ngày 05/09/1917, trực thuộc Sở Thú Y Bắc kỳ, nhằm đào tạo phụ tá thú y sĩ với học trình 4 năm.

Các trường nổi bật thời Pháp thuộc - 1

Từ 1918 đến 1925, điều kiện phải có bằng Cao đẳng tiểu học. Trường nhận học viên không qua kỳ thi tuyển, tốt nghiệp thành y sĩ thú y. Từ 1925 đến 1935 phải có bằng Cao đẳng tiểu học hoặc bằng tú tài và phải qua kỳ thi tuyển.

Từ 1935 đến 1940 trường đóng cửa vì thiếu ngân sách. Từ 1941 trường mở cửa lại, phải có bằng tú tài và khám sức khỏe mới được dự kỳ thi tuyển. Tốt nghiệp với văn bằng bác sĩ thú y. Từ năm này trường được đặt dưới sự giám sát của Tổng Thanh tra canh nông và Chăn nuôi.

Trường Pháp Chính (École de Droit et d’Administration): thành lập ngày 15/10/1917, lúc đầu nhằm đào tạo quan lại “ngạch Tây” phục vụ cho guồng máy cai trị của Pháp về hành chính, tài chính, tư pháp, học trình 3 năm, riêng ban tài chính học 2 năm.

Các trường nổi bật thời Pháp thuộc - 2

Trường Pháp chính thời Pháp thuộc

Tốt nghiệp được bổ dụng làm tham biện ở các công sở (còn gọi là tham tá), hoặc đi làm tri phủ, tri huyện ở các tỉnh. Trường được đổi thành Cao đẳng học viện Đông Dương (École des Hautes Étude Indochinoises) do nghị định ngày 18/09/1924 với mục đích đào tạo ở bậc cao học về luật pháp, chính trị, lịch sử và triết học.

Muốn nhập học phải có bằng tú tài bản xứ hay tú tài Pháp, chương trình học 3 năm. Ngày 11/09/1931 theo sắc lệnh của tổng thống Pháp đổi thành Trường Cao đẳng Luật khoa Đông Dương (École Supérieure de Droit de l’Indochine).  Năm 1941 đổi thành Trường Đại học Luật khoa (Faculté de Droit).

Trường Cao đẳng Sư phạm (École Supérieure de Pédagogie): toàn quyền Albert Sarraut ký nghị định thành lập ngày 15/10/1917, nhằm đào tạo giáo chức cho các trường sư phạm sơ cấp và các trường cao đẳng tiểu học, học trình 3 năm. Từ sau năm 1920 thí sinh dự tuyển phải có bằng tú tài II. Trường có 2 ban:

Ban Văn chương (Section des Lettres): gồm các môn học về văn chương, lịch sử, địa lý và triết học.

Ban Khoa học (Section des Sciences): gồm các môn học về toán, vật lý, hóa học và vạn vật học.

Trường Cao đẳng Nông lâm (École Supérieure d’Agriculture et de Sylviculture): thành lập do nghị định ngày 21/03/1918 đào tạo phụ tá kỹ sư nông nghiệp và lâm nghiệp, học trình 3 năm. 

Năm 1935 trường đóng cửa. Ngày 15/08/1938 toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập Trường Chuyên nghiệp Nông lâm Đông Dương (École Spécial d’Agriculture et de Sylviculture) đào tạo kỹ sư nông nghiệp và lâm nghiệp, học trình học 3 năm.

Trường Công chánh (École des Travaux Publics): thành lập bởi nghị định của toàn quyền Đông Dương ngày 22/02/1902 để đào tạo cán sự chuyên môn (agent technique) cho các sở công chính, địa chính và địa dư với học trình 2 năm, hạn tuổi từ 18 đến 25. Lúc đầu, điều kiện phải có bằng tiểu học. 

Từ năm 1913 nếu có bằng thành chung thì được miễn thi.  Năm 1944 đổi thành Trường Cao đẳng Công chánh (École Supérieur de Traveaux Publics) đào tạo kỹ sư và phó kỹ sư công chính.

Các trường nổi bật thời Pháp thuộc - 3

Trường Thương mại Đông Dương (École de Commerce de l’Indochine): được thành lập do nghị định ngày 02/11/1920, học trình 2 năm. Để bổ túc cho những người tốt nghiệp trường này ở Hà Nội, Trường Thương mại Thực hành (École d’Application Commerciale) được thành lập ở Sài Gòn năm 1922 để nâng cao kiến thức về nội và ngoại thương bằng những công tác thực tế.

Đến năm 1924 trường Thương mại Thực hành được sát nhập vào Trường Thương mại Đông Dương ở Hà Nội theo nghị định ngày 25/08/1925. Chương trình thực hành được áp dụng với học trình tổng cộng 3 năm. Nghị định ngày 28/09/1928 nâng lên thành Trường Cao đẳng Thương mại Đông Dương. Nghị định ngày 07/04/1926 mở thêm Khoa Bưu chính và Điện báo (Section des Postes et Télégraphes) đào tạo chuyên viên tiếp nhận điện báo (receveur) cho ngành bưu điện. Cũng nghị định này thành lập thêm Khoa Điện báo vô tuyến (Section Radiotélégraphiques) nhằm cung cấp chuyên viên kỹ thuật cao cấp cho Sở Vô tuyến Điện (Service Radiotélégraphie)

Các trường nổi bật thời Pháp thuộc - 4

Trường Cao đẳng Văn khoa (École Supérieure de Lettres): thành lập năm 1923 nhưng đến năm 1924 bị bãi bỏ và sát nhập với Trường Pháp chính để thành Trường Cao học Đông Dương.

Trường Khoa học Thực hành (École des Sciences Appliquées): thành lập năm 1923 nhưng vì thiếu giáo sư và học cụ nên chỉ được một thời gian ngắn rồi bị bãi bỏ.

Trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương (École des Beaux-Arts de l’Indochine): Nghị định thành lập do toàn quyền Merlin ký ngày 27/10/1924, chương trình học 3 năm do Sở Học Chánh quản trị. Giám đốc đầu tiên là giáo sư Tardieur.

Các trường nổi bật thời Pháp thuộc - 5

Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương

Từ 1926 chương trình đổi thành 5 năm. Năm 1927 thêm ngành kiến trúc. Năm 1928 thêm nghệ thuật sơn mài. Năm 1932 thêm ngành khắc chạm kim loại (ciselure). Năm 1937 Jonchère thay Tardieur làm giám đốc thêm ngành đồ gốm và đồ sứ. Năm 1938 đổi thành Trường Mỹ Thuật và Mỹ Thuật Thực Hành Đông Dương (École des Beaux-Arts et des Arts Appliqués) bằng nghị định ngày 21/05/1938 của toàn quyền Brévié.

Nghị định ngày 22/10/1942 đặt trường trực thuộc Viện Đại Học Đông Dương (Université Indochinoise).

Trần Bích San
Xem thêm các kỳ:

Tin đọc nhiều

Hơn 1.000 lính Mỹ tử trận tại Khe Sanh vì điều gì? Vào đầu tháng 7/1968, căn cứ tác chiến Khe Sanh bị phá hủy,...
Khe Sanh - Điện Biên phủ thứ 2 Cả Hoa Kỳ và Bắc Việt đều khát khao giành chiến thắng trong...
Khe Sanh - Địa ngục của lính Mỹ Tại Sài Gòn, tướng Westmoreland đã đợi sẵn cuộc tấn công của...
Người Việt nâng tầm chữ quốc ngữ Nếu A. de Rhodes có công phổ biến chữ quốc ngữ thì cũng chỉ...