Tháng 07, 2018
Thứ ba
Thứ Ba, ngày 03/07/2018 07:02 AM (GMT+7)

Đông Dương hóa hệ thống giáo dục Pháp

Ngoại trừ trường Y Dược và Công chánh được thành lập từ đầu thế kỷ thứ 20, các trường Cao đẳng và Đại học đã được thành lập vào khoảng cuối Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Xem thêm các kỳ:

Ngay khi chiếm được toàn Việt Nam, người Pháp đã áp đặt hệ thống giáo dục của riêng mình tại xứ thuộc địa, nhằm nhanh chóng phổ biến và áp đặt văn hóa Pháp tại vùng đất này. Giáo dục được chọn là lĩnh vực tiên phong trong chiến lược Âu hóa nền văn hóa lâu đời của cư dân bản địa. Người Pháp đã làm những gì? Người Việt đã tiếp thu chọn lọc ra sao? Nền Âu học đã có những đóng góp gì cho sự phát triển của Việt Nam nói chung, Nam Kỳ nói riêng?Tạp chí Khám phá trân trọng gửi đến quý độc giả loạt bài của nhà nghiên cứu Trần Bích San.

Hệ thống giáo dục Pháp-Việt (Enseignement Franco-Indigène) áp dụng ở Việt Nam dưới thời Pháp thuộc đã rập khuôn theo chế độ và tổ chức giáo dục của Pháp nhưng được điều chỉnh, thêm bớt cho phù hợp với thực tế ở Đông Dương và chủ yếu là để đạt mục đích khai thác thuộc địa.

Đông Dương hóa hệ thống giáo dục Pháp - 1

Trường Đồng Khánh tại Huế

Vì thế, học chế áp dụng tại Đông Dương cho bậc học cao nhất, hình thức tương tự như ở Pháp (lúc đầu không có thực chất, sau đuợc cải tiến vì lý do chính trị), gồm có hai loại trường là Cao đẳng và Đại học:

Trường Cao đẳng (École Supérieure): là loại trường chuyên nghiệp, nhập học phải hội đủ điều kiện văn bằng đòi hỏi và qua một kỳ thi tuyển (concours). Trúng tuyển được cấp học bổng ăn học suốt học trình. Tốt nghiệp phải làm việc cho chính quyền (trong lãnh vực chuyên nghiệp do trường đào tạo) một thời gian ấn định, nếu không, theo nguyên tắc, phải bồi thường tiền học bổng.

Các trường cao đẳng, đào tạo các chuyên viên có nghề nghiệp nhất định như bác sĩ, kỹ sư, công chức, giáo sư…, chương trình học có qui củ và kỷ luật chặt chẽ.

Trường Đại học (Université): muốn nhập học các trường đại học chỉ cần đủ điều kiện về văn bằng đòi hỏi mà không phải qua một kỳ thi tuyển. Việc thu nhận sinh viên không hạn định tuổi tác và số lượng.

Chương trình học chú trọng đào tạo một căn bản vững chãi cho tri thức chuyên ngành nào đó nhưng không nhất thiết đóng khung trong một lãnh vực nhất định và cũng không mang tính chất nghề nghiệp bắt buộc như các trường cao đẳng chuyên nghiệp. Sinh viên phải tự túc về học phí (ngoại trừ những sinh viên xuất sắc được học bổng). Khi tốt nghiệp chính quyền không có nhiệm vụ cung cấp việc làm, cá nhân phải tự tìm kiếm.

Đông Dương hóa hệ thống giáo dục Pháp - 2

Trường Đại học Sư phạm Sài Gòn thời Pháp thuộc

Ngoại trừ trường Y Dược và Công chánh được thành lập từ đầu thế kỷ thứ 20, các trường Cao đẳng và Đại học đã được thành lập vào khoảng cuối Chiến tranh thế giới thứ nhất (trong khoảng từ năm 1917 đến 1924).

Ngày 21/12/1917, toàn quyền Đông Dương Albert Sarraut ra nghị định ban hành Học chánh tổng qui ở Đông Dương (Règlement Général de l’Instruction Publique en Indochine) nhằm mục đích thực hiện một cách qui mô chính sách của Pháp đối với các nước ở Đông Dương.

Sau đó, Qui chế Tổng Quát về Giáo dục Cao đẳng ở Đông Dương (Règlement Général de l’Enseignement Supérieur en Indochine) được toàn quyền Đông Dương ban hành bằng nghị định ngày 25/12/1918. Lúc đầu, điều kiện để được theo học các trường thuộc hệ thống cao đẳng và đại học là phải có bằng cao đẳng tiểu học (tức bằng thành chung).

Về sau điều kiện về văn bằng là tú tài toàn phần. Tất cả các trường được xếp vào hệ thống trường cao đẳng và đại học đều ở Hà Nội và thuộc Viện Đại Học Đông Dương (Université Indochinoise), gồm có:

Trường Y Khoa Đông Dương (École de Médecinede l’Indochine): nghị định ngày 08/01/1902 thành lập một cơ sở đào tạo nhân viên y tế của Đông Dương do bác sĩ Yersin làm hiệu trưởng . 

Ngày 27/02/1902 khóa đầu tiên với 29 học viên đã khai giảng tại cơ sở tạm thời ở làng Nam Đông (tức Thái Hà Ấp). Đến cuối năm 1902 trường chuyển về cơ sở chính thức tức là trường Đại Học Y Khoa Hà Nội bây giờ.

Do nghị định ngày 25/10/1904 trường mang tên là Trường Y Khoa Đông Dương nhằm đào tạo các phụ tá cho bác sĩ và dược sĩ (médecine et pharmacian auxiliaire) với học trình 4 năm cho y khoa và 3 năm cho dược khoa.

Đông Dương hóa hệ thống giáo dục Pháp - 3

Một tiết học của sinh viên trường Y khoa Đông Dương

Từ năm 1906 có thêm ban thú y. Trường còn có một lớp Nữ Hộ sinh bản xứ (Sage Femme Indigène) học trình 2 năm, điều kiện nhập học chỉ cần có bằng tiểu học. Do nghị định ngày 29/12/1913 trường được cải tổ và đổi tên thành Trường Y Dược Đông Dương (École de Médecine et de Pharmacie de l’Indochine).

Từ năm 1919 có thêm nhãn khoa. Đến năm 1923, sắc lệnh ngày 30/08/1923 nâng trường lên bậc Cao đẳng (école supérieure) nhằm đào tạo bác sĩ và y sĩ Đông Dương. Trường Kiêm bị Y Dược (École de Plein Exercise de Médecine et de Pharmacie) đào tạo bác sĩ với chương trình học 6 năm, 4 năm tại Hà Nội, 2 năm cuối học và trình luận án tại Pháp.

Section de Médecine et Pharmaciens Indochinois đào tạo y sĩ Đông Dương với chương trình học 4 năm ở Hà nội. 

Đông Dương hóa hệ thống giáo dục Pháp - 4

Năm 1930, Trường Y Dược Đông Dương trở thành một khoa (faculté) của Viện  Đại Học Hà Nội (Faculté de Médecine et de Pharmacie de l’Université de Hanoi). Năm 1935 đánh dấu khóa bác sĩ tốt nghiệp đầu tiên ở trong nước do các giáo sư từ trường Đại học Y Khoa Paris sang giảng dạy và chấm thi.

Trần Bích San
Xem thêm các kỳ:

Tin đọc nhiều

Hơn 1.000 lính Mỹ tử trận tại Khe Sanh vì điều gì? Vào đầu tháng 7/1968, căn cứ tác chiến Khe Sanh bị phá hủy,...
Khe Sanh - Điện Biên phủ thứ 2 Cả Hoa Kỳ và Bắc Việt đều khát khao giành chiến thắng trong...
Khe Sanh - Địa ngục của lính Mỹ Tại Sài Gòn, tướng Westmoreland đã đợi sẵn cuộc tấn công của...
Người Việt nâng tầm chữ quốc ngữ Nếu A. de Rhodes có công phổ biến chữ quốc ngữ thì cũng chỉ...