back site
logo header magazine

Trong chiến tranh Việt Nam, khu vực Đường 9 - Khe Sanh có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng đối với cả Mỹ, chính quyền Sài Gòn và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Khe Sanh là nơi có thể chia cắt và ngăn chặn tuyến chi viện chiến lược của miền Bắc cho miền Nam, nhưng lại là nơi hạn chế khả năng Mỹ tiến công ra miền Bắc và là lá chắn để bảo vệ tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn. Hai bên đã có 66 ngày đêm quyết chiến chiến lược tại đây. Nhân dịp kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Khe Sanh (7/1968 - 7/2018), Tạp chí Khám phá trân trọng chuyển tới bạn đọc bài viết của tác giả Gregg Jones trong cuốn sách “Last Stand at Khe Sanh”, với mong muốn quý độc giả có thêm cái nhìn đa chiều về sự kiện lịch sử này, qua bản dịch của dịch giả Phan Nguyên.

Vào ngày 24/2, lực lượng Hoa Kỳ khởi động Chiến dịch Sierra, thường được gọi là Chiến dịch Super Gaggle, vì đã sử dụng một lượng lớn máy bay.

hon 1.000 linh my tu tran tai khe sanh vi dieu gi? - 1

Chiến dịch này liên quan tới việc tấn công các vị trí đặt pháo của lực lượng miền Bắc xung quanh Khe Sanh bằng khí ga, khói, đạn pháo công suất lớn và bom napalm, cho phép các máy bay trực thăng Sea Knight bay vào các cứ điểm ở trên đỉnh đồi và thả xuống các loại hàng tiếp viện. Cuộc khủng hoảng hàng tiếp viện đã được giải tỏa phần nào.

Ngày hôm sau, nỗi e sợ về một cuộc tấn công vào căn cứ sắp sửa diễn ra đã lên tới đỉnh điểm sau khi một đơn vị tuần tra Thủy quân lục chiến bị tiêu diệt và người ta phát hiện ra các đường hào mới của quân đội miền Bắc xâm nhập vào chỉ cách hàng rào phía Đông Nam của căn cứ một vài mét.

hon 1.000 linh my tu tran tai khe sanh vi dieu gi? - 2

Vào đêm 29 tháng 2, Bắc Việt tiến hành 3 đợt tấn công vào ngoại vi phía Đông của Căn cứ tác chiến Khe Sanh. Lực lượng Mỹ khởi động một kế hoạch chi tiết nhằm bẫy và tiêu diệt quân đội miền Bắc với các cuộc ném bom B52 có phối hợp cùng với các chiến dịch không kích và pháo kích đi kèm.

Một số binh sĩ Bắc Việt đã tiến vào được khu vực hàng rào ngoại vi trước khi cuộc tấn công cuối cùng thất bại.

Áp lực của Bắc Việt lên Khe Sanh đã giảm xuống vào tháng 3 khi thời tiết cải thiện đã giúp Mỹ tiến hành các đợt không kích là pháo kích mạnh mẽ hơn. Với sự xuất hiện của lực lượng tiếp viện hỗn hợp Lục quân và Thủy quân lục chiến, các chỉ huy Mỹ tuyên bố cuộc bao vây đã kết thúc vào ngày mùng 8 tháng 4.

hon 1.000 linh my tu tran tai khe sanh vi dieu gi? - 3

Trong những tuần sau đó, lực lượng Lục quân rời khỏi căn cứ và các tiểu đoàn Thủy quân lục chiến mới đã được đưa đến và đối mặt với các trận đánh còn đẫm máu hơn so với trong thời kỳ diễn ra cuộc bao vây.

Nhưng cho đến lúc đó, các phóng viên đã rời đi và tướng Westmoreland cũng bị thay thế bởi Tướng Creighton Abrams.

Vào đầu tháng 7, căn cứ Tác chiến Khe Sanh bị phá hủy, và trong một cảnh tượng báo trước các sự kiện vào tháng Tư năm 1975, những lính Mỹ cuối cùng đã rời đi vội vã bằng máy bay trực thăng. Radio Bắc Việt tuyên bố chiến thắng tại Khe Sanh.

Gần 1.000 lính Mỹ đã tử trận trong cuộc giao tranh năm 1968 xung quanh Khe Sanh, cao hơn nhiều so với con số chính thức.

hon 1.000 linh my tu tran tai khe sanh vi dieu gi? - 4

Ý định cuối cùng của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Khe Sanh vẫn chưa rõ ràng. Trong nhiều thập niên, quan điểm chính thức tại Hà Nội cho rằng Khe Sanh chỉ là một biện pháp đánh lạc hướng các cuộc tấn công đô thị Tết Mậu Thân.

hon 1.000 linh my tu tran tai khe sanh vi dieu gi? - 5

Tuyên bố đó đã được khuếch tán bởi các phóng viên chiến trường được kính trọng như Neil Sheehan và Stanley Karnow. Người ta hầu như không để ý tới các phân tích cho rằng Bắc Việt có ý định kết thúc cuộc tấn công Tết Mậu Thân năm 1968 bằng một “phát súng ân huệ” cuối cùng dành cho người Mỹ tại Khe Sanh.

hon 1.000 linh my tu tran tai khe sanh vi dieu gi? - 6

Cho tới khi Chính phủ Việt Nam công khai các kho dữ liệu thời chiến của mình, chúng ta vẫn sẽ chưa biết chắc chắn những gì thực sự diễn ra đằng sau trận Khe Sanh.