Tháng 05, 2018
Thứ hai
Thứ Ba, ngày 15/05/2018 06:36 AM (GMT+7)

Người Pháp thừ nghiệm nhiều cây trồng khác

Để đa dạng cây trồng, khai thác hết tiềm năng đất đai, sức lao động của con người và đem về nhiều lợi nhuận, chính quyền thuộc địa đã thử nghiệm và trồng nhiều loại cây có giá trị kinh tế cao.

Xem thêm các kỳ:

Lục tỉnh Nam Kỳ đầu thế kỷ 19 là vùng đồng bằng phần lớn ngập nước. Nhiều vùng ở Tây Nam Bộ ngập mặn, nhiễm phèn, đất rộng mà không canh tác được. Vua chúa nhà Nguyễn và nhất là người Pháp đã dùng sức lao động của người dân Việt Nam để làm nên một hệ thống kênh dẫn nước khổng lồ, đan kín đồng bằng Nam Bộ. Chính hệ thống kênh đào này đã thau chua, rửa mặn, hồi sinh cho cả một vùng đồng bằng rộng lớn, phát triển nông nghiệp. Ngoài chuyện phục vụ người Pháp khai thác thuộc địa một cách triệt để, hệ thống kênh đào cũng đã làm nên một vùng đồng bằng sông Cửu Long mênh mông sông nước và tràn trề sức sống đến tận ngày nay. Tạp chí Khám phá trân trọng giới thiệu loạt bài nghiên cứu của tác giả Trần Hữu Thắng, Giảng viên Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh về hệ thống kênh đào thời Pháp thuộc ở vùng Đồng Tháp Mười.

Nhiều giống lúa đã được người Pháp du nhập từ Mỹ, Myanmar, Nhật Bản, Ấn Độ, bắc Trung Quốc, miền Bắc (Việt Nam) và Campuchia để thử nghiệm hầu hết các tỉnh ở Nam Bộ. Từ 1910 - 1913, có khoảng 700 giống lúa được thu thập trong phòng thí nghiệm (Laboratoire). Liên tiếp nhiều năm 1920, 1921, 1922, 1923..., các chuyên gia và kĩ sư người Pháp đưa giống lúa Huêky số 3601, số 1741 vào thử nghiệm và trồng thí điểm ở Cần Thơ, Trà Vinh, Sóc Trăng, Sa Đéc, Mỹ Tho, Gò Công, Bến Tre, Tân An...  

Việc thử nghiệm được thực hiện bởi ông Nguyễn Hào Nhơn (Phụng Hiệp) trong năm 1922 - 1923, với giống Huêky số 3601 đã thu về từ 2.500 kg đến 3.000 kg/1ha. Nhìn chung, các loại giống mới được thử nghiệm về sau cũng không mang lại kết quả khả quan bởi do, nhiều vùng mà trong đó có Đồng Tháp Mười điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, lũ lụt, chua - phèn..., rất phức tạp nên những giống mới này không phát huy được ưu điểm.

Người Pháp thừ nghiệm nhiều cây trồng khác - 1

Người Pháp và người làm công Việt Nam đào kênh Chợ Gạo.

Bằng kinh nghiệm từng trải và hiểu rõ vùng Đồng Tháp Mười, nông dân cũng tìm tòi, thử nghiệm các giống lúa mới để tăng năng suất. Khoảng năm 1901, ông Phan Văn Vàng đem giống lúa nổi (Riz Flotant) có thể “mọc khi nước ngập từ 4m - 5m, trong điều kiện nước lên ngày không quá 5 cm - 6 cm” từ Crachiê (Campuchia) về quê trồng thử, và viêc̣ phổ biến nhanh chóng giống lúa này đã làm thay đổi bản đồ nông nghiệp Nam Kì nói chung và vùng Đồng Tháp Mười nói riêng. Với những đặc điểm sinh học của nó, lúa nổi mau chóng trở thành một giống lúa mới thích hợp cho Đồng Tháp Mười, hay nói như các nhà chuyên môn, đây là một tiến bộ về giống nhưng tạo ra một cuộc cách mạng về hệ thống sản xuất.

Những công trình thủy nông đã góp phần tăng năng suất lúa, thì các phương tiện kĩ thuật khác như chọn giống, dùng phân bón, chế độ độc canh được thực dân Pháp nỗ lực sử dụng. Năm 1929, Cục lúa gạo được thành lập (do sáng kiến của Yves Henry và Toàn quyền Pasquier) nhằm hướng tới hiện đại hóa các phương pháp trồng lúa mà chủ yếu bằng cách dùng phân bón hoá học.

Người Pháp thừ nghiệm nhiều cây trồng khác - 2

Bến thuyền tấp nập ở Châu Đốc, An Giang

Tính đến năm 1935, trên bản đồ trồng lúa của Đồng Tháp Mười, năng suất giống lúa nổi (Riz Flotant) được cải thiện rất đáng kể. Nhiều cánh đồng gần hệ thống kênh đào ở Cai Lậy, Cái Bè và Cao Lãnh năng suất dự tính đạt 40 - 60 giạ/1ha; vùng Hồng Ngự năng suất từ 80 - 100 giạ/1ha; vùng Mộc Hoá, Thạnh Hoá, Thủ Thừa năng suất trung bình 40 - 60 giạ/1ha.

Nông nghiệp vùng Đồng Tháp Mười thời thuộc Pháp, cây lúa vẫn được coi là cây trồng độc canh. Nhưng để đa dạng cây trồng, khai thác hết tiềm năng đất đai, sức lao động của con người và đem về nhiều lợi nhuận, chính quyền thuộc địa đã thử nghiệm và trồng nhiều cây khác có giá trị kinh tế cao, chẳng hạn như:

- Cây bông (Le coton): đầu thế kỉ XX, dưới thời thuộc Pháp, diện tích bông ở Đông Dương lên tới 25.000 ha. Trong đó, Trung Kỳ chiếm 7.000 ha, Nam Kỳ chiếm 2.000 ha, Campuchia có 10.000 ha, số còn lại là ở Bắc Kỳ.

Kể từ năm 1923, các chuyên gia nông nghiệp người Pháp đã cố gắng thử nghiệm trong vùng đất đỏ và đất xám, phía Đông của vùng Đồng Tháp Mười. Các kết quả thu được rất khả quan.

Các chất xơ sản phẩm đạt đến 25-26 mm chiều dài và tương tự như sợi của nước Mỹ. Và có thể khẳng định, ở Đồng Tháp Mười, trên tất cả các vùng đất dọc theo theo tuyến sông, rạch thiên nhiên và kênh đào phù hợp với trồng bông.

Trần Hữu Thắng
Xem thêm các kỳ:

Tin đọc nhiều

Kênh đào biến Đồng Tháp Mười thành vùng màu mỡ Quá trình thay đổi sở hữu đất đai hầu như đi cùng...
Kỳ 2: Vùng đất Nam Bộ dưới thời Chân Lạp Đến thế kỷ XIII, vùng đất Nam Bộ vẫn còn là một vùng đất...
Người Pháp thừ nghiệm nhiều cây trồng khác Để đa dạng cây trồng, khai thác hết tiềm năng đất...
Công chiếu phim Chiến tranh Việt Nam từ tài liệu giải mật của tình báo Mỹ Vào 21h từ 24-26/4/2018, trên kênh HTV9 sẽ trình chiếu phim...