Tháng 11, 2017
Thứ ba
Thứ Bảy, ngày 09/09/2017 00:00 AM (GMT+7)

Toàn dân hướng về Quảng trường Ba Đình trong ngày 2/9

Jean Sainteny, viên chức cao cấp của nước Pháp Tự do, đã quan sát thấy hàng chục ngàn người Việt Nam đi thành từng hàng băng qua đại lộ Brière-de-l’Isle để tiến vào quảng trường. Ông ngạc nhiên trước sự tham gia công khai của giới Công giáo và sửng sốt trước sự trật tự của đám đông.

Xem thêm các kỳ:
Kỳ mới

Nhiều người nước ngoài, trong đó có người Mỹ, đã nghiên cứu rất kỹ về Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bản tuyên ngôn độc lập mà Người đã đọc trước hàng vạn đồng bào ở Quảng trường Ba Đình sáng 2/9/1945, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tạp chí Khám phá xin trân trọng giới thiệu một góc nhìn của tác giả David G.Marr, trích trong cuốn sách Bản Tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh do Chương trình Đông Nam Á thuộc Đại học Cornell (New York – Mỹ) phát hành năm 1995.

Toàn dân hướng về Quảng trường Ba Đình trong ngày 2/9 - 1

Đông đảo nhân dân tập trung tại Quảng trường Ba Đình nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc Lập ngày 2/9/1945.

Khi mặt trời lên cao vào ngày 2 tháng Chín ở Hà Nội, thời tiết lúc đó quang đãng và nóng nực, với cơn gió hiu hiu thổi từ phía tây. Nhiều người xem buổi sáng ấy như ngày lễ Tết, họ đảm bảo nhà cửa sạch sẽ, thắp nhang trên bàn thờ gia đình, đốt pháo. Các cửa tiệm giảm giá và hứa quyên một nửa lợi nhuận để giúp đỡ Quân Giải phóng.

Trùng hợp là ngày Chủ nhật này còn là “Lễ hội những người tử vì đạo Việt Nam” của Công giáo, tưởng niệm những người đã chết vì đức tin của mình, đặc biệt vào thế kỉ 19, nên các nhà thờ ở Hà Nội buổi sáng đó tràn ngập người tham dự thánh lễ. Trong một động thái được thiết kế có chủ đích nhằm nối kết Giáo hội Việt Nam với chính quyền mới, các linh mục sau đó đã dẫn đoàn con chiên của mình băng qua các con phố để tới quảng trường.

Những nhà sư trụ trì ở nhiều ngôi chùa cũng làm tương tự. Giáo viên mang còi hoặc loa dẫn đầu đoàn học sinh hát những bài ca cách mạng. Đám thanh niên đặc biệt chú ý đến những lá quốc kì đỏ rực trên tay các thiếu nữ, tương phản với những chiếc áo dài trắng tinh khôi.

Trước đó hai tuần, vào ngày 19 tháng Tám, có rất nhiều người ở các vùng nông thôn đi thành từng đoàn tới Hà Nội để tham dự. Nhưng lần này, nhiều người trong số họ đến đây với tư cách đại diện cho các thôn làng, nơi mà những bậc cao niên hay những người bên tổ chức Việt Minh lãnh đạo. Họ mặc áo dài khăn đóng theo truyền thống, một số người mang theo những thanh kiếm nghi lễ và những cây gậy bằng đồng từ những miếu thờ và nhà chùa của địa phương. Nhiều nhóm người dân tộc thiểu số từ vùng đồi núi cũng tham dự. Họ đội mũ, đeo khăn có màu sắc sặc sỡ, mặc váy và đeo khăn quàng vai.

Từ cái “lồng vàng” Phủ Toàn quyền, Jean Sainteny, viên chức cao cấp của nước Pháp Tự do (Free French) có mặt ở Hà Nội. Ông đã quan sát thấy hàng chục ngàn người Việt Nam đi thành từng hàng băng qua đại lộ Brière-de-l’Isle để tiến vào quảng trường. Ông ngạc nhiên trước sự tham gia công khai của giới Công giáo và sửng sốt trước sự trật tự của đám đông. Không ai có cử chỉ thù địch đối với ông hay đối với tòa nhà phủ Toàn quyền.

Lá cờ Việt Minh khổ lớn được treo lên cột cờ cao vút, nơi này sau đó được gọi một cách thông dụng là Cột cờ.

Trước đó vài tháng, khu vực quảng trường đã được Đốc lí Hà Nội Trần Văn Lai đổi tên lại thành Quảng trường Ba Đình, nhằm tưởng nhớ cuộc phòng vệ ngoan cường chống lại thực dân Pháp hồi năm 1886-1887. Người ta đặt một cái cồng và một cái trống lớn bên dưới khán đài.

Toàn dân hướng về Quảng trường Ba Đình trong ngày 2/9 - 2

Hàng ngàn chiến sĩ, cán bộ, người dân thủ đô... nghiêm trang, hàng ngũ chỉnh tề trong thời khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập.

Vấn đề an ninh cũng được quan tâm đáng kể. Đội quân danh dự của Quân Giải phóng được triển khai nhằm đảm bảo không ai trong số khán thính giả có thể tới gần khán đài trong phạm vi 20 mét. Công nhân và sinh viên có vũ trang cũng được bố trí tại mọi góc của các khu vườn, và một đơn vị tự vệ cảnh giác trước bất kì sự quấy rối nào từ hướng Thành [Hà Nội] nơi quân Pháp vẫn còn bị Nhật giam giữ.

Trước cuộc mít-tinh, lính Nhật ở khu đất thuộc Phủ Toàn quyền đã thiết lập các khẩu súng máy chĩa về quảng trường. Điều này khiến những nhà tổ chức phải dựng lên một hàng rào là các dân quân tự vệ với chỉ thị thà chết còn hơn rút lui.

Mặc dù chương trình bắt đầu vào đúng 2 giờ chiều, nhưng xe hơi chở các thành viên trong nội các Việt Nam Dân chủ Cộng hoà đã đến trễ hai mươi lăm phút khi phải đi xuyên qua các đám đông. Hồ Chí Minh dẫn đầu nội các bước nhanh lên khán đài. Đây là điều làm nhiều người ngạc nhiên vì họ mong đợi những người cầm quyền sẽ di chuyển với phong thái từ tốn và trang nghiêm.

Trong khi hầu hết các đồng sự của ông trên khán đài đều mặc đồ vét Tây và thắt cà-vạt, nhưng ông Hồ Chí Minh chọn mặc bộ đồ kaki phai màu với cổ cao và mang đôi dép cao su trắng – những biểu tượng của ông trong vai trò người đứng đầu nhà nước trong 24 năm tiếp theo.

Mặc dù loại áo cổ cao bắt nguồn từ những quan cai trị thực dân ở châu Á, nhưng nó còn mang biểu tượng cách mạng ở Trung Quốc từ đầu những năm 1920. Có lẽ ông Hồ Chí Minh xem nó là một giải pháp thích hợp giữa bộ đồ Tây với bộ áo dài đen, khăn đóng của giới nho sĩ Việt Nam, vốn được xem là quá truyền thống trong những trường hợp thế này.

Khám Phá
Xem thêm các kỳ:
Kỳ mới

Tin đọc nhiều

Nước Úc đã tham chiến tại Việt Nam, giờ cần giúp Việt Nam hội nhập "Tôi cảm thấy có lỗi khi Úc đã tham chiến trong cuộc chiến...
Đi tìm Tứ đại khí trong truyền thuyết Cho dù nó mang sắc màu huyền thoại, cho dù nó có những yếu...
Cá nhân tích cực, Chính phủ vào cuộc Xã hội hiếu kỳ và hào hứng ngay cả khi Internet chưa được...
Internet đến Việt Nam từ tình yêu của một người Úc Hơn 20 năm trước, những người bạn Úc và các du học sinh...