Tháng 02, 2018
Chủ nhật
Thứ Năm, ngày 25/01/2018 10:45 AM (GMT+7)

Ý chí sắt đá và thắng lợi chiến lược

Đây là một thời điểm bước ngoặt trong cuộc chiến, một thời điểm mà kể từ đó, hai bên không còn đường lùi nữa. Kế hoạch đã hoàn thành một trong những mục tiêu được đề ra: “đè bẹp ý chí xâm lược của kẻ thù… buộc họ phải ngồi xuống và thương lượng với ta”.

Xem thêm các kỳ:

50 năm trước, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mùa Xuân 1968 đã làm rung chuyển miền Nam Việt Nam và cả nước Mỹ. Cú đánh chiến lược của Quân đội Nhân dân Việt Nam khiến cho quân Mỹ phải thay đổi chiến lược chiến tranh tại Việt Nam, từ “tìm và diệt” sang “quét và giữ”, buộc người Mỹ phải ngồi vào bàn đàm phán và góp phần dẫn tới Hiệp định Paris năm 1973, khi người Mỹ chấp nhận rút quân khỏi Việt Nam. 50 năm qua, nhiều nhà nghiên cứu Mỹ đã dày công tìm hiểu về cuộc tấn công chiến lược này. Một trong số đó là cuốn sách về "bí ẩn" cuộc tấn công Tết Mậu Thân 1968 của nhà báo Merle L. Pribbenow, được xuất bản tại Mỹ năm 2008. Tạp chí Khám phá trân trọng giới thiệu tới bạn đọc phần trích lược từ cuốn sách này do dịch giả Nguyễn Việt dịch.

Kế hoạch mới đặc biệt tập trung vào việc tấn công các thành phố và tạo nên một “cuộc tổng khởi nghĩa”, nhưng kế hoạch muốn các lực lượng chính chiến đấu “các trận đánh lớn” trước đó vẫn không hoàn toàn bị loại bỏ. Trên thực tế, có vẻ như là ở một số khía cạnh của cuộc tổng công kích-tổng khởi nghĩa, như là những cuộc tấn công vào mọi đô thị và thủ phủ các tỉnh, chỉ đơn giản là dựa vào kế hoạch cũ, nhờ cậy tới lực lượng chính. Còn những cuộc tấn công và những “trận đánh lớn” đối với một số đô thị được lựa chọn nhằm tạo cơ sở cho những cuộc nổi dậy trong tương lai.

Ý chí sắt đá và thắng lợi chiến lược - 1

Ban Chỉ huy đơn vị X quân giải phóng nhận cờ và mệnh lệnh chiến đấu trước giờ xuất kích.

Yếu tố “trận đánh lớn” chủ yếu của kế hoạch mới giờ đây được tập trung vào Chiến trường B5, tức nửa phía Bắc tỉnh Quảng Trị, ngay phía Nam của Vùng Phi quân sự và giới tuyến VNDCCH, trải dài từ Khe Sanh trên biên giới với Lào sang tới vùng Đông Hà, bờ biển phía Đông. Bốn sư đoàn chính quy của Quân đội Nhân dân Việt Nam và các đơn vị hỗ trợ ở khu vực này chịu trách nhiệm “tiêu diệt khoảng từ hai mươi tới ba mươi nghìn quân địch, tiêu diệt tổng cộng từ năm tới bảy tiểu đoàn lính Mỹ và từ hai tới ba trung đoàn quân ngụy. Đồng thời lôi kéo hai đến ba sư đoàn địch ra khỏi các vùng khác nhằm tham chiến dọc theo Đường 9.

Cuối tháng Mười, Bộ Chính trị họp trong năm ngày (từ 20 đến 24 tháng Mười) để xem xét và thông qua kế hoạch mới được trình lên. Ông Trường Chinh chủ trì hội nghi.

Vào cuối cuộc hội nghị tháng Mười, Bộ Chính trị thông qua phần quân sự của kế hoạch chiến dịch Đông - Xuân 1967-1968. Tuy nhiên, Bộ Chính trị nhất quyết hoãn việc thông qua khía cạnh tổng khởi nghĩa của kế hoạch, cho rằng cần phải “nghiên cứu thêm”. Các thành viên của Bộ Chính trị nhận định rằng quyết định về phần cuộc tổng khởi nghĩa của kế hoạch cần được thực hiện sau khi đã tham khảo ý kiến “của các đồng chí lãnh đạo khác”.

Sau nhiều cuộc thảo luận và xem xét kỹ càng về kế hoạch, Bộ Chính trị lại họp vào tháng 12, thông qua kế hoạch dưới hình thức một nghị quyết và trình lên Trung ương Đảng thông qua lần cuối.

Vào tháng Giêng, Trung ương họp để xem xét và thông qua nghị quyết của Bộ Chính trị cho phép tiến hành tổng công kích-tổng khởi nghĩa. Để giữ “bí mật”, thay vì họp ở Hà Nội các đại biểu Trung ương di chuyển tới một huyện lỵ ở tỉnh Hòa Bình, cách thành phố 50 km.

Ý chí sắt đá và thắng lợi chiến lược - 2

Lính Mỹ trong thành cổ Huế năm 1968.

Tổng bí thư Lê Duẩn đọc diễn văn khai mạc phiên họp của Trung ương. Trong bài diễn văn, ông nói: “Trong Bộ Chính trị cũng có đồng chí bận việc không đến được” và cho biết, tướng Văn Tiến Dũng sẽ thay mặt Quân ủy Trung ương báo cáo cho hội nghị.

Sau một số tranh luận, Trung ương thông qua kế hoạch, gọi tên là Nghị quyết hội nghị XIV Ban Chấp hành Trung ương.

Quyết định cuối cùng về việc tiến hành cuộc tấn công vào đêm 30-31 tháng Giêng, Tết Nguyên đán, được đưa ra vào ngày 15 tháng Giêng, chỉ hai tuần trước khi cuộc tấn công bắt đầu.  

Sự chậm trễ này đã gây ra ít nhiều bối rối trong các tổng hành dinh cấp vùng, tiểu vùng, và cấp tỉnh tại miền Nam. Ở một số vùng, bức điện phút cuối của Bộ Tổng Tham mưu ra lệnh mở cuộc tấn công vào đêm giao thừa còn bị hiểu nhầm vì giữa Bắc và Nam VN có khác biệt một ngày về ngày đầu năm mới âm lịch. Chính vì vậy, một số tỉnh miền Trung tiến hành tấn công sớm hơn một ngày, đây là một phần nguyên nhân làm mất đi tính chất bất ngờ của cuộc tấn công chính. Thêm vào đó, nhiều tổng hành dinh nhận được thông báo về ngày giờ cuộc tấn công quá muộn thành thử không thể điều lực lượng đúng lúc để tấn công theo kế hoạch.

Ý chí sắt đá và thắng lợi chiến lược - 3

Sài Gòn hỗn loạn trong dịp Tết Mậu Thân 1968.

Tuy nhiên, quả thực phía VNDCCH đã xác định đúng nhiều điều quan trọng: Họ đã kết luận một cách đúng đắn rằng mức độ sẵn sàng can dự của Mỹ vào Chiến tranh VN là một điểm yếu chính có thể khai thác trong nỗ lực chiến tranh liên minh ở miền Nam. Nhận định cho rằng mùa chiến dịch bầu cử tổng thống Mỹ năm 1968 sẽ là giai đoạn trọng yếu trong việc xác định con đường tương lai của chiến tranh VN từ phía Mỹ là vô cùng chính xác. Và kết luận rằng chỉ thông qua việc sử dụng các biện pháp đặc biệt mới có thể khai thác thời điểm của cuộc tổng tấn công nhằm biến chuyển tình thế có lợi cho họ, xét cho cùng, cũng là đúng.

Cuộc Tấn công Tết Mậu Thân đã thuyết phục cử tri Mỹ và lãnh đạo Mỹ, Tổng thống Johnson, rằng không thể giành thắng lợi trong cuộc chiến tranh. Đây là thời điểm bắt đầu đàm phán để tìm ra một giải pháp và người Mỹ phải rút đi.

Đây là một thời điểm bước ngoặt trong cuộc chiến, một thời điểm mà kể từ đó, hai bên không còn đường lùi nữa. Kế hoạch của VNDCCH đã hoàn thành một trong những mục tiêu được đề ra: “đè bẹp ý chí xâm lược của kẻ thù… buộc họ phải ngồi xuống và thương lượng với ta”.

Khám Phá
Xem thêm các kỳ:

Tin đọc nhiều

Những đòn nghi binh chết người Tại phiên họp ngày 18-2-1975, chính Tổng Thống Thiệu...
Việt Nam Cộng hòa đã chủ quan ở Buôn Ma Thuột Trước khi cuộc tấn công nổ ra, những hoạt động tình báo...
Buôn Ma Thuột bất ngờ bị tấn công Trong một số trận đánh quan trọng, các cấp chỉ huy...
Ông Cố vấn, điệp viên hoàn hảo và bí số H3 Giữa tháng 7-1969, tất cả 42 người hoạt động cho Cụm...