Tháng 09, 2019
Thứ hai
Thứ Ba, ngày 18/02/2020 13:05 PM (GMT+7)

'Anh hùng môi trường' Ngụy Thị Khanh nhận giải thưởng 2 triệu USD

Từ những sáng kiến và nỗ lực giúp thay đổi môi trường, bà Ngụy Thị Khanh trở thành người Việt Nam đầu tiên nhận giải thưởng Climate Breakthrough Project.

Bà Ngụy Thị Khanh là gương mặt quen thuộc trong phong trào bảo vệ môi trường ở Việt Nam. Bà đã góp công rất lớn trong việc thúc đẩy Việt Nam thay đổi thói quen sử dụng than đá sang các dạng năng lượng tái tạo bền vững và thân thiện với môi trường khác.

'Anh hùng môi trường' Ngụy Thị Khanh nhận giải thưởng 2 triệu USD - 1

Bà Ngụy Thị Khanh được vinh danh tại giải thưởng Climate Breakthrough Project.

Nhờ những chiến lược mang tính đột phá của mình, bà đã nhận được giải thưởng Climate Breakthrough Project trị giá 2 triệu USD để tiếp tục các dự án của mình. Bà là người Việt Nam đầu tiên được vinh danh tại giải thưởng này và cùng với ông Arief Rabik của Indonesia là 2 người Đông Nam Á được xướng tên.

Tác động đến kế hoạch phát triển của chính phủ

Sinh ra và lớn lên ở Bắc Giang, gần nhà có nhà máy nhiệt điện, quanh năm nhả khói lên trời, bà Ngụy Thị Khanh chứng kiến nhiều người trong khu vực mắc bệnh ung thư và sớm hiểu nỗi khổ khi không được sống trong một môi trường trong lành.

Năm 2011, chính phủ Việt Nam công bố kế hoạch phát triển năng lượng giai đoạn 2011 - 2020 tầm nhìn đến năm 2030 (gọi tắt là Quy hoạch điện 7), nhấn mạnh 75.000 megawatt điện sẽ được tạo ra từ quá trình đốt than cho đến năm 2030. Cùng năm đó, bà Khanh đã thành lập Trung tâm Phát triển Sáng tạo Xanh (GreenID) để thúc đẩy vấn đề sử dụng năng lượng sạch tại Việt Nam.

'Anh hùng môi trường' Ngụy Thị Khanh nhận giải thưởng 2 triệu USD - 2

Bà Ngụy Thị Khanh - Giám đốc Trung tâm Phát triển Sáng tạo Xanh (GreenID).

Bà tìm đọc nhiều tài liệu liên quan và bất ngờ bởi cảnh báo về hiểm họa từ nhiệt điện than mà các tài liệu dẫn chứng. Đặc biệt phải nói đến con số 40% lượng khí thải nhà kính toàn cầu do than đá gây ra, và là nguyên nhân chính gây ra ô nhiễm không khí và nước.

Người phụ nữ này bắt đầu đi sâu vào tìm hiểu về năng lượng than, tìm đọc mọi tài liệu liên quan đến điện than và biến đổi khí hậu. Càng đi sâu, bà càng cảm thấy lo ngại kế hoạch dựa quá nhiều vào than đá để phát triển nhiệt điện ở Việt Nam và những ảnh hưởng của việc phát triển quá nhiều nhiệt điện sẽ gây tác động đến sức khỏe cộng đồng và biến đổi khí hậu ở Việt Nam.

Bà kêu gọi các nhà khoa học, các chuyên gia, truyền thông cũng như các tổ chức xã hội dân sự để giúp giới lãnh đạo và công chúng nhận thấy rủi ro gây ra cho sức khỏe cộng đồng nếu sử dụng than làm nhiên liệu tạo ra điện, trong khi đó có thể sản xuất điện bằng các loại nhiên liệu sạch và hiệu quả khác.

'Anh hùng môi trường' Ngụy Thị Khanh nhận giải thưởng 2 triệu USD - 3

Bà Ngụy Thị Khanh cùng các đồng nghiệp thực hiện nhiều nghiên cứu chỉ rõ những tác động tiêu cực của nhiệt điện than đối với môi trường. Ảnh: GreenID.

Từ năm 2013 đến năm 2015, bà Khanh cùng các chuyên gia năng lượng, các đồng nghiệp tiến hành một loạt nghiên cứu cũng như tổ chức nhiều tọa đàm về những bất cập của Quy hoạch điện 7, nhằm giảm nhẹ nhiệt từ các nhà máy điện than.

Các nghiên cứu do bà cùng nhóm của mình thực hiện đã chỉ rõ những tác động tiêu cực của nhiệt điện than đối với môi trường, an ninh năng lượng quốc gia, sinh kế và phát triển bền vững của địa phương; tiềm năng của sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả và đánh giá nhu cầu sử dụng điện theo kịch bản phát triển kinh tế tăng trưởng hàng năm.

Những nỗ lực của bà và cộng sự đã mang lại kết quả đáng ghi nhận. Trong quá trình xây dựng Quy hoạch điện 7 điều chỉnh, Viện Năng lượng mời nhóm của bà cùng tham gia hợp tác nghiên cứu, trao đổi và đóng góp ý kiến cho bản Quy hoạch này.

'Anh hùng môi trường' Ngụy Thị Khanh nhận giải thưởng 2 triệu USD - 4

Cuối cùng, trong bản Quy hoạch điện 7 điều chỉnh chính thức được công bố năm 2016, Chính phủ đã cắt giảm đáng kể số nhà máy nhiệt điện than so với bản kế hoạch trước, đồng thời tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời và điện sinh khối lên 21%, trong kế hoạch nguồn điện tổng thể đến năm 2030.

Nữ anh hùng thầm lặng đồng hành cùng năng lượng sạch

Bà Khanh theo học đại học ngành Quan hệ quốc tế, với dự định trở thành một nhà ngoại giao. Ra trường, bà vào làm việc cho một tổ chức phi chính phủ, tham gia các dự án phát triển cộng đồng, hỗ trợ phụ nữ, trẻ mồ côi, hòa nhập xã hội, giải quyết các vấn đề môi trường, nước sạch ở các địa phương…

Trong quá trình thực hiện các dự án liên quan đến bảo vệ nguồn nước, bà gặp gỡ những cộng đồng người dân mà chỉ vì phát triển thủy điện họ đã phải rời bỏ nhà cửa, ruộng vườn, cuộc sống ở nơi tái định cư bấp bênh, công ăn việc làm không có.

'Anh hùng môi trường' Ngụy Thị Khanh nhận giải thưởng 2 triệu USD - 5

Bà Ngụy Thị Khanh là gương mặt quen thuộc trong cộng đồng năng lượng sạch tại Việt Nam.

Nhìn cảnh bà con sống trong căn nhà dột nát, đời sống chông chênh, quẩn quanh với đói nghèo, bà luôn day dứt và trăn trở với câu hỏi, liệu có cách nào để giúp người dân thoát khỏi những cuộc di dân không mong muốn, liệu có con đường nào để phát triển năng lượng mà ít ảnh hưởng đến môi trường, ít rủi ro và mất mát cho cộng đồng?

Trong quá trình nghiên cứu, bà Khanh và các cộng sự đã đưa ra một sáng kiến hữu hiệu, đó là mô hình “Lập kế hoạch năng lượng địa phương” (viết tắt: LEP). Nội dung của LEP là quá trình người dân và chính quyền địa phương cùng xây dựng một kế hoạch để giải quyết các vấn đề liên quan đến năng lượng trên địa bàn của họ, dưới sự hỗ trợ kỹ thuật của chuyên gia.

Năm 2012, bà Ngụy Thị Khanh và cộng sự thực hiện thí điểm mô hình năng lượng địa phương đầu tiên ở hai xã Nam Cường và Bắc Hải, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình. Những ngày đầu, khi nhóm dự án đến đặt vấn đề xây dựng mô hình, người dân không mấy tin tưởng vào việc mà các bà định làm.

'Anh hùng môi trường' Ngụy Thị Khanh nhận giải thưởng 2 triệu USD - 6

Bà Ngụy Thị Khanh luôn trăn trở với vấn đề sinh kế và phát triển bền vững của địa phương. Ảnh: GreenID.

Bà Khanh cùng các đồng nghiệp phải dành nhiều ngày, thuyết phục từ lãnh đạo chính quyền xã, đến từng hộ dân chia sẻ, trò chuyện về kế hoạch dự định triển khai, đưa ra những mô hình để bà con lựa chọn và trực tiếp làm thí điểm. Dần dần, nhìn những việc các bà làm, các hộ dân dần tin tưởng và đồng ý tham gia.

Sau khi đã thống nhất ý kiến, GreenID cùng đối tác cử chuyên gia hỗ trợ bà con thực hiện. Đến nay, sau 6 năm triển khai, mô hình này ở Thái Bình đã trở thành điểm tham quan, học tập kinh nghiệm của nhiều gia đình, nhiều địa phương trên cả nước.

Cùng với sự tư vấn của các chuyên gia, mỗi hộ gia đình lựa chọn cho mình một mô hình phù hợp. Có hộ sử dụng biogas hộ gia đình, có hộ dùng bình nước nóng năng lượng mặt trời, đèn bão năng lượng mặt trời; có hộ sử dụng hệ thống cung cấp nước RO, bếp đun cải tiến, biogas từ thức ăn thừa và chất thải khu vệ sinh; một số hộ khác thì sử dụng biogas cộng đồng, sử dụng đèn LED tiết kiệm điện cho hộ gia đình và trường học.

'Anh hùng môi trường' Ngụy Thị Khanh nhận giải thưởng 2 triệu USD - 7

Lắp đặt pin năng lượng mặt trời tại huyện Tịnh Biên, An Giang. Ảnh: GreenID.

'Anh hùng môi trường' Ngụy Thị Khanh nhận giải thưởng 2 triệu USD - 8

Bà con các địa phương vui mừng khi được hưởng lợi từ mô hình "Lập kế hoạch năng lượng địa phương". Ảnh: GreenID.

Hai ấp Vồ Bà và ấp Tà Lọt, thuộc xã An Hảo, huyện biên giới Tịnh Biên, tỉnh An Giang, trong nhiều năm liền không có điện lưới quốc gia, chính quyền địa phương dù rất cố gắng nhưng vẫn chưa thể kéo điện về ấp. Năm 2016, GreenID và các đối tác thực hiện mô hình LEP tại đây.

Sau gần 3 năm triển khai dự án, tháng 8/2018 vừa qua, 2 ấp Vồ Bà và Tà Lọt đã trở thành ấp 100% sử dụng năng lượng mặt trời. Những mái nhà xanh với những tấm pin năng lượng mặt trời đã phủ rộng trên toàn ấp, mang nguồn điện đến cho người dân trong thôn. Bà con đã có điện để xem tivi, có điện để sử dụng quạt khi nóng, những nụ cười rạng rỡ đã nở rộ trên những gương mặt xạm nắng của người dân vùng biên giới.

Climate Breakthrough Project, trước đây có tên là Climate Strategies Accelerator, là một sáng kiến ​​của Quỹ David và Lucile Packard hợp tác với Quỹ Oak và Quỹ Good Energies.

Climate Breakthrough Project trao các giải thưởng lớn, nhiều năm, không giới hạn để giúp trao quyền cho các nhà lãnh đạo đầy triển vọng với những đổi mới mạnh mẽ, sáng tạo trong lĩnh vực khí hậu.

Chương trình tài trợ cho các cá nhân và những nhóm nhỏ phi thường, không phải tổ chức. Với sự hỗ trợ của Climate Breakthrough Project, các nhà lãnh đạo có thể phát triển và thực hiện các chiến lược tham vọng nhất mà họ có thể thực hiện.

'Anh hùng môi trường' Ngụy Thị Khanh nhận giải thưởng 2 triệu USD - 9

Bà Ngụy Thị Khanh tại lễ trao tặng giải thưởng "Anh hùng môi trường" năm 2018 do Quỹ môi trường Goldman (Mỹ) trao tặng.

Trước Climate Breakthrough Project, bà Ngụy Thị Khanh cũng vinh dự nhận giải thưởng “Anh hùng môi trường” năm 2018 do Quỹ môi trường Goldman (Mỹ) trao tặng.

Quang Niên

Tin đọc nhiều

Báo quốc tế ca ngợi Việt Nam ứng phó dịch Covid-19 'ít tiền nhưng hiệu quả' Liên tục xuất hiện trên mặt báo thế giới, Việt Nam được cộng...
Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...
Chuyến đi định mệnh của Giáo sư Đặng Văn Ngữ Đầu năm 1967, Giáo sư Đặng Văn Ngữ cùng đồng nghiệp có...
Những tin tốt lành bạn nên biết sáng nay Trong những ngày qua, giữa vô số những tin xấu, tiêu cực về...