Tháng 07, 2018
Thứ ba
Thứ Tư, ngày 11/07/2018 11:51 AM (GMT+7)

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050

Dân số thế giới không ngừng tăng nhanh qua mỗi năm. Với hàng tỷ miệng ăn, liệu mẹ thiên nhiên có còn đủ sức nuôi sống đàn con đang ngày càng đông đúc này?

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 1 Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 2
Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 3

K hông chỉ mỗi bạn, Trái Đất còn đang chứa hơn 7 tỷ con người khác. Con số này tăng nhanh chóng qua từng ngày, các chuyên gia dự báo sẽ có 8,6 tỷ con người cùng chung sống trên hành tinh vào năm 2030, năm 2050 là 9,8 tỷ và đầu thế kỷ sau sẽ là 11,2 tỷ. Với hàng tỷ miệng ăn, liệu mẹ thiên nhiên có còn đủ sức nuôi sống đàn con đang ngày càng đông đúc này.


Đôi khi khó mà lường được rằng thế giới của chúng ta thật sự sẽ còn đông đúc hơn nữa - nhất là khi chen giữa một khu chợ tấp nập ở Delhi, xô đẩy trong dòng người băng qua một giao lộ náo nhiệt ở Tokyo hay giành không gian để thở cùng với những hành khách khác đẫm mồ hôi chen chúc trên một chuyến tàu điện ở London.

Ấy vậy mà dân số thế giới vẫn đang không ngừng tăng lên. Theo dữ liệu của Liên Hiệp Quốc, năm 1800, thế giới chỉ có khoảng 1 tỷ người, 2 tỷ năm 1927, 5 tỷ năm 1987 và gần 7,6 tỷ người vào ngày hôm nay.

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 4​​

Chúng ta đang cùng chung sống với gần 8 tỷ con người khác trên hành tinh này. Con số này được các chuyên gia dự đoán sẽ tăng cao nhanh chóng trong vài thập niên tới.

Dẫu cho tốc độ sinh đang giảm đều trên phần lớn các quốc gia, nhưng mỗi phút có trung bình khoảng 250 em bé được sinh ra - tương đương với hơn 130 triệu em bé chào đời trong một năm. Dự kiến, thế giới ​​sẽ có 11,2 tỷ người vào năm 2100.

Dân số tăng nhanh với tốc độ chóng mặt, nhưng đất đai thì không tăng, đất dành cho nông nghiệp cũng ở tình trạng bi đát như vậy, nếu không muốn nói là đang suy giảm do sự đô thị hóa diễn ra ào ạt thiếu kiểm soát.

Nhìn vào bức tranh toàn cảnh này, chúng ta sẽ đặt câu hỏi, có cách nào để nuôi sống ngần ấy người mà không tận diệt các nguồn tài nguyên hay không?

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 5​​

Dự đoán dân số của các quốc gia đông dân nhất thế giới vào năm 2050 (đơn vị: triệu người). Đồ họa: Guardian, Nguồn dữ liệu: Liên Hiệp Quốc.

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 6​​

T háng 4 năm 2008, khắp đất nước Haiti ở vùng Caribe đã nổ ra hàng loạt các cuộc biểu tình và bạo động vì các vấn đề về lương thực. Người dân bức xúc trước thực trạng giá cả thực phẩm leo thang và số người đói tăng lên không ngừng, dẫn đến tệ nạn xã hội bùng nổ.

Năm 2008 là thời gian ảm đạm đối với nền kinh tế toàn cầu, tình trạng thất nghiệp kéo dài và giá cả tăng cao phi mã đã khiến người dân ở khắp nơi lao vào cảnh khốn đốn. 10 năm sau, tình hình tài chính thế giới đã chuyển biến tích cực, nhưng số người đói vẫn còn đó chưa giảm xuống.

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 7​​

Người dân Haiti đứng xếp hàng chờ nhận thức ăn và nước uống cứu trợ sau trận động đất mạnh diễn ra ở đây vào năm 2010. Ảnh: Shaul Schwarz/Getty Images.

Năm 2015, dân số thế giới đạt 7,3 tỷ người. Năm 2016, con số này tăng lên 815 triệu người, tương đương 11% dân số toàn cầu. Theo Chương trình Lương thực Thế giới của Liên Hiệp Quốc, trong số này có đến 795 triệu người thiếu thức ăn để có thể sống khỏe mạnh và vận động thể chất. Đó là chưa kể đến gần 2 tỷ người bị thiếu dinh dưỡng, như thiếu hụt vi chất iot, vitamin A và sắt dẫn đến mù lòa, chậm hiểu và hạn chế nhận thức.

Dân số thế giới sẽ chạm mốc gần 10 tỷ người vào năm 2050, nhu cầu lương thực lúc bấy giờ sẽ cao hơn từ 60% đến 110% so với đầu thế kỷ. Điều này đặt ra thách thức vô cùng lớn cho kỷ nguyên hiện tại của chúng ta khi mà nền nông nghiệp ở phần lớn các nơi vẫn lạc hậu, thiên tai diễn ra ngày càng nhiều với mức độ khắc nghiệt ngày càng cao.

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 8​​

Hệ thống sản xuất thực phẩm cũng góp vào một phần ba lượng phát thải khí nhà kính của con người, vô tình gắn chặt vào vòng luẩn quẩn giữa sinh tồn và biến đổi khí hậu.

Thực tế, chúng ta đã sản xuất thức ăn đủ cho 10 tỷ người, nhưng phần lớn số thức ăn này không được phân bổ đồng đều cho từng khu vực trên thế giới cũng như mức độ sản xuất ở những nơi khác nhau là khác nhau. Sự phân bố không đều dẫn đến tình trạng, nơi thì thừa mứa thức ăn đến mức phải bỏ vì hư hỏng, nơi thì thiếu thốn thức ăn.

Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp (FAO) của Liên Hiệp Quốc, ước tính có một phần ba lượng thực phẩm được sản xuất cho con người, trị giá 1.000 tỷ USD, bị lãng phí mỗi năm. Lượng thức ăn lãng phí này có thể là cây trái bị hỏng, thức ăn bỏ thừa, hay rơi rớt trong quá trình vận chuyển.

Ngoài ra, thảm họa thiên tai như nắng nóng, hạn hán, lụt bão, rét đậm rét hại, sâu bệnh do biến đổi khí hậu toàn cầu đã tàn phá mùa màng của các nước sản xuất ngũ cốc và lúa gạo, như khu vực Nam Á và Đông Nam Á.

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 9​​

C ác nhà nghiên cứu dự đoán nhu cầu tăng cao về thực phẩm, nhiên liệu sinh học, ngành trồng rừng công nghiệp và sự gia tăng đô thị sẽ dẫn đến tình trạng quỹ đất bị cạn kiệt hoàn toàn vào năm 2050.

Đứng trước thực trạng đất đai dành cho nông nghiệp đang phải giảm sút và không thể giải quyết được những khó khăn của ngành nông nghiệp bằng các phương pháp truyền thống, công nghệ cao chính là lời giải hữu hiệu cho bài toán về an ninh lương thực này.

Bowery là một nông trại hiện đại khi kết hợp những tiến bộ của công nghệ vào đặc điểm riêng biệt của nông phẩm địa phương cùng phương pháp canh tác đổi mới nhằm đáp ứng được nhu cầu của người dùng và những thách thức trong tương lai.

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 10​​

Những 'thửa ruộng' được xếp chồng lên nhau thành nhiều tầng, giúp tạo ra năng suất cao hơn so với các cánh đồng truyền thống.

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 11​​

Không chỉ có phương thức canh tác mới, mà cánh đồng công nghệ cao còn được trang bị nhiều máy móc tân tiến giúp theo dõi sát sao tình trạng của cây trồng.

Được đặt gần trung tâm quận Manhattan sầm uất của thành phố New York năng động, cánh đồng trong nhà kín này sản xuất ra lượng nông sản nhiều gấp 100 lần so với khu đất họ sở hữu.

Một trong những phương pháp canh tác giúp đem lại hiệu quả cao cho nông trại trong nhà này, là những thửa ruộng chồng xếp lên nhau thành nhiều tầng. Không chỉ tiết kiệm diện tích canh tác, tăng năng suất mà còn có thể trồng liên tục không cần nghỉ giữa vụ như các cánh đồng truyền thống.

Ngoài ra, nông trại còn trang bị hệ thống máy móc để tự tinh chỉnh các điều kiện như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, để cây sinh trưởng tốt nhất và đem lại hương vị nguyên gốc cùng chất dinh dưỡng dồi dào nhất sau khi thu hoạch.

“Phương pháp trồng cây trong nhà như thế này giúp tiết kiệm được 95% lượng nước sử dụng so với phương pháp trồng cây truyền thống. Công nghệ được ứng dụng giúp đo đạc và duy trì lượng nước ở mức vừa đủ, giúp cây không bị khô và cũng không tưới quá nhiều gây lãng phí. Lượng nước ít ỏi bị thừa ra cũng được tái sử dụng,” Irving Fain, nhà sáng lập Bowery, cho biết.

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 12​​

Bowery chỉ là một trong rất nhiều nông trại hiện đại không tốn nhiều đất canh tác và tiết kiệm triệt để nguồn nước tưới tiêu. Những nông trại này đang dần phổ biến tại các đô thị lớn trên thế giới.

Cùng với đó, các nhà khoa học cũng đang phát triển những thực phẩm nhân tạo cho tương lai khi không còn đất để chăn thả gia súc.

Năm 2011, dự án thịt nhân tạo của Đại học Maastricht đã gây chấn động khi lần đầu tiên nuôi cấy thịt bò để tạo ra một chiếc hamburger bằng công nghệ kỹ thuật mô. Thịt bò nhân tạo được tạo ra từ việc nuôi cấy các tế bào thịt bò để tạo ra mô và cơ như thịt bò tự nhiên. Các tế bào cơ phát triển thành 20.000 sợi tế bào nhỏ và tạo thành một miếng thịt bò dùng trong bánh hamburger.

Việc nuôi cấy thịt bò trong phòng thí nghiệm không chỉ đảm bảo thịt có đầy đủ các dưỡng chất như thịt bò tự nhiên, mà còn giúp giảm 99% nhu cầu đất nông nghiệp để chăn nuôi và giảm ô nhiễm môi trường trong quá trình xử lý bò lấy thịt.

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 13​​
Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 14​​

Các công nghệ mới giúp giảm sự phụ thuộc vào ngành nông nghiệp, tăng sản lượng thực phẩm và đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng cho con người. Tuy vậy, phần lớn người tiêu dùng vẫn e ngại với chúng.

In 3D thực phẩm cũng là một công nghệ dự báo sẽ bùng nổ trong tương lai. Thực tế, các nhà dưỡng lão ở Đức đã sử dụng thức ăn in 3D cho các cụ vì chúng mềm, dễ nuốt và dễ tiêu hóa hơn, cũng như tổng hợp được các chất dinh dưỡng cần thiết chứ không cần phải ăn thành nhiều món riêng lẻ.

Thức ăn in 3D sẽ được tổng hợp nhiều loại dưỡng chất và tạo thành một món hỗn hợp, việc này giúp giảm thiểu chế biến và xử lý thực phẩm tươi sống, cũng như tạo được thực phẩm đáp ứng đúng nhu cầu dinh dưỡng của từng cá nhân, tránh suy dinh dưỡng hay béo phì.

Thay đổi cấu trúc gen để con người tương thích với các chế độ ăn ít hao kém hơn những vẫn duy trì được sức khỏe cũng là một ý tưởng không tồi. Việc thay đổi gen giúp con người có sức khỏe tốt hơn để chống chọi được với bệnh tật mà không cần nạp quá nhiều năng lượng trong chế độ ăn. Công nghệ này cũng giúp thay đổi các gen khiến con người dễ mắc bệnh và đơn giản hóa việc điều trị các chứng nan y.

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 15​​

C hâu Phi là khu vực có tỷ lệ tăng dân số cao nhất thế giới. Dân số hiện nay của châu lục này là hơn 1,2 tỷ người và dự báo sẽ tăng gấp 4 lần lên con số 4,5 tỷ người vào năm 2100. Dân số tăng nhanh, thiên tai, chiến tranh liên miên và nền nông nghiệp lạc hậu đã biến nơi đây thành châu lục nghèo đói nhất thế giới. Đối với một số người trẻ, giải pháp cho những thách thức này là đổi mới công nghệ.

Nhận thấy nền nông nghiệp nước nhà lạc hậu khiến đất đai bị bỏ hoang không ai canh tác, nhiều người trẻ Kenya đã từ bỏ công việc văn phòng mà về các vùng thôn quê để khởi nghiệp bằng nghề nông.

Francis Kimani, đã bước sang tuổi 30 nhưng vẫn chưa có một công việc ổn định nơi phố thị, anh trở về quê hương lập nghiệp và hiện đang có trong tay 100 con bò cùng 200 con cừu, dê các loại. Bằng cách bán thịt, da và sữa từ bầy gia súc của mình, anh đã kiếm được hơn 2.000 USD mỗi tháng.

Bước tiếp theo, anh sẽ trồng cỏ trên mảnh đất nhỏ ở cạnh chuồng nuôi rồi tự chăm sóc cho cây cỏ lớn lên mà làm thức ăn cho gia súc, vì khu vực này thường xuyên bị hạn hán, anh không thể trông chờ vào cỏ ở ngoài tự nhiên được.

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 16​​

Chàng trai Francis Kimani rời bỏ công việc giáo viên ở thành phố mà về quê hương để lập nghiệp. Anh đã có trong tay hàng trăm con gia súc khác nhau để kiếm khoản thu nhập hàng ngàn USD mỗi tháng. Ảnh: DW.

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 17​​

Chị Mary Gitau sau khi bươn chải không thành công nơi phố thị, đã về lại nơi sinh ra mình mà mở trang trại. Giờ đây, các loại nông sản do chị tạo ra được giới trung lưu Kenya chào đón. Ảnh: DW.

Cũng ở tuổi 30, Mary Gitau đang có một trang trại rộng lớn ở ngoại ô Nairobi, đây là quê hương của cô và là nơi thuận lợi để trồng ớt chuông. Khởi nghiệp từ một thửa ruộng nhỏ trồng ớt chuông, giờ đây nông trại của cô đã đa dạng hơn về các loại nông sản, như cà chua, dâu tây.

Không phải là những cánh đồng truyền thống với công nghệ canh tác lạc hậu, những người trẻ Kenya ứng dụng được những công nghệ tân tiến từ trường học vào các nông trang của mình.

Trong một nhà kính ở Kenya, chàng nông dân trẻ Daniel Kimani sử dụng hệ thống aquaponic – hệ thống chăn nuôi thủy sản và lấy chất thải của thủy sản làm phân bón cho cây trồng – giúp anh vừa nuôi cá vừa trồng được dâu tây. Phương pháp sáng tạo này rất quan trọng cho sản xuất lương thực của Châu Phi trong tương lai, vì chúng giải quyết được các vấn đề về thiếu nước và đất trồng bị suy thoái.

Sử dụng mạng xã hội cũng đóng góp vai trò to lớn trong việc nâng cao hiệu suất nông nghiệp ở Kenya nói riêng và Châu Phi nói chung. Tiếp cận với internet không chỉ giúp người nông dân học hỏi được những kinh nghiệm trong trồng trọt hay chăn nuôi, mà còn giúp họ bán hàng qua mạng và tiếp cận được dễ dàng hơn với đối tác, khách hàng.

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 18​​

“T rái Đất như một con tàu đang chìm dần, và tất cả chúng ta phải lên phi thuyền để đến một hành tinh khác nếu muốn tiếp tục tồn tại.” Nhà vật lý học nổi tiếng người Anh Stephen Hawking đã nhiều lần cảnh báo như vậy trước khi qua đời. Ông cho rằng số lượng con người đã vượt qua quy mô của hành tinh, đồng thời họ đã khai thác vô độ các tài nguyên và hủy hoại Trái Đất. Chính vì vậy, ông cảnh báo, nhân loại cần phải di cư sang hành tinh khác trong vòng 100 năm tới hoặc đối mặt với nạn tuyệt chủng.

Chỉ có thời gian mới trả lời được nhận định của Hawking là đúng hay sai. Nhưng có một điều chắc chắn: Trái Đất đang ngày càng bị hủy hoại, bởi chính những hành động cố ý hoặc không cố ý của chính chúng ta - những cư dân đang tồn tại và sinh sống trên Trái Đất.

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 19​​

Đồ họa: World of Avatar.

Công nghệ không phải là điều kì diệu để có thể giải quyết tất cả những thách thức mà thế giới đang gặp phải. Vì vậy giải pháp tốt nhất là mỗi người phải có ý thức tiết kiệm thức ăn và hạn chế ăn thịt để đảm bảo an ninh lương thực cũng như đủ nguồn cung ứng cho những nơi khó tiếp cận trên thế giới.

Và hãy nhớ rằng, dù dân số có tăng lên 10 tỷ người thì chúng ta vẫn chỉ có một ngôi nhà là Trái Đất. Giống như phi hành gia vũ trụ Bin Salman al-Saud, người Saudi Arabia đã nói về trải nghiệm của ông khi ở trên Trạm Không gian Quốc tế ISS:

Bài toán thế kỷ: Nuôi sống 10 tỷ người vào năm 2050 - 20​​

N gày 11/07/1987, cậu bé người Nam Tư Matej Gašpar ra đời tại thành phố Zagreb (nay là thủ đô của Croatia) và trở thành công dân thứ 5 tỷ của Thế giới. Để đánh dấu sự kiện đặc biệt này, LHQ đã quyết định lấy ngày sinh của Gašpar làm "Ngày Dân số thế giới".

Sự kiện được tổ chức thường niên nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về các vấn đề liên quan đến dân số toàn cầu, như tầm quan trọng của kế hoạch hóa gia đình, bình đẳng giới, sự nghèo đói, sức khỏe của bà mẹ và trẻ em.

Chủ đề của Ngày Dân số Thế giới năm nay là “Thành công của kế hoạch hóa gia đình là tiền đề cho phát triển bền vững”.

Quang Niên

Tin đọc nhiều

Cách khôi phục lại các ứng dụng đã xóa trên Android Chỉ với vài thao tác đơn giản, bạn hoàn toàn có thể phục hồi...
Khắc phục lỗi không thể download các tập tin trên mạng Nếu bạn gặp hiện tượng khi nhấn vào liên kết để tải về một...
Kiến trúc Pháp tiêu biểu ở Huế vì sao chỉ có 27 công trình? Sau khi danh sách 27 công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu...
Các chuyên gia nói gì về xu thế ứng dụng in 3D tại Việt Nam? Khách tham dự chương trình sẽ được giới thiệu công nghệ in...