Tháng 01, 2019
Thứ ba
Thứ Năm, ngày 07/02/2019 14:56 PM (GMT+7)

Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh…

Mỗi năm hoa đào nở Lại thấy ông đồ già…

Không có hoa đào là các cụ cứ thấy thiếu thiếu cái gì đó không chịu được. Vì vậy, “Mỗi năm hoa đào nở”, chính là muốn nói tới ngày tết. Trong bài thơ này, nhà thơ Vũ Đình Liên cũng phác họa lên cái nét văn hóa truyền thống ngày tết của dân tộc với cảnh ông đồ và câu đối tết.

Song, bài thơ u sầu quá, vì ra đời trong thời buổi nho học suy tàn, mang nặng lòng cảm thông và cảm thương với cảnh những ông đồ già ngày càng thưa vắng “bên phố đông người qua”.

Tuy nhiên, cái nét văn hóa truyền thống ngày tết của dân tộc Việt đâu có buồn bã u sầu như thế mà là rất vui như đôi câu đối xưa:

Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ

Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh

Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh… - 1

Bánh chưng và bánh tét, những vật phẩm không thể thiếu trong ngày tết cổ truyền dân tộc.

Không rõ đôi câu đối này có từ thuở nào và của ai, nhưng hễ cứ ngày tết thì dân gian lại nhắc tới. Vì nó hay quá, nêu lên được hết tất cả những nét đặc trưng phong phú của ngày tết Việt, về vật chất cũng như cả về tinh thần.

Về vật chất, cụ thể là ẩm thực, nếu như quanh năm có thể là dưa cà mắm muối gì cũng được, nhưng ngày tết thì phải có thịt mỡ, dưa hành. Mà cái vụ thịt mỡ đi kèm với dưa hành thì quả là quá tuyệt. Vì củ hành có giá trị rất lớn cho sức khỏe.

Trong hành có trên cả chục hợp chất làm giảm cholesterol xấu LDL, tăng cholesterol tốt HDL như các hợp chất sulphur giúp dọn dẹp những mảnh xơ vữa đeo bám ở thành mạch máu, giúp hạn chế các bệnh tim mạch, chống tăng huyết áp, chống đông máu, và nhờ có flavonoid quercetin, hành còn có khả năng ngăn ngừa khá nhiều loại ung thư.

Một nghiên cứu được thực hiện tại Hà Lan với trên 121.000 người tham gia (cả nam và nữ) cho thấy nếu dùng củ hành trong bữa ăn hằng ngày sẽ có tác dụng ngăn ngừa ung thư dạ dày, ung thư ruột, ung thư thực quản, ung thư tiền liệt tuyến...

Nhờ tinh dầu bay hơi, hành cũng có khả năng làm giảm nguy cơ mắc các bệnh viêm nhiễm, cảm cúm... Các hợp chất flavonoids vốn là những chất chống oxy hóa nổi tiếng giúp ngăn chặn hư tổn tế bào do sự hình thành các gốc tự do.

Còn dưa hành, là một loại thực phẩm lên men chứa nhiều vi khuẩn có ích cho đường ruột, là probiotic giúp bảo vệ và “nâng cấp” màng nhầy ruột tạo ra các loại enzyme hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường hệ miễn dịch bảo vệ cơ thể.

Cũng còn có bánh chưng xanh, một “tác phẩm” mang đầy tính nghệ thuật với nhiều màu sắc xanh, trắng, vàng… mà nghiên cứu khoa học ngày nay cho thấy các thành phần trong bánh chưng là cả một tổng thể hài hòa cùng với giá trị dinh dưỡng cao.

Xưa, ông cha ta đâu có biết gì về khoa học thực nghiệm như bây giờ mà có lẽ chỉ là nhờ vào kinh nghiệm truyền đời. Nhưng chưa hết, trong một chiếc bánh chưng vuông vắn gói trong lá chuối xanh còn hàm chứa cả quan niệm nhớ ơn trời đất đã đem lại cho ta cuộc sống cùng với nhiều vật thực.

Đây mới chỉ là về mặt vật chất. Cái nét văn hóa ngày tết của ta còn phong phú cả về mặt tinh thần. Cây nêu, nói lên phong tục xưa nhằm trấn át tà ma với mong muốn đem lại an lành cho mọi người.

Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh… - 2

Cả gia đình đang coi người cha trồng cây nêu (tranh giấy dó xưa)

Tràng pháo cũng vậy, nhưng có điều là tiếng pháo nổ còn đem lại cho mọi người sự phấn chấn. Nhưng tuyệt nhất chính là về câu đối mà ngày tết, phần lớn mọi nhà ít nhiều đều cũng có một đôi câu treo trên vách, trên cổng, trên cột với mục đích trang trí cũng có, tỏ lòng kính nhớ tổ tiên cũng có, mong ước điều tốt đẹp cho gia đình cũng có, nhắc nhở cháu con về tính cách đạo đức cũng có, và để bày tỏ chí hướng cũng có.

Nhưng cho dù với mục đích gì đi nữa, thì nói chung, ông bà ta cũng thấy được và biết tôn trọng cái đẹp tinh thần của câu đối. Xưa, người Trung Hoa quan niệm rằng "nếu thơ văn là tinh hoa của chữ nghĩa thì câu đối là tinh hoa của tinh hoa".

Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh… - 3

Đúng câu đối xưa, phải là mực tàu đen trên nền giấy đỏ, màu của may mắn. Chữ trong câu đối: Tổ công tông đức thiên niên thịnh, Tử hiếu tôn hiền vạn đại vinh; hàm ý cháu con được  vinh hiển nhờ công đức tổ tiên.

Cố GS.TS Dương Thiệu Tống, đã coi câu đối là một phương tiện trắc nghiệm trí tuệ rất thông dụng của người xưa, rất hữu hiệu nhằm chẩn đoán khả năng trí tuệ của người học và tiên đoán sự thành công trong việc học tập và trong nghề nghiệp tương lai.

So với khoa trắc nghiệm trí tuệ trên thế giới, đã phát triển trong vòng 100 năm nay bắt đầu từ châu Âu và nay được sử dụng trên toàn cầu trong các lĩnh vực hướng học, hướng nghiệp thì các nhà giáo của ta từ nhiều trăm năm xưa đã ý thức được tầm quan trọng của việc chẩn đoán và tiên đoán khả năng trí tuệ, tâm lý của con người bằng hình thức câu đối.

Vậy đó, cái nét văn hóa ngày tết cổ truyền của người dân Việt ta tuyệt vời như vậy đó. Vừa khoa học trong ẩm thực, vừa biết coi trọng cái đẹp của tinh thần, biết áp dụng và tôn vinh cái “tinh hoa của tinh hoa”. Và tất thảy đều hiển hiện chỉ trong một đôi câu đối “Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ…”.

Bùi Kim Sơn

Tin đọc nhiều

Cách khôi phục lại các ứng dụng đã xóa trên Android Chỉ với vài thao tác đơn giản, bạn hoàn toàn có thể phục hồi...
Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...
KHCN tuần qua: Nhà khoa học Việt tìm thấy hợp chất đắt hơn vàng 30 ngàn lần Hợp chất Momilactone A và B do nhà khoa học người Việt phát...
Công nghệ 5G của Huawei và cơn ác mộng của phương Tây Mặc dù Huawei đã nhiều lần khẳng định tập đoàn không dính...