Tháng 09, 2019
Thứ hai
Thứ Tư, ngày 13/11/2019 15:47 PM (GMT+7)

Chàng kỹ sư trẻ bỏ hàng trăm triệu lập đài Thiên văn để 'săn' sao trời

Nhìn qua những bức ảnh thiên văn lung linh huyền ảo như được chụp bằng kính thiên văn hiện đại của NASA, nhưng thật ra chúng được tạo ra bởi một chàng kỹ sư ở ngoại thành Hà Nội.

Ở Nam Từ Liêm, ngoại thành Hà Nội, có một ngôi nhà đặc biệt của một con người đặc biệt. Trong căn nhà đó, mỗi buổi tối chàng kỹ sư Trần Hạ lại rục rịch bên máy tính và kính thiên văn để ghi lại vẻ đẹp của bầu trời đêm. Những bức ảnh thành phẩm khiến người xem phải chững lại một nhịp để ngắm vì quá đẹp.

Chàng kỹ sư trẻ bỏ hàng trăm triệu lập đài Thiên văn để 'săn' sao trời - 1

Tổng hợp những tác phẩm nhiếp ảnh thiên văn đã được Trần Hạ thực hiện trong gần 4 năm qua.

Những đối tượng trong ảnh chụp của Trần Hạ là các tinh vân, các thiên hà,... chúng là những cấu trúc khổng lồ được tạo thành từ sao, hành tinh và các vật chất khác trong vũ trụ. Nếu Mặt Trăng cách Trái Đất khoảng 384.400 km đã là quá xa, thì những vật thể được chàng kỹ sư tóm lấy còn xa hơn như vậy, chỉ có thể tính bằng đơn vị năm ánh sáng và quy đổi thành hàng tỷ tỷ km.

Ước mơ ấp ủ từ ngày thơ bé

Trần Hạ hiện đang là kỹ sư CNTT tại một công ty viễn thông ở Hà Nội. Ngành nghề khô cứng với những con số và mã code, vậy điều gì đã thôi thúc anh trở thành một “nghệ sĩ” chớp lấy vẻ đẹp của bầu trời đêm? Đó chính là niềm đam mê về những vì sao và ước mơ được ấp ủ từ ngày bé.

Chàng kỹ sư trẻ bỏ hàng trăm triệu lập đài Thiên văn để 'săn' sao trời - 2

Trần Hạ là diễn giả tại buổi tọa đàm Nhiếp ảnh thiên văn ở trường Đại học và Khoa học công nghệ Hà Nội (USTH) vào ngày 08/11 vừa qua. Ảnh: Hien Phan.

“Lúc nhỏ sống ở quê, không có nhiều đèn điện như ở thành phố, mình đã sớm bị bầu trời sao gây mê hoặc. Thế giới quan của một đứa trẻ rất nhỏ, những vì sao lấp lánh trên cao kia là một thứ cực kỳ xa xôi. Thuở đó, mình chỉ biết ngắm sao rồi mơ mộng.

Bẵng đi một thời gian, giấc mơ ngày bé chỉ còn cháy âm ỉ bên trong đợi ngày bùng phát. Và ngày đó cuối cùng đã đến khi mình có nhà riêng ở ngoại thành Hà Nội vào năm 2016.

Chàng kỹ sư trẻ bỏ hàng trăm triệu lập đài Thiên văn để 'săn' sao trời - 3

Tinh vân Đầu Ngựa (chính giữa) và Tinh vân Ngọn Lửa (bên trái) nằm trong chòm sao Lạp Hộ, cách chúng ta khoảng 1.500 năm ánh sáng. Ảnh: Trần Hạ.

Sau bao năm chạm lấy những vì sao trong sự ngây ngô của một đứa trẻ, cuối cùng mình cũng được chủ động chạm đến chúng qua kiến thức khoa học. Giờ đây, bầu trời tuy vẫn xa nhưng đã gần hơn rất nhiều, các chòm sao không còn là kẻ lạ nữa mà trở thành bạn bè thân quen”, anh chia sẻ.

Từ khi vận hành đài thiên văn vào năm 2016 cho đến nay, Trần Hạ cho biết mình đã tiêu tốn khoảng 700 triệu đồng và vẫn còn tăng thêm do chi phí phát sinh trong quá trình xây dựng và vận hành luôn có thường xuyên.

Chàng kỹ sư trẻ bỏ hàng trăm triệu lập đài Thiên văn để 'săn' sao trời - 4

Đài quan sát Nam Hà Nội có hai dàn thiết bị: một hệ thống lắp đặt cố định trong đài, một hệ thống nhỏ hơn phục vụ việc mang đi xa để chụp các thiên thể tối.

Nói thêm về những khoản đầu tư, anh Trần Hạ cho biết: “Chỉ những thành phần cơ bản nhất của một hệ thống chụp ảnh thiên văn thôi cũng đã gây tốn kém nhiều nhất, chẳng hạn như kính thiên văn, camera chụp ảnh, trụ bám nhật động (để bám theo sự dịch chuyển của các ngôi sao trên bầu trời) cũng như linh kiện đi kèm.

Chi phí cao một phần do các thiết bị tốt đều được sản xuất ở nước ngoài như Mỹ, Nhật hay Anh; cũng như loại thiết bị này chỉ sản xuất giới hạn mà không bán đại trà ra thị trường. Tuy tốn kém là vậy nhưng chắc chắn một điều là mình sẽ không ngừng lại”.

Chàng kỹ sư trẻ bỏ hàng trăm triệu lập đài Thiên văn để 'săn' sao trời - 5

Nằm cách Trái Đất 1.600 năm ánh sáng với bề rộng 35 năm ánh sáng, Tinh vân Lạp Hộ hay Tinh vân Orion dường như đang trôi nổi và sục sôi trên nền lấp lánh tạo bởi hàng vạn vì sao. Đây cũng là thiên thể mà Trần Hạ thích nhất và chụp ảnh về nó nhiều nhất.

30 tiếng cho một bức ảnh thiên văn

Những tinh vân, thiên hà trong ảnh chụp của Trần Hạ đều nằm cách rất xa chúng ta. Nếu quan sát bằng mắt thường, chắc chắn một điều rằng ta sẽ không nhìn thấy được mà chúng chỉ là các chấm sáng nhấp nháy trên bầu trời. Nếu quan sát qua kính thiên văn, ta sẽ thấy được rõ hơn nhưng vẫn mờ nhạt.

Để tạo ra một bức ảnh rực rỡ đầy màu sắc như vậy, cần phải sử dụng kỹ thuật nhiếp ảnh đặc biệt dành riêng cho bộ môn nhiếp ảnh thiên văn. Nói thêm về kỹ thuật chụp ảnh thiên văn để “dân ngoài ngành” cũng có thể hiểu được, Trần Hạ chia sẻ:

Chàng kỹ sư trẻ bỏ hàng trăm triệu lập đài Thiên văn để 'săn' sao trời - 6

Pháo hoa trong ốc đảo vũ trụ. Sở hữu góc nhìn rất “khủng” trên bầu trời, Thiên hà Tiên Nữ hay Thiên hà Andromeda luôn là đích ngắm hàng đầu cho giới chơi ảnh thiên văn nghiệp dư ở bán cầu Bắc.

“Mỗi bức ảnh như vậy mình mất trung bình khoảng từ 20 tiếng đến 30 tiếng phơi sáng, đôi khi lâu hơn nếu như gặp tinh vân hay thiên hà quá tối. Thời gian này tương ứng với khoảng 4 hay 5 đêm. Phơi sáng nói cho dễ hiểu, là chồng nhiều bức ảnh lên với nhau, vật thể mờ sẽ dần dần thấy được rõ do có đủ ánh sáng.

Nhưng một đêm chỉ có vài tiếng, vì vậy mình sẽ phải chụp trong nhiều đêm. Mỗi đêm cần mở nóc đài trong vài giờ đồng hồ để camera thu nhận hình ảnh cho đến khi có đủ dữ liệu về đối tượng thì thôi. Nhưng thực tế không phải đêm nào cũng mở đài và làm trong 4, 5 đêm liên tục là xong, thực tế “khó ăn” hơn nhiều.

Chàng kỹ sư trẻ bỏ hàng trăm triệu lập đài Thiên văn để 'săn' sao trời - 7

Nằm sâu về phương Bắc, Tinh vân Trái Tim có lẽ là một trong những tinh vân đem lại nhiều cảm xúc nhất cho các “thợ săn bầu trời” vào những đêm mùa thu se se lạnh.

Có nhiều khi may mắn hoặc tiến hành chụp ảnh vào mùa không mưa, thời tiết tốt thì có thể hoàn thành trong vài đêm. Nhưng nếu đêm quan sát mà có mây hay thậm chí là mưa thì phải tạm ngừng rồi thực hiện lại vào hôm sau. Có bức ảnh mình tốn vài tháng hay thậm chí là cả năm để hoàn thành.

Tính trung bình trong một năm mình chỉ chụp được khoảng 10 bức ảnh. Từ lúc bắt đầu đến nay cũng chỉ cho ra mắt cộng đồng trên dưới 40 thiên thể. Nhưng thật lòng mà nói mình chỉ ưng ý được khoảng một nửa trong số chúng”.

Chàng kỹ sư trẻ bỏ hàng trăm triệu lập đài Thiên văn để 'săn' sao trời - 8

Bức ảnh siêu Mặt Trăng được kết hợp lại từ 20 tấm ảnh đơn lẻ. Ngôi sao màu vàng cam là Aldebaran, có thể dễ dàng nhìn thấy được bằng mắt thường khi trời trong trẻo.

Ngày nay, Trần Hạ và các nhà thiên văn khác trên thế giới không cần phải ngồi “chầu chực” bên kính thiên văn suốt ngần ấy thời gian vì máy tính đã hỗ trợ tự động hóa mọi thứ. Quá trình tiền kỳ đã đỡ vất vả hơn rất nhiều nhưng hậu kỳ hay còn gọi là quá trình xử lý ảnh thì vẫn cần đó sức người.

“Đa phần các đối tượng đều cần phải được nghiên cứu sơ lược và thực hiện một vài khảo sát trước khi chụp vì khi đã xác định chụp là sẽ mất rất nhiều thời gian với nó. Hậu kỳ sau khi chụp cũng đóng vai trò rất quan trọng, hay có thể nói là gần như quyết định vai trò thành bại của bức ảnh thành phẩm.

Chàng kỹ sư trẻ bỏ hàng trăm triệu lập đài Thiên văn để 'săn' sao trời - 9

Thiên hà Chong Chóng (hay thiên hà M101) là một thiên hà xoắn ốc đối diện mặt cách Trái Đất khoảng 27 triệu năm ánh sáng trong chòm sao Đại Hùng. Đây là một thiên hà tương đối lớn và sáng đặc biệt trong siêu đám Xử Nữ.

Tất nhiên là các khâu hậu kỳ đều phải được thực hiện trên phần mềm xử lý ảnh chuyên dụng với các thuật toán được cộng đồng và giới khoa học chấp nhận rộng rãi, chứ không thể tùy tiện chỉnh sửa và bóp méo đi bản chất khoa học của đối tượng đó”, anh cho biết thêm.

Giấc mơ về một nền thiên văn học Việt Nam phát triển

Mặc dù là một trong những môn khoa học được phát triển sớm nhất lịch sử loài người, song thiên văn học ở Việt Nam vẫn là một lĩnh vực xa vời kén người tìm hiểu. Vẻ đẹp của thiên văn học đối với những người không biết nhiều về nó có lẽ là sự lung linh huyền ảo của những bức ảnh vũ trụ, nhưng thiên văn học không chỉ có thế.

Chàng kỹ sư trẻ bỏ hàng trăm triệu lập đài Thiên văn để 'săn' sao trời - 10

Tinh vân Xoắn Ốc hay Tinh vân Helix là một trong những tinh vân hành tinh lớn nhất và nằm gần chúng ta nhất với khoảng cách khoảng 700 năm ánh sáng. Tinh vân này cũng được mệnh danh là “Con mắt của Chúa” bởi hình dạng đặc biệt của nó.

Mặc dù chỉ là một đài thiên văn tư nhân nằm nép mình ở ngoại thành Hà Nội, nhưng Trần Hạ mong muốn được góp sức mình để truyền cảm hứng và lan tỏa niềm đam mê thiên văn học cho nhiều người hơn, mà đặc biệt là các bạn trẻ. Anh cho biết trong tương lai sẽ mở rộng quy mô của đài cả về chiều rộng lẫn chiều sâu, nâng cấp trang thiết bị tối tân hơn và hỗ trợ các dự án xây dựng đài thiên văn nghiệp dư tại Việt Nam.

Hằng đêm cặm cùi bên dây nhợ, máy móc và ống kính trong khi xung quanh là sự tĩnh lặng của đêm khuya. Mặc dù vẫn còn kén người theo đuổi nhưng bộ môn thiên văn học tại Việt Nam đang phát triển lớn hơn từng ngày. Trần Hạ và những người đeo đuổi môn khoa học này cũng như những vì sao trên cao, tuy thầm lặng nhưng không cô đơn.

Quốc Anh

Tin đọc nhiều

98% người dân Việt Nam phơi nhiễm bụi mịn vượt khuyến cáo WHO Trong năm qua, chất lượng không khí ở Hà Nội và TP. HCM...
Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...
Khắc phục lỗi không thể download các tập tin trên mạng Nếu bạn gặp hiện tượng khi nhấn vào liên kết để tải về một...
Giáo sư Đặng Văn Chí: Người theo đuổi liệu pháp điều trị ung thư mới Trước khi trở thành một nhà nghiên cứu về ung thư huyết học,...