Tháng 01, 2019
Thứ ba
Thứ Sáu, ngày 05/10/2018 16:09 PM (GMT+7)

Chất ảo giác dùng trong tu tập tâm linh là chất gì?

Mới đây, vào ngày 19-8-2018, tạp chí Lion’s Roar trên mạng có đăng bài viết mang tựa đề The New Way of Psychedelics in Buddhist Practice (Làn sóng mới dùng chất gây ảo giác trong tu tập theo Phật Giáo) của tác giả Matteo Pistono.

Matteo Pistono đã mở đầu bài bằng cách kể lại. Trong một lớp học tu thiền, người phụ trách Spring Washam cùng với một thầy lang người Peru đã hướng dẫn 20 học viên dùng chất gây ảo giác “ayahuasca” ngay trước khi ngồi thiền từ năm đến tám giờ đồng hồ. Lớp học thiền này kéo dài hai tuần và có 8 ngày họ đã dùng ayahuasca như vậy.

Tác giả cho biết, ở Hoa Kỳ, từ Colarado đến California, North Carolina đến New York, và nhiều nơi khác, nhiều người tu học theo Phật Giáo đều có kinh nghiệm dùng chất gây ảo giác hay chất làm thay đổi nhận thức (consciousness-altering substances) trong tu tập của mình.

Chất ảo giác dùng trong tu tập tâm linh là chất gì? - 1

Ảnh:Mariam-Soliman.

Một thầy dạy tập thiền Zen ở Washinton phát biểu: “Dùng chất gây ảo giác không gây độc cho trí não và nhận thức chúng đem lại thì không bị bóp méo. Thực chất, chất gây ảo giác tẩy độc cho nhận thức thường ngày của chúng ta”.  

Người viết bài này đã vào mạng và gõ chữ “ayahuasca”. Ôi, có nhiều người Việt mình đang sử dụng chất gây ảo giác đó và không tiếc lời khen ngợi bằng văn vẻ chữ Việt, kiểu như lời kể sau :

“… Tôi quyết định dùng ayahusaca 2 lần trong vòng 1 tuần… Sự tương tác của tôi với các tầng thế giới, các đối tượng đều hiện hữu chứ không phải là hư không nữa: tôi qua các tầng thế gian, cõi Phật, trần gian và địa ngục, ma quỷ, các tổ sư, các bác học, tôi gặp bạn và các sinh linh của thế gian… Lần này tôi biết tôi đã tác động lớn lên tuyến tùng do kết hợp cả ayahuasca và thiền định… Tôi thả lỏng cơ thể, thiền và đi theo tâm thức vào tiềm thức thôi. Hay nói cách khác là não ý thức của tôi không hoạt động mà chỉ có cái ”Biết” hoạt động, theo những người thiền thì cụ thể hơn là ý thức của tôi không còn nghĩ lăng xăng, điều này điều kia nữa mà tất cả suy nghĩ đều lắng xuống. Giống như mặt hồ vậy, phẳng lặng! Lúc này Phật và mọi người mới bắt đầu cho tôi xem những gương mặt trong đám đông… Tôi thấy đằng sau cái vẻ bề ngoài của những người đó không phải là cái hình dáng như họ mà họ là những Đức Phật, những Quan Âm Bồ Tát… hóa thân các bạn ạ…”.  

Chất gây ảo giác có dùng trong y khoa chữa bệnh?

Theo tác giả Matteo Pistono, chất gây ảo giác đã được thừa nhận trong trị liệu y khoa từ lâu. Nhưng vào năm 1971 chúng bị cấm dùng trong y khoa vì gây tác hại cho xã hội quá nhiều, để mãi gần đây được chấp thuận dùng lại trong các nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng tức thử trên người, để tìm các tác dụng chữa bệnh thật sự có hay không.

Các chất  gây ảo giác rất mạnh là thuốc lắc (MDMA hay ecstasy), psilocybin (chất có trong cây “nấm thần”) hay LSD (chỉ lạm dụng ở các nước phương Tây nay có mòi xâm nhập vào nước ta), các thứ này được các trường đại học Mỹ nổi tiếng như Đại học y khoa Johns Hopkins. Đại học New York, Trung tâm Y khoa Harbor-UCLA, Đại học New Mexico, và Đại học Imperial London (Anh), Đại học Zurich (Thụy sĩ) nghiên cứu. Chúng cho thấy có hiệu quả trong chữa bệnh nghiện rượu và nghiện thuốc lá, bệnh rối loạn ám ảnh cưỡng chế (obsessive-comulsive behaviors),  trầm cảm, lo âu, rối loạn stress hậu chấn thương (post-traumatic stress disorder, thường xảy ra cho các cựu chiến binh).

Năm 2016, cơ quan FDA Mỹ chấp thuận thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 hai chất là thuốc lắc và psilocybin, nếu đạt thử nghiệm giai đoạn này thì chúng được phép đưa ra thị trường dược phẩm được các bác sĩ kê đơn. Đó cũng đồng nghĩa hai chất gây ảo giác này sẽ được rút ra khỏi danh sách chất ma túy cấm dùng (Schedule 1).

Quan sát tác dụng đã xảy ra cho người dùng chất gây ảo giác nên người ta có định nghĩa: “Ảo giác là tình trạng có sự hư hỏng tạm thời về mặt ý thức đưa đến sự nhận định sai lệch, méo mó về không gian, thời gian”. Như vậy, chất gây ảo giác có tác dụng “điều chỉnh” nhận thức của con người. Nếu dùng chúng như “thú tiêu khiển”, để “phê” thì chúng nguy hiểm thật, sẽ gây sự “hư hỏng”, “sai lệch” nhận thức gây hại xã hội. Nhưng nếu dùng chúng như thuốc trị bệnh, với liều lượng thích đáng, chúng sẽ “điều chỉnh’ chữa các bệnh gọi là rối loạn về nhận thức.

Chất gây ảo giác có nguy hiểm không?

Tác giả Matteo Pistono đã dành phần trong bài viết của mình trả lời câu hỏi “Chất gây ảo giác có nguy hiểm không?”. Ông cho rằng, mặc dù có sự gia tăng sử dụng chất gây ảo giác trong tu tập tâm linh trong suốt mười năm qua, không có nghĩa các chất này không có nguy cơ gây hại.

Nguy hại là chúng đã gây nguy hiểm cho người sử dụng về thể chất lẫn tâm thần. Đã có báo cáo một số tử vong ở vài nước Nam Mỹ, như cái chết không rõ nguyên nhân của một thanh niên Mỹ 18 tuổi tại quốc gia Peru và cái chết do phản ứng dị ứng (toxic allergic reaction) của thanh niên người Anh 19 tuổi tại nước Colombia.

Theo Matteo Pistono, nguy cơ thứ hai phải kể là đối với người có tiền sử nghiện bất cứ thứ gì đã chữa khỏi mà dùng chất gây ảo giác thì sẽ bị tái nghiện. Còn Washam thì báo cáo, trong hướng dẫn tu tập thiền của cô, có khoảng 20% học viên phải loại trừ dùng chất gây ảo giác. Có chống chỉ định như thế vì chất gây ảo giác ayahuasca tỏ ra quá mạnh đối với họ, gây ảo giác bệnh lý rõ rệt, thậm chí phóng đại “cái tôi” (ego) không kiểm soát nổi.

Trong bài viết, Matteo Pistono có trích dẫn nhiều cảnh báo về dùng chất gây ảo giác. Trong hội thảo ở Sprit Rock với chủ đề “Nơi giao thoa: Chất gây ảo giác và Con đường tu tập Phật Giáo” (At the Intersection: Psychedelics and the Buddhist Path), thầy dạy tu thiền Jack Kornfield đã phát biểu: “Phải dùng chất gây ảo giác một cách thật an toàn và luôn nhớ triết lý đạo đức của Phật Giáo – Không hại mình và hại người khác”.

Tóm lại, việc sử dụng chất gây ảo giác ngay cả để đạt những trạng thái thiền định cũng không phải là điều đáng được tán dương. Các hành giả tu thiền cần phải biết, thực ra, các phương pháp tu tập do Đức Phật chỉ dạy hoàn toàn mang tính tự nhiên, rất giản dị, trong sáng; mọi thành tựu đạt được là do sự nỗ lực của người hành trì, chứ không đến từ bất kỳ một sự trợ lực nào từ bên ngoài.

Chúng ta có thể khẳng định, nếu đưa một chất kích thích, gây ảo giác hay một chất lạ nào vào thân thể với mong muốn đạt được lợi ích trong việc tu thiền thì đó chỉ là một nhận thức sai lầm, cưỡng ép. 

PGS.TS.DS Nguyễn Hữu Đức

Tin đọc nhiều

Chàng trai đơn thương độc mã vượt 7.000 km để 'săn'... rác khắp Việt Nam Để ghi lại tình trạng ô nhiễm rác thải nhựa khắp các vùng...
Autodesk Fusion 360 - công cụ thiết kế miễn phí cho sinh viên, startup Một ý tưởng sản phẩm sẽ dành được nhiều ưu ái từ nhà đầu tư...
Cách khôi phục lại các ứng dụng đã xóa trên Android Chỉ với vài thao tác đơn giản, bạn hoàn toàn có thể phục hồi...
Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...