Tháng 04, 2019
Thứ ba
Thứ Bảy, ngày 17/11/2018 13:45 PM (GMT+7)

Chuyển đổi việc dạy và học để con người không bị thay thế bởi robot

Sự chuyển đổi số từ làn sóng Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư đã có tác động sâu sắc đến năng suất lao động, phân bổ thu nhập, phúc lợi và môi trường. Yêu cầu mới đòi hỏi phải thay đổi chương trình đào tạo, tạo ra những con người có năng lực tư duy và sáng tạo - đổi mới.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) đặt ra sự chuyển mình bắt buộc đối với hệ thống giáo dục và đào tạo để khắc phục những bất cập có tính hệ thống, phát triển nguồn nhân lực bắt kịp với sự phát triển như vũ bão của công nghệ.

Chất lượng nhân lực chưa đáp ứng sự thay đổi

Theo World Bank, chất lượng nhân lực của nước ta đạt 3,79/10 điểm, đứng thứ 11/12 nước ở châu Á tham gia xếp hạng. Chỉ số cạnh tranh nhân lực đạt 4,3/10 điểm. Năng lực cạnh tranh đạt 4,3/10, xếp hạng 56/133 nước.

Chuyển đổi việc dạy và học để con người không bị thay thế bởi robot - 1

Hiện, Việt Nam có khoảng 165.000 người tham gia hoạt động nghiên cứu phát triển.

Nhân lực đào tạo hàng năm của nước ta tăng nhưng thiếu chuyên gia trình độ cao, thiếu công nhân lành nghề. Chỉ số kinh tế tri thức (KEI) đạt 3,02/10 điểm, xếp thứ 102/133 quốc gia phân loại. Chất lượng nhân lực tại nước ta còn nhiều yếu kém, năng suất lao động thấp so với các nước trong khu vực: Năng suất lao động Trung Quốc cao gấp 2,5 lần, Malaysia 10 lần, Hàn Quốc 26 lần, đáng chú ý là năng suất lao động cùa nước ta tăng chậm so với các nước đang phát triển trong khu vực.  Khả năng sử dụng ngoại ngữ và ứng dụng công nghệ thông tin làm công cụ làm việc hạn chế.

Dù Nhà nước đã xác định khoa học và công nghệ đóng vai trò chen chốt trong việc phát triển kinh tế xã hội bền vững, nhưng hiện nay, nhân lực khoa học công nghệ còn mỏng và yếu, chưa đáp ứng yêu cầu nghiên cứu một số vấn đề mới, phức hợp, đòi hỏi hàm lượng khoa học và công nghệ cao.

Nhiều ngành nghề mất cân đối trong đào tạo, thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ công nghiệp hoá-hiện đại hoá với yêu cầu phát triển đất nước như những ngành, lĩnh vực: công nghệ biển, công nghệ vật liệu mới, công nghệ nano, công nghệ sinh học…

Hiện, chúng ta còn thiếu lực lượng cán bộ ‘đầu đàn’ ở một số lĩnh vực khoa học, đặc biệt là thiếu cán bộ trẻ kế cận có trình độ cao.

Chuyển đổi việc dạy và học để con người không bị thay thế bởi robot - 2

Nghiên cứu tế bào gốc tại ĐH Quốc gia TP.HCM

Cả nước có 164.744 người tham gia hoạt động nghiên cứu phát triển (R&D), trong đó số cán bộ nghiên cứu có trình độ cao đẳng và đại học trở lên là 128.997 người. Nếu quy đổi toàn thời gian (FTE- full time equivalent), số lượng cán bộ R&D của Việt Nam chỉ đạt 7 người/vạn dân.

Chất lượng nghiên cứu, hiệu quả thực tế của các đề tài nghiên cứu còn hạn chế, chưa tương xứng với tiềm lực, chưa gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo với nghiên cứu khoa học; lĩnh vực hoạt động còn hẹp.

Chuyển sang dạy những gì thị trường cần

Theo dự báo của Tổ chức Lao động Quốc tế ILO, đến năm 2030 phần lớn các doanh nghiệp đều áp dụng kỹ thuật số cho phép tích hợp các quy trình thiết kế sản phẩm, sản xuất, chế tạo và cung ứng với hiệu quả cao. Những sự thay đổi đó báo hiệu giới trẻ sẽ phải dành thời gian nhiều hơn cho giáo dục và đào tạo. Làn sóng di cư, nhập cư quốc tế thông qua giáo dục đại học và trên đại học cũng sẽ có chuyển biến rõ nét qua các con số: 0,8 triệu người năm 1975; 4 triệu người năm 2010 và dự báo sẽ có 8 triệu người năm 2025.

Theo Báo cáo Tương lai Việc làm 2018 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), ước tính đến năm 2025, khoảng 52% khối lượng việc làm sẽ do robot đảm nhiệm, tăng gần gấp đôi so với tỷ lệ hiện tại. 

Yêu cầu mới về năng lực nhân sự đòi hỏi phải thay đổi chương trình đào tạo, tạo ra những con người có năng lực tư duy và sáng tạo - đổi mới, có kỹ năng công nghệ… để không bị thay thế bởi robot.

Đặc biệt các tổ chức giáo dục cần gắn kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp; đồng thời, đẩy mạnh hình thành các cơ sở đào tạo trong doanh nghiệp là cần thiết để chia sẻ các nguồn lực chung. Thay đổi từ chỗ “dạy những gì giới học thuật sẵn có” sang “dạy những gì thị trường cần, doanh nghiệp cần”, hoặc thậm chí xa hơn là “dạy những gì thị trường và doanh nghiệp sẽ cần”.

Chuyển đổi việc dạy và học để con người không bị thay thế bởi robot - 3

Cần thay đổi từ chỗ “dạy những gì giới học thuật sẵn có” sang “dạy những gì thị trường cần, doanh nghiệp cần”

Như vậy, yêu cầu đặt ra với sinh viên ngày nay là phải thực thi có hiệu quả quyền sở hữu việc học của mình, tức phải chủ động trong việc quyết định mình học gì, học khi nào, và học ở đâu. Trách nhiệm của đại học là kiến tạo các điều kiện pháp lý và công nghệ để sinh viên có thể thực hiện quyền làm chủ việc học của mình.

Thực tế, việc sử dụng robot trong sản xuất, kinh doanh sẽ trở thành xu hướng không thể ngăn cản. Tuy nhiên, khi con người chủ động trang bị cho mình những kiến thức và kỹ năng để không thể bị thay thế bởi robot, sẽ mở ra cơ hội để con người tập trung phát triển tư duy đổi mới - sáng tạo.

Do đó, việc chuyển đổi mô thức giáo dục cho phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số là bắt buộc, cần sự phối hợp giữa các bộ, ngành, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp trong việc xây dựng các cơ chế, chính sách để đưa người học trở thành chủ thể sở hữu việc học, đáp ứng được sự thay đổi không ngừng của công nghệ.   

PGS - TS Nguyễn Văn Thành - Ủy Viên Trung Ương Đảng, Thứ Trưởng Bộ Công An

Tin đọc nhiều

Cách khôi phục lại các ứng dụng đã xóa trên Android Chỉ với vài thao tác đơn giản, bạn hoàn toàn có thể phục hồi...
Các nước trên thế giới đã xây dựng chính quyền điện tử như thế nào? Sự phát triển vũ bão của công nghệ khiến các chính phủ trên...
Khắc phục lỗi không thể download các tập tin trên mạng Nếu bạn gặp hiện tượng khi nhấn vào liên kết để tải về một...
Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...