Tháng 10, 2020
Thứ ba
Thứ Bảy, ngày 11/11/2017 11:18 AM (GMT+7)

Đại dương trên Mặt Trăng của sao Thổ có thể là nơi trú ẩn của sự sống

Mặt Trăng của sao Thổ có thể được hình thành từ khoảng 100 triệu năm trước - liệu khoảng thời gian này có đủ dài để cuộc sống có cơ hội xuất hiện?

Cách đây 12 năm, dấu hiệu của nước lần đầu tiên được tìm thấy ở Mặt Trăng băng giá quay quanh sao Thổ - Enceladus. Các làn hơi nước bắn vào không gian thông qua các khe băng bị nứt ở cực nam của Enceladus. Thời điểm chính xác mà máy dò Cassini của NASA phát hiện hơi nước diễn ra vào năm 2005 - một khoảng thời gian khá lâu trước khi con tàu Cassini “hiến mình” cho công cuộc nghiên cứu khoa học đầy vẻ vang trên sao Thổ. Tuy nhiên, lúc đó người ta vẫn chưa thể nào giải thích được hiện tượng thủy nhiệt này. Nhưng bây giờ, bí ẩn này đã được hé lộ.

Ông Gaël Choblet, nhà sinh vật học vũ trụ thuộc Trường Đại học Nantes ở Pháp, cho biết: "Việc Enceladus lấy năng lượng từ đâu để duy trì hoạt động của mình - vẫn luôn là một điều bí ẩn đối với khoa học. Tuy nhiên chúng tôi đã giải đáp được điều này bằng những nghiên cứu chi tiết: cấu trúc và thành phần của các lõi đá trên Mặt Trăng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra năng lượng cần thiết."

Các nhà khoa học nghĩ rằng các làn hơi nước bốc ra từ bề mặt băng giá của Enceladus có nguồn gốc từ một đại dương nước mặn rộng lớn, trải dài trên toàn bộ lãnh thổ. Đại dương này nằm bên dưới lớp vỏ đá bao phủ Mặt Trăng của sao Thổ. Các nhà nghiên cứu ước tính lớp vỏ có độ dày trung bình lên đến 25 km. Tuy nhiên, quanh khu vực cực nam mà chúng ta phát hiện được hiện tượng thủy nhiệt, lớp băng này chỉ dày khoảng 1 km.

Tàu vũ trụ Cassini đã phát hiện các mảnh khoáng nhỏ trong các làn hơi nước, và các nhà nghiên cứu cho rằng đó là muối và bụi silic được hình thành do sự tương tác giữa nước nóng 90 độ C và đá ở ở lõi của Enceladus. Nhưng để quá trình tương tác này xảy ra, thì trong phần lõi của Mặt Trăng sao Thổ phải có nước. 

Đại dương trên Mặt Trăng của sao Thổ có thể là nơi trú ẩn của sự sống - 1

Sự sống có tồn tại trên sao Hỏa? (Ảnh: NASA)

Nhà nghiên cứu Choblet phát biểu trên tờ New Scientist: “Dù thành phần của lõi là đá, thì nó cũng phải chứa nước ở bên trong – có thể là 20 – 30% lượng nước”. Trong mô hình mô phỏng mới, nhóm nghiên cứu đã phát hiện thủy triều được tạo ra bởi quỹ đạo hình elip của Mặt Trăng trên sao Thổ. Chúng có thể làm nóng nước bên trong lõi Enceladus, nhờ vào ma sát được tạo ra khi chất lỏng lưu thông và chảy giữa các mảnh đá.

Khi nhiệt độ của nước tăng lên (đến 90 độ C) nó sẽ trồi lên qua lớp lõi rỗng, truyền nhiệt cho đại dương rộng lớn dưới dạng các làn hơi nước. Một trong số đó đã làm tan chảy lớp lõi đóng băng của Enceladus và thoát khỏi số phận trở thành những mảnh băng bắn vào không gian.

Các nhà nghiên cứu viết trong báo cáo của họ: "Việc vận chuyển nước trong lớp lõi có thể thấm nước nóng đã tạo ra những vùng hẹp có nhiệt độ cao cực đại: 363 độ C. Đặc biệt, chúng có những điểm nóng (1-5 gigawatt) ở đáy biển, đặc biệt ở cực Nam.”

Nhiệt và năng lượng được tạo ra bởi hiện tượng này đã loại bỏ các làn hơi nước từ các vùng cực của Mặt Trăng sao Thổ - đây là lý do khiến cho vùng vỏ băng được làm nóng dường như mỏng hơn. Và cuối cùng, nó có thể làm nóng đại dương trong hàng tỷ năm, nhóm nghiên cứu đặt giả thuyết.

Những nghiên cứu trước đây về Enceladus đã cho rằng, những đám mây hơi nước có lẽ được tạo thành do sự phân rã phóng xạ của đá trong lõi của Mặt Trăng sao Thổ. Nếu giả thuyết là đúng, quá trình này trên Enceladus chỉ có thể cung cấp nhiệt cho khoảng vài triệu năm. Đây không phải là khoảng thời gian đủ dài để sự sống có thể xuất hiện và tiến hóa trong đại dương bị chôn giấu dưới lớp mặt nạ băng giá của Enceladus. Nhưng trong khoảng thời gian dài hơn – ví dụ như hàng tỷ năm - rất có thể những dạng sống ngoài hành tinh đã le lói xuất hiện.

Nhà sinh vật học Monica Grady thuộc Trường Đại học Mở ở Anh – người không tham dự nghiên cứu này, cho biết: "Một đại dương ấm áp trải rộng trên toàn lãnh thổ và kéo dài vài tỷ năm sẽ là một nơi cực kì tuyệt vời để sinh sống. Trên Trái Đất của chúng ta, chỉ mất khoảng 640 triệu năm để các dạng sống phát triển từ vi sinh vật tới động vật có vú. Tuy nhiên có một điều đáng tiếc là dường như bản thân Enceladus còn khá trẻ. Một bài báo gần đây đã cho rằng Mặt Trăng của sao Thổ có thể được hình thành từ khoảng 100 triệu năm trước - liệu khoảng thời gian này có đủ dài để cuộc sống có cơ hội xuất hiện?”

Và đây là một câu hỏi thú vị mà giới khoa học phải lưu tâm đi tìm câu trả lời.

Toàn bộ nghiên cứu này đã được công bố trên Nature Astronomy.

Viên Lâm (Sciencealert)

Tin đọc nhiều

Khắc phục lỗi không thể download các tập tin trên mạng Nếu bạn gặp hiện tượng khi nhấn vào liên kết để tải về một...
Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...
Đuổi rắn bằng chế phẩm rẻ tiền, an toàn cho cả người lẫn rắn Không chỉ an toàn, Cr.12 còn có ưu điểm là chỉ có tác dụng...
Trí tuệ nhân tạo có "ý thức" giống con người hay không? Liệu trong tương lai gần, những robot do con người tạo ra...