Tháng 02, 2018
Thứ tư
Thứ Tư, ngày 09/12/2015 14:15 PM (GMT+7)

Điện hạt nhân có nhiều ưu thế so với nhiệt điện, thủy điện

Phát triển năng lượng điện hạt nhân là vấn đề đang nhận được rất nhiều sự quan tâm của dư luận trong thời gian qua khi Chính phủ phê duyệt đề án xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2. Khampha.vn đã có cuộc phỏng vấn với ông Hoàng Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Năng lượng nguyên tử để tìm hiểu thêm một số vấn đề xung quanh đề án xây dựng các nhà máy điện hạt nhân này.

Chiến lược về năng lượng nguyên tử đã được triển khai tại Việt Nam gần 10 năm nay. Trong 10 năm qua, Việt Nam đã đạt được những thành tựu nào, thưa ông?

Phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội gồm 2 mảng ứng dụng chính. Ứng dụng đầu tiên là trong các lĩnh vực như y tế, công nghiệp, nông nghiệp... gọi là bức xạ và đồng vị phóng xạ.

Theo kinh nghiệm thế giới, đặc biệt là Nga, Mỹ, đây là mảng đóng góp nhiều cho sự phát triển của mỗi quốc gia. Tại Việt Nam, chiến lược phát triển về năng lượng nguyên tử đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2006. Vừa qua, Bộ KHCN cũng đã tổ chức hội nghị đánh giá kết quả sau 10 năm triển khai. Theo đó, trong lĩnh vực ứng dụng đồng vị phóng xạ để phát triển kinh tế xã hội, chúng ta đã đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận trong nước và quốc tế.

Trong y tế, các đồng vị phóng xạ đã được ứng dụng nhiều để điều trị bệnh, đặc biệt là các bệnh nan y liên quan đến ung thư, máu... Trong nông nghiệp, ứng dụng của nó giúp tạo nên những giống cây trồng vật nuôi mới, có năng suất chất lượng tốt. Trong lĩnh vực công nghiệp, đồng vị phóng xạ cũng được sử dụng  trong các hoạt động khai thác, thăm dò dầu khí ở biển Đông, kiểm soát hoạt động lò nung...

Ứng dụng thứ hai là trong phát triển năng lượng điện hạt nhân. Đây là một trong ba nhiệm vụ chiến lược cơ bản trong phát triển năng lượng nguyên tử của nước ta. Hiện tại, chúng ta đang ở trong giai đoạn 2 để chuẩn bị hồ sơ xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên.

Có thể nói, năm 2016 là năm có ý nghĩa rất quan trọng bởi đây là năm mà các Bộ, Ngành thẩm định hồ sơ đầu tư cũng như phê duyệt địa điểm xây dựng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 để trình cho Thủ tướng phê duyệt. Giai đoạn 2016 – 2017 cũng là giai đoạn chuẩn bị để ký hợp đồng xây dựng với các đối tác, trước mắt là đối tác Nga. Qua đó, kết thúc giai đoạn 2 và chuẩn bị cho giai đoạn 3 xây dựng và đưa vào vận hành các tổ máy đầu tiên.

Xin ông cho biết công suất của nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 khi được đưa vào sử dụng. Hai nhà máy này có thể đáp ứng được bao nhiêu % nhu cầu sử dụng điện của quốc gia?

Theo thiết kế, ở giai đoạn 1, mỗi nhà máy điện hạt nhân sẽ có hai tổ máy. Công suất của một tổ máy là 1.000 MW. Khi đưa vào vận hành, con số này chỉ đáp ứng  được khoảng 3 đến 4% nhu cầu điện của cả nước. Trong định hướng quy hoạch điện hạt nhân trong tương lai, chúng ta hy vọng con số này sẽ tăng lên khoảng 10%. Tuy nhiên, một điều thuận lợi, là với 10% đó, diện tích đất mà chúng ta sử dụng sẽ thấp hơn nhiều so với các nhà máy nhiệt điện hay thủy điện khác.

Hiện nay, nhiều người còn khá nghi ngại về độ an toàn của các nhà máy điện hạt nhân. Vậy Bộ KHCN và Cục Năng lượng nguyên tử đã có những hành động gì để giúp người dân hiểu rõ hơn về lĩnh vực còn khá mới mẻ này?

Hiện nay, chúng tôi đã tổ chức nhiều hội thảo, hội nghị tuyên truyền, phổ biến để người dân hiểu rõ hơn về năng lượng nguyên tử. Từ đó, mọi người sẽ nắm được chúng ta đang chuẩn bị những gì để đảm bảo an toàn và hiệu quả cho những dự án điện hạt nhân. Đồng thời, cũng cho biết trách nhiệm của các bên liên quan trong việc đảm bảo an toàn này. Từ trách nhiệm lập pháp của Quốc hội đến trách nhiệm ban hành các phần quy định cụ thể của các Bộ, Ngành, đặc biệt là Bộ KHCN hay trách nhiệm của chủ đầu tư cũng như cơ quan quản lý... nhằm đồng bộ, toàn diện các điều kiện cần thiết và an toàn của dự án theo đúng tiêu chuẩn của cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế IAEA.

Thời gian dự án chính thức khởi công là khi nào, thưa ông?

Như tôi đã nói, hiện nay chúng ta đang ở trong giai đoạn 2 của quá trình xây dựng nhà máy điện hạt nhân. Do đó, phải vài năm nữa mới có thể hoàn thiện hồ sơ để chính thức khởi công xây dựng. Dự kiến thời điểm này có thể là trước hoặc sau năm 2020.

Sự chuẩn bị về nhân lực để vận hành nhà máy điện hạt nhân như thế nào, thưa ông?

Đội ngũ nhân lực bao gồm 3 cấu phần chính. Đầu tiên là đội ngũ vận hành và bảo dưỡng nhà máy điện hạt nhân. Hiện nay chúng ta đã có khoảng 300 sinh viên, nghiên cứu sinh đang theo học tại Nga về chuyên ngành năng lượng điện hạt nhân, đây sẽ là đội ngũ chính trong việc vận hành nhà máy điện hạt nhân sau này.

Cấu phần thứ hai là đội ngũ quản lý. Đây là những cán bộ thuộc các Bộ, Ngành có liên quan và của cả tỉnh Ninh Thuận. Hiện chúng tôi đang trong quá trình rà soát để cử những cán bộ có chuyên môn đi đào tạo trong công tác quản lý nhà nước cũng như quản lý kỹ thuật về năng lượng điện hạt nhân.

Cấu phần thứ 3 là đào tạo nhân lực trong nước. Theo dự kiến, trong thời gian tới, Bộ Giáo dục & Đào tạo sẽ cấp phép cho một số trường ĐH mở những chuyên ngành về kỹ thuật hạt nhân, đảm bảo đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực dài hạn trong tương lai.

Điện hạt nhân có nhiều ưu thế so với nhiệt điện, thủy điện - 1

Ông Hoàng Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Năng lượng nguyên tử

Khó khăn lớn nhất của Việt Nam khi triển khai dự án điện hạt nhân là gì, thưa ông?

Là một nước mới bắt đầu bước vào lĩnh vực điện hạt nhân, khó khăn lớn nhất của chúng ta chính là kinh nghiệm. Do đó, có những việc mình làm chưa thực sự đồng bộ, hay chưa có chính sách thực sự hấp dẫn để huy động các tài năng trẻ cũng như cán bộ quản lý, cán bộ kinh nghiệm trong những lĩnh vực khác vào lĩnh vực năng lượng hạt nhân.

Tuy nhiên, lợi thế của chúng ta là đã có những hướng dẫn chung của cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), Việt Nam đã tham gia hàng chục những công ước quốc tế về năng lượng hạt nhân nên đã có thêm sự hiểu biết và sự chuẩn bị. Thông qua hợp tác với nhiều quốc gia dưới dạng hiệp định Chính Phủ về sử dụng hòa bình năng lượng nguyên tử, chúng ta cũng có cơ hội làm việc với các đối tác có công nghệ cao, bề dày kinh nghiệm trong việc đào tạo cán bộ cũng như chuyển giao công nghệ ở lĩnh vực năng lượng hạt nhân.

Vậy lợi thế lớn nhất hiện nay của một nhà máy điện hạt nhân là gì?

Nhà máy điện hạt nhân có khá nhiều lợi thế. Đầu tiên phải kể đến việc nó chiếm ít diện tích sử dụng đất hơn các nhà máy thủy điện hay nhiệt điện. Theo tính toán, nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 có tổng diện tích khoảng 500 ha, nhưng trong đó 250 ha là vùng cách ly an toàn, thực tế nhà máy chỉ xây dựng khoảng 250 ha.

Với một dự án điện hạt nhân, thời gian hoàn vốn tương đối dài, nhưng với công nghệ hiện nay thì mỗi một tổ máy có thể vận hành trong 50 – 60 năm. Giai đoạn sau 15 – 20 năm kể từ khi vận hành là giai đoạn chúng ta không cần phải đầu tư nhiều, chi phí nguyên liệu thấp nên hiệu quả của điện hạt nhân sẽ phát huy tốt khi mình đáp ứng được việc vận hành an toàn và hiệu quả trong suốt vòng đời của nó.

Khác với nhà máy sử dụng than đá, dầu mỏ... chỉ cần giá thành nguyên liệu tăng cao là giá phát điện cũng tăng theo tương ứng, với nhà máy điện hạt nhân, khi giá nguyên liệu tăng gấp đôi thì giá phát điện cũng chỉ tăng vài %. Đây chính là cái yếu tố cạnh tranh lớn nhất của điện hạt nhân so với các loại hình nhà máy điện khác như thủy điện, nhiệt điện...

Xin cám ơn ông về cuộc trò chuyện!

Thiện An

Tin đọc nhiều

Vì sao các cường quốc bị Thụy Sĩ "qua mặt" trong cuộc đua sáng tạo? Thụy Sĩ có tỷ lệ bằng sáng chế, tỷ lệ số người đoạt giải...
Sao lưu và phục hồi tin nhắn đã xóa trên Zalo Chỉ với vài thao tác đơn giản, bạn có thể phục hồi lại toàn...
Cách khôi phục lại các ứng dụng đã xóa trên Android Chỉ với vài thao tác đơn giản, bạn hoàn toàn có thể phục hồi...
Giải đáp bí ẩn vì sao một số người có bộ óc sáng tạo thiên tài Những khác biệt trong não bộ có thể khiến một số người có...