Tháng 11, 2017
Thứ sáu
Thứ Năm, ngày 07/05/2015 10:29 AM (GMT+7)

Điện hạt nhân đáng sợ và không đáng sợ thế nào?

Mới đây, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam đã công bố cuốn sách "An toàn điện hạt nhân" của tác giả GS. Phạm Duy Hiển do NXB Khoa học kỹ thuật ấn hành nói về nhận thức đúng và chưa đúng về điện hạt nhân của người dân.

Trao đổi với khampha.vn, GS Phạm Duy Hiển, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Quốc gia - một trong những nhà khoa học đầu đàn của ngành hạt nhân cho biết, cuốn sách không chỉ phục vụ những người làm chuyên môn mà còn giải thích rất cặn kẽ mọi vấn đề về về điện hạt nhân đối với công chúng. Theo đó, ông muốn một người dân bình thường, ít hiểu biết cũng có cái nhìn rõ ràng hơn về điện hạt nhân.

Theo tác giả, cuốn sách ra đời trong bối cảnh "an toàn điện hạt nhân" đang là chủ đề nóng ở nước ta. Đây là chủ đề được đề cập thường xuyên trong những hội thảo quốc gia và quốc tế, được đăng tải liên tục trên các phương tiện truyền thông. Trong khi đó, các sách trình bày cơ sở khoa học về an toàn điện hạt nhân lại thiếu.

Điện hạt nhân đáng sợ và không đáng sợ thế nào? - 1

Bìa sách "An toàn điện hạt nhân"

Vị giáo sư phân tích, sau thảm họa hạt nhân Fukushima, một số nước dứt khoát từ bỏ điện hạt nhân để phát triển năng lượng tái tạo. Trong khi đó, nhiều lò phản ứng mới vẫn được xây dựng ở nhiều nước khác. Chủ đề an toàn điện hạt nhân lại tiếp tục chia rẽ thế giới, từ công chúng đến các đảng phái chính trị và ngay cả giới chuyên môn.

"Phán xét về an toàn điện hạt nhân không hề đơn giản và rất dễ bị những tâm thức chủ quan chi phối" - GS Hiển nhấn mạnh.

Vị giáo sư khẳng định, không ai dám nói rằng điện hạt nhân là hoàn toàn không đáng sợ. Cũng theo tác giả, từ trước đến nay, nghe nói đến hạt nhân là nhiều người dân đã cảm thấy hoang mang, lo ngại. "Nhưng cơ sở của sự lo ngại đó là gì phải được làm rõ", ông Hiển nói.

Trong sách, tác giả đã phân tích và dẫn chứng để làm rõ 2 mặt: Điện hạt nhân đáng sợ như thế nào và không đáng sợ ở chỗ nào.

Bên cạnh đó, những người dân lo ngại về điện hạt nhân cũng sẽ nhận thức đầy đủ hơn về cơ sở của những lo ngại đó. Nhiều nỗi lo ngại có cơ sở và nhiều nỗi lo ngại không có cơ sở.

Cũng theo đó, tác giả chỉ rõ những tiêu chí, mà khi nhà máy điện hạt nhân đạt được những tiêu chí đó mới đảm bảo an toàn, không còn đáng sợ.

Điện hạt nhân đáng sợ và không đáng sợ thế nào? - 2

GS Phạm Duy Hiển

"Muốn tìm sự an toàn là phải phân tích những rủi ro" - GS Hiển nói. Theo ông, rủi ro dù ít thì vẫn luôn hiển hiện trong cuộc sống hằng ngày như đi tàu, xe, lao động, vui chơi,... chứ không chỉ là điện hạt nhân.  Vì vậy, càng nhận thức đầy đủ về những rủi ro càng tiến tới sự an toàn.

Sách có đoạn thể hiện: Mỗi lò phản ứng ở nhà máy điện hạt nhân chứa khối lượng chất phóng xạ khổng lồ. Tai nạn điện hạt nhân xảy ra nếu khối phóng xạ này bị nóng chảy do nhiệt độ tăng lên quá cao khi phản ứng dây chuyền tăng tốc không kiểm soát được. Nhân viên vận hành có thể bị chiếu xạ, nhà máy hư hỏng một phần hoặc hoàn toàn, xác phóng xạ phải được canh giữ hàng chục năm, sau đó tháo dỡ và chôn cất rất tốn kém. Tệ hại hơn, môi trường và dân chúng sẽ bị nhiễm xạ một khi chất phóng xạ thoát được ra khỏi nhà lò.

Tác giả phân tích, các sự cố và tai nạn điện hạt nhân thường khởi nguồn từ những sai lệch trong hệ thống công nghệ hoặc sai sót con người, hoặc những hiện tượng thiên nhiên cực đoan. Tai nạn càng nghiêm trọng khi các yếu tố này ập đến cùng một lúc, tuy hãn hữu theo lý thuyết xác suất, song lại chính là những kịch bản của ba tai nạn lớn đã từng xảy ra. Công nghệ và thiết bị rất quan trọng, song yếu tố con người bao gồm đội ngũ vận hành, quản lý, hệ thống pháp lý và văn hóa an toàn luôn đóng vai trò quyết định.

An toàn điện hạt nhân không hề được cài đặt sẵn trong công nghệ mà chỉ nên xem là thành tích của đội ngũ, ỷ lại công nghệ mà thiếu đội ngũ chuyên nghiệp chính là gieo mầm cho điện hạt nhân mất an toàn. Ngược lại, tai nạn điện hạt nhân rất khó xảy ra nếu đất nước sở hữu được một đội ngũ chuyên gia hùng hậu, và đây chính là hiện thực ở hàng trăm lò phản ứng được thiết kế hơn 40 năm trước đây nhưng vẫn được vận hành an toàn ở các nước tiên tiến.

Cảnh Kiên

Tin đọc nhiều

Sao lưu và phục hồi tin nhắn đã xóa trên Zalo Chỉ với vài thao tác đơn giản, bạn có thể phục hồi lại toàn...
Khắc phục lỗi không thể download các tập tin trên mạng Nếu bạn gặp hiện tượng khi nhấn vào liên kết để tải về một...
TechDemo 2017: Nơi "hò hẹn" sôi động của cung - cầu công nghệ Điểm mới của Trình diễn và kết nối cung - cầu công nghệ năm...
TP.HCM và Gia Lai phối hợp phát triển nông nghiệp công nghệ cao Trong 15 nội dung mà 2 bên thỏa thuận hợp tác, những nội...