Tháng 04, 2019
Thứ ba
Thứ Sáu, ngày 18/09/2015 11:42 AM (GMT+7)

Giải quyết chuyện ngập: Hãy làm, ngừng đổ lỗi

Ông Hồ Long Phi, giám đốc Trung tâm quản lý nước và biến đổi khí hậu (ĐHQG TP.HCM) cho rằng, ngoài việc đầu tư đồng bộ giữa các giải pháp, cần phải có sự chung tay của toàn xã hội mới mong giải quyết tình trạng ngập ở TP.HCM hiện nay.

Giải quyết chuyện ngập: Hãy làm, ngừng đổ lỗi - 1

Ông Hồ Long Phi, Giám đốc Trung tâm quản lý nước và biến đổi khí hậu (ĐHQG TP.HCM).

Nguyên nhân chủ yếu của việc ngập hiện nay chính là quá trình đô thị hóa thiếu kiểm soát. Việc san ủi đất xây dựng các công trình nhà ở, chung cư ồ ạt nhưng không được đầu tư hạ tầng kỹ thuật ứng phó với lượng nước chảy tràn. Quá trình đô thị hóa làm mất các kênh rạch thoát nước tự nhiên mà không có hạ tầng thoát nước để bù vào, hiển nhiên, việc ngập nước khi có mưa lớn sẽ xảy ra và càng lúc càng trầm trọng. 

Nguồn vốn của đô thị hóa dựa rất nhiều vào nguồn vốn tư nhân, những công ty địa ốc. Tuy nhiên, khi san lấp mặt bằng và tạo ra ngững diện tích không thấm nước trên quy mô lớn, thì đối tượng này không quan tâm đến trách nhiệm đối với vấn đề tạo ra dòng chảy tràn góp phần làm gia tăng ngập nước. Nếu không có cơ chế cân đối tài chính trong việc chống ngập mà chỉ dựa vào nguồn vốn ngân sách hay ODA, sẽ rất khó để giải quyết vấn đề. Vì nguồn vốn ngân sách không đủ để giải quyết tình trạng ngập nước toàn thành phố như bây giờ.

Một vấn đề khác, việc xây dựng không đồng bộ đường sá với hệ thống thoát nước: đường nâng lên, cống cao hơn hẻm, thì nước không thể nào thoát được.Người thiết kế, và đơn vị thi công chỉ chăm chăm làm sao chỉnh trang lại con đường mà không hề quan tâm đến các giải pháp đồng bộ cho các khu vực chung quanh để giúp cho  những con hẻm xung quanh không bị ngập. 

Cần phối hợp các công trình cứng và mềm với tỉ lệ 70%-30%

Công trình cứng là hệ thống thoát nước như cống, trạm bơm, hệ thống đê bao... công trình mềm là phương án dự phòng để khi tình trạng ngập nước vượt quá năng lực thiết kế của công trình cứng. Nếu ước lượng theo chu kỳ tràn cống thiết kế cho phép hiện hành là 3 năm thì công trình cứng chỉ có khả năng làm việc hiệu quả 7/10 năm, chưa kể đến tác động của biến đổi khí hậu. Do đó, các công trình dự phòng đó sẽ là phương án tiếp theo giải quyết 30% còn lại. Việc xây dựng các hồ điều tiết ngầm của Trung tâm chống ngập TP.HCM chính là một trong những hình thức công trình mềm mà chúng ta cần phải đầu tư song song. 

Việc đầu tư nâng cấp công trình cứng có thể được ưu tiên hơn trong giai đoạn hiện nay vì nó sẽ giải quyết trước mắt việc ngập nước trong thời gian vài năm. Tuy nhiên, nhược điểm của các công trình cứng đó là tính không bền vững đối với các biến cố bất định và thời tiết cực đoan. Trận lụt của Bangkok năm 2011 đã trở thành bài học kinh điển về việc quá tin tưởng vào công trình cứng. 

Khả năng của các công trình cứng được thiết kế là hữu hạn, khi xây dựng xong rồi thì rất khó nâng cấp. Nếu như có những hiện tượng thời tiết cực đoan như trận mưa lớn hôm 15.09 vừa rồi sẽ nằm ngoài khả năng thoát nước của các công trình cứng. Do đó, cần phải có các giải pháp mềm như hồ điều tiết, vỉa hè thấm nước, hay mương thấm... để giải quyết phần còn lại mà các công trình cứng không thể đáp ứng được. 

Về phía người dân, cần nâng cao ý thức với môi trường, hạn chế xả rác. Việc xả rác thải nhiều người cho là đơn giản, nhưng nó lại vô cùng nguy hại khi mưa lớn xảy ra. Nhiều khi cống thoát nước rất to, nhưng không thoát nước được vì miệng thu nước bị bịt kín bởi những bao ni lông trôi trên đường. Vì thế, chúng ta cần phát động những đợt thu gom rác định kỳ để tránh việc các nắp cống thoát nước bị rác thải bịt kín. Nội chuyện thu gom rác thải cũng đã giảm một phần nào đó tình trạng ngập nước cho TP.  

Các cơ quan chức năng nên quy định cả trách nhiệm trong việc xã hội hóa chống ngập nước cho các doanh nghiệp, đơn vị, cá nhân gây ra lượng nước chảy tràn cao hơn tỉ lệ trung bình chung. Theo tôi, đối tượng này mỗi năm phải đóng một khoản phí nhất định để dùng nguồn quỹ đó tiếp tục chống ngập. Với nhiều nguồn vốn như vậy, việc giải quyết tình trạng ngập nước sẽ diễn ra nhanh hơn. 

Việc tiếp theo, khi xây nhà lát sân, chỉnh trang vỉa hè… nên sử dụng bê tông thấm nước có độ rỗng cao ứng dụng cho các diện tích không chịu tải trọng lớn.. Loại bê tông này đã được sản xuất trong nước với chất lượng tốt. Các cơ quan nhà nước nên đi đầu trong việc áp dụng thử các giải pháp thoát nước bền vững để dần tạo sức lan tỏa đến công đồng.

Ngoài ra, người dân cũng có thể gia tăng mảng xanh thấm nước như trồng một lớp thực vật trên mái nhà, làm vỉa hè bê tông trồng cỏ… Chỉ cần một lu nước đặt dưới  máng xối là chúng cũng đã góp phần vào việc chống ngập. Chỉ cần mỗi gia đình giữ lại vài chục lít nước mưa thay vì xả thẳng ra đường thì chúng ta sẽ giảm được hàng trăm ngàn m3 nước ngập trên đường phố. Mỗi người một tay, mỗi người có trách nhiệm một chút, đồng sức đồng lòng thì tôi tin rằng việc giải quyết vấn đề ngập nước tại thành phố mới có thể trở nên bền vững.

Hà Thế An

Tin đọc nhiều

KHCN tuần qua: Phát hiện loài cây rừng ở Việt Nam kháng được bốn dòng ung thư Cây thìa là hóa gỗ tìm thấy ở Hà Giang, có hoạt tính sinh...
Chuyện làm xe đa năng tự “nuốt” rác của nhóm học sinh mê sáng tạo Mặc dù nhóm gồm 1 chàng trai và 5 cô gái “chân yếu tay mềm”...
Mũ bảo hiểm thông minh 'biết' nhắc nhở khi chủ nhân lên cơn buồn ngủ Khi tài xế buồn ngủ, gật gù, mũ bảo hiểm sẽ phát ra âm thanh...
Trẻ em xử lí ô nhiễm: Xây 'lâu đài' khói, thay đồ nhựa bằng gáo dừa Đó là những ý tưởng ngộ nghĩnh nhưng cũng không kém phần...