Tháng 12, 2016
Chủ nhật
Thứ Tư, ngày 13/03/2013 10:16 AM (GMT+7)

GS Ngô Bảo Châu: “Tôi tin vào sức mạnh của lý lẽ”

Trở về Việt Nam để tham gia chuỗi sự kiện “Cầu nối – cuộc đối thoại hướng đến văn hoá hoà bình” lần thứ tư tại Đông Nam Á do quỹ Hoà bình quốc tế và bộ Giáo dục và đào tạo tổ chức ngày 12/3, GS Ngô Bảo Châu chia sẻ với Sài Gòn Tiếp Thị không chỉ tâm huyết về tương lai toán học mà cả những vấn đề đang nóng bỏng của đất nước.

Giáo sư từng nói sự ra đời của viện Nghiên cứu cao cấp về toán là một dấu mốc lịch sử của ngành toán Việt Nam, vậy ông có trông đợi gì?

Viện Nghiên cứu cao cấp về toán được thành lập từ năm 2011 và hoạt động từ tháng 1/2012, còn rất non trẻ. Trong năm vừa rồi viện đã tạo được một nếp làm việc. Tổng kết lại thì năm 2012 có 65 người Việt và 20 giáo sư nước ngoài đến làm việc ở viện trong những nhóm làm việc ở nhiều đề tài khác nhau.

Mong ước lớn nhất của chúng tôi là cải thiện khả năng nghiên cứu toán của anh em làm toán ở Việt Nam. Theo một nghĩa nào đó, năm đầu tiên viện đã bắt đầu làm được việc đó, các nhóm nghiên cứu làm việc ở viện trong vài ba tháng đã có kết quả khoa học có giá trị.

Những người làm khoa học bình thường không có nhiều thời gian cho nghiên cứu vì nhiều việc hàng ngày ở trường, kể cả những việc mưu sinh nữa, hay là họ không có điều kiện tập trung để ngồi cùng nhau làm việc, thì viện đem đến cho họ cơ hội đó. Ví dụ như nhóm Tối ưu miền Nam, anh em ở trong miền Nam nhưng không có thời gian ngồi lại với nhau, ai cũng bận cả, ra Hà Nội trong vòng hai tháng, tách ra khỏi công việc hàng ngày, tập trung vào nghiên cứu và bước đầu có kết quả tốt. Các nhóm khác cũng thế. Viện có khả năng mời các giáo sư người nước ngoài đến làm việc với các nhóm nghiên cứu Việt Nam, qua tiếp xúc với người nước ngoài, chúng ta cập nhật hơn về đề tài nghiên cứu.

Ở những nước nhỏ thường nghiên cứu của mình dần dần đi ra khỏi luồng chính, trở nên “tỉnh lẻ” một chút. Bằng việc gặp gỡ thường xuyên tiếp xúc, cọ xát với các nhà khoa học thế giới, chúng ta có thể thay đổi, cập nhật hướng nghiên cứu của mình. Những nhà khoa học nước ngoài đến viện 1 – 2 tuần, tuy không đủ thời gian để hoàn thành một công trình nghiên cứu, nhưng đủ thời gian trò chuyện, và nhờ đó có ảnh hưởng đến phương pháp nghiên cứu, hướng nghiên cứu của các nhà toán học Việt Nam.

Cá nhân tôi chưa có nhóm nghiên cứu thực sự tại Việt Nam, nên vào dịp hè, tôi tổ chức một lớp học cho một số sinh viên, nghiên cứu sinh xuất sắc, về một số chủ đề hiện đại. Tôi cũng rất mong muốn là từ những lớp học này, nhen nhóm thành những nhóm nghiên cứu trong tương lai. Tôi cũng hy vọng phát hiện một vài em thật giỏi để giới thiệu qua Mỹ và châu Âu để học tiếp.

Cải thiện trình độ nghiên cứu của nền toán học Việt Nam, là bước đi đầu tiên. Những việc tiếp theo của viện là những nhiệm vụ Nhà nước đã giao trong chương trình trọng điểm phát triển toán học quốc gia, cụ thể là nhiệm vụ chăm lo cho phong trào chuyên toán và học toán ở đại học, và nhiệm vụ triển khai toán học ứng dụng. Năm nay chương trình bắt đầu triển khai trong các trường hè cho học sinh chuyên toán, nâng cao trình độ cho giáo viên, trao học bổng cho các em học giỏi toán cấp 3, đại học, đặc biệt quan tâm đến các em ở các tỉnh xa.

GS Ngô Bảo Châu: “Tôi tin vào sức mạnh của lý lẽ” - 1

Giáo sư Ngô Bảo Châu tại Hà Nội. Ảnh: Bạch Dương

Giáo sư mong muốn có thêm người Việt nhận giải Fields?

Tôi không đặt nặng vấn đề theo cách như vậy đâu. Cái chúng tôi mong muốn là có thêm nhiều nhà khoa học với tinh thần khoa học thực sự, trung thực trong khoa học, làm ra những kết quả được quốc tế công nhận. Đấy là mong muốn không chỉ riêng cho ngành toán. Hy vọng lớn hơn của tôi đối với viện là nó chứng tỏ được vai trò này trong toán để sau mười năm có thể mở rộng hoạt động sang các ngành khoa học khác. Hy vọng là mười năm nữa sẽ có một viện nghiên cứu cao cấp mới, không chỉ về toán.

Ông có thấy Việt Nam vẫn chưa tìm được lối đi để có nguồn nhân lực tốt?

Tôi chưa thấy nhiều cơ hội cho các nhà khoa học trẻ có thể phối hợp trong công việc, tạo thành những tập thể mà ở trong đó, tài năng của mỗi người có thể phát triển.

Có nhiều chuyện mà theo đánh giá chung, tương đối sát với thực tế, là không những giáo dục không đi lên mà thậm chí còn đi xuống.

Ông có đề xuất hướng đi cho ngành giáo dục?

Bản thân chúng tôi không phải là người làm chính trị, chúng tôi chỉ đưa ra ý kiến của mình. Tôi hoàn toàn tin tưởng vào sức mạnh của lời nói, của lý lẽ.

Tôi nghĩ vấn đề này cần được nghiên cứu một cách tập trung và khoa học. Không phải nghiên cứu tổng thể của toàn bộ ngành giáo dục đâu, mà có lẽ cần nghiên cứu tập trung từng câu hỏi một. Chẳng hạn như chuyện Đồi Ngô gian dối trong thi cử. Thay bằng việc ngay lập tức chỉ trích, quy trách nhiệm thì phải bắt đầu bằng nghiên cứu, thu thập số liệu và tranh luận một cách bình tĩnh trên cơ sở của lý lẽ. Để những người có trách nhiệm từ thầy cô giáo, lãnh đạo bộ cho đến chính quyền địa phương có không gian tranh biện, có thời gian để chuẩn bị luận cứ, để từng bước dồn sự gian dối vào chân tường.

Ông có đồng tình với ý kiến cho rằng khoa học Việt Nam chưa phát triển vì thiếu kinh phí, thiết bị?

Chưa chắc đây là lý do chính, thực tế cho thấy có những thiết bị đắt tiền được mua mà đắp chiếu không sử dụng đến. Cái khó nhất vẫn là việc giải quyết những mâu thuẫn nội bộ về quyền lợi trong các trường đại học, để các nhà khoa học còn làm được khoa học có thể phối hợp làm việc, tập trung vào công việc, có một mức thù lao xứng đáng mà không chịu sự đố kỵ từ những người không còn làm khoa học nữa.

Vì sao ông và các đồng sự đưa ra trang mạng Cùng viết Hiến pháp?

Chúng tôi bắt đầu có ý tưởng này từ nghị quyết của Quốc hội đưa ra lấy ý kiến nhân dân về dự thảo sửa đổi Hiến pháp. Chúng tôi suy nghĩ rằng bản thân người dân không có đủ thời gian và khả năng nghiên cứu sâu về Hiến pháp, nên chúng tôi với tinh thần công dân cùng một số anh em, những người có chuyên môn về luật đặc biệt về Hiến pháp cùng làm ra một trang web, tập hợp các bài báo, bài viết đăng trên các trang cá nhân, và một số ít bài do một số người trong nhóm Cùng viết Hiến pháp viết và tài liệu chính thức của Nhà nước liên quan đến việc sửa đổi Hiến pháp. Mục đích là giúp người dân hiểu được những gì đằng sau câu chữ của Hiến pháp, để họ cảm thấy việc sửa đổi Hiến pháp liên quan thực sự đến họ chứ không phải của người khác. Chúng tôi cố gắng tránh áp đặt ý kiến của mình, cố gắng đưa các bài báo với các ý kiến đối lập để người đọc có thể tự có ý kiến của mình. Bản thân chúng tôi cũng thảo luận và dự kiến đưa ra một ý kiến tập thể của nhóm làm trang Cùng viết Hiến pháp vào ngày 31/3/2013.

Bản thân chúng tôi không phải là người làm chính trị, chúng tôi chỉ đưa ra ý kiến của mình. Tôi hoàn toàn tin tưởng vào sức mạnh của lời nói, của lý lẽ, ngay lập tức không thay đổi được gì, nhưng với thời gian lý lẽ sẽ thuyết phục được những người bản thân họ có thể không có quyền lực nhưng có khả năng thuyết phục những người đang có quyền lực. Tất nhiên phải có thời gian, Cùng viết Hiến pháp sẽ cố gắng hết mức giữ thái độ ôn hoà và khoa học để làm sao đưa không khí thảo luận tập trung trực tiếp vào Hiến pháp, tách rời nhất trong phạm vi có thể khỏi mọi động cơ chính trị.

Mối quan tâm lớn nhất của ông hiện nay với Việt Nam là gì?

Đó là dành cho là viện Nghiên cứu toán, cùng các đồng nghiệp làm toán ở Việt Nam và giúp các em sinh viên học toán, dạy các em học hè và đưa các em sang Mỹ.

Theo Việt Anh (Sài Gòn tiếp thị)

Tin đọc nhiều

Phát hiện tinh thể cực hiếm trong thiên thạch tại Nga Vì là một vật chất có nguồn gốc từ vũ trụ nên không chỉ hiếm...
Robot bằng silicone dẻo hoạt động không cần pin Chú robot này sẽ là bước đột phá lớn của lĩnh vực nghiên cứu...
Khắc phục lỗi không thể download các tập tin trên mạng Nếu bạn gặp hiện tượng khi nhấn vào liên kết để tải về một...
Trái đất đang quay chậm đi và ngày sẽ dài hơn Các nhà thiên văn vừa phát hiện rằng, vòng quay của hành...