Tháng 01, 2019
Thứ ba
Thứ Năm, ngày 14/03/2019 07:00 AM (GMT+7)

Hành trình giải cứu rác chết, biến vỏ hộp sữa thành tôn lợp nhà

Rác thải thật sự không quá đáng sợ, rác thải chỉ trở nên đáng sợ khi chúng ta đối xử không đúng với chúng.

Có thể bạn không để ý, nhưng giữa rác thải với nhau cũng có sự đối xử không công bằng từ con người. Sự thiếu công bằng trong cách đối xử với rác dẫn đến nhiều hậu quả tuy không mấy to lớn nhưng vô cùng nghiêm trọng.

“NHC - Hành trình giải cứu rác chết”, một nhóm hoạt động xã hội đã nhìn nhận ra điều này và tiến hành công bằng hóa trong đối xử với rác. Từ những hoạt động nhỏ lẻ ban đầu, nhóm đã mở rộng quy mô hoạt động đến gần bao phủ cả thành phố chỉ với chưa đầy 1 năm hoạt động.

Hành trình giải cứu rác chết, biến vỏ hộp sữa thành tôn lợp nhà - 1

Đối xử thiếu công bằng giữa các loại rác có thể vẽ ra một tương lai tệ hại về môi trường ngập rác mà chúng ta ít khi để ý đến. Hãy cùng theo chân nhóm hoạt động xã hội NHC để biến những điều không thể thành có thể.

Theo ước tính của NHC, mỗi năm, Việt Nam có khoảng 15 tỷ vỏ hộp sữa giấy đã qua sử dụng (tương đương 150.000 tấn) được thải bỏ. Nhưng chúng không đáng bị thải bỏ như thế, bởi lẽ 100% vỏ hộp sữa giấy có thể được ‘hồi sinh’ thành nguồn nguyên liệu và các sản phẩm có ích.

Trong khi phần lớn các loại rác thải đều được thu gom xử lý và tái chế, thì vỏ hộp sữa lại không được như vậy. Có nhiều lý do mà chúng không được thu gom, phân loại, những lý do đó là: quá cồng kềnh, quá hôi, quá dơ, khó thu gom, không có đơn vị thu mua hoặc ít đơn vị có công nghệ để tái chế, và quan trọng nhất là giá của vỏ hộp sữa giấy quá rẻ, không đủ bù cho chi phí thu gom và vận chuyển.

Hành trình giải cứu rác chết, biến vỏ hộp sữa thành tôn lợp nhà - 2

Vỏ hộp sữa cũng là rác thải, nhưng nó chưa được đối xử đúng như các loại rác thải khác.

Hiện nay vỏ hộp sữa giấy bị vứt ra môi trường hoặc cùng với các loại rác khác đi vào bãi xử lý để đốt hoặc chôn lấp. Nhóm NHC team gọi đó là rác chết - loại rác không còn được trao cho một cuộc đời thứ hai - và tự đặt cho mình một sứ mệnh là phải giải cứu rác chết.

Hành trình giải cứu rác chết, biến vỏ hộp sữa thành tôn lợp nhà - 3

Bắt nguồn từ các cá nhân có sự quan tâm đặc biệt đối với tình trạng gia tăng rác thải và các vấn nạn do rác gây ra cho môi trường và cuộc sống. Nhóm NHC ban đầu chỉ mong muốn tự bản thân mỗi thành viên và lan tỏa cho bạn bè, người thân các hoạt động giảm thiểu rác thải ra môi trường.

Tuy nhiên, từ thực tế trong cuộc sống, NHC nhận thấy cần có những hành động mạnh mẽ và thiết thực hơn để giải quyết những đống rác to hàng ngày quanh mình, chứ không chỉ dừng lại ở quy mô ‘hộ gia đình’, chỉ ‘tự đóng cửa bảo nhau được’.

Hành trình giải cứu rác chết, biến vỏ hộp sữa thành tôn lợp nhà - 4

Ban đầu chỉ là một nhóm bạn có mối quan tâm chung về môi trường, NHC đã không ngừng phát triển để trở thành một mạng lưới thu gom và xử lý vỏ hộp sữa hiệu quả. Không chỉ là thu gom và tái chế rác, mà ở đó còn là những bài học giáo dục cho những chồi non là tương lai của đất nước.

Từ đây, họ đã tìm hiểu nhiều hơn về quy trình thu gom và các công nghệ tái chế, về những tồn tại và lý do vì sao rác thải tại Việt Nam chưa được phân loại triệt để… và khi "xông pha thực tế vào trong từng đống rác", họ nhận ra rằng: Cần hạn chế phát sinh rác thải, nếu buộc phải sử dụng và thải bỏ thì hãy cho chúng cơ hội được sống thêm một lần nữa, được thu gom và tái chế.

Thông thường, những loại rác được các cô ve chai thu gom mới có thể tái chế, thí dụ như thùng carton, giấy, thủy tinh, đồ nhựa, kim loại,... “Tuy nhiên, theo tìm hiểu của chúng tôi thì có rất nhiều loại rác có giá trị tái chế cao và số lượng rất lớn nhưng vì nhiều lý do mà hệ thống thu gom phế liệu không mua như: vỏ hộp giấy (hộp sữa, nước trái cây,…), ly nhựa hay ly giấy dùng một lần, rác thải điện tử, túi nilon,...” chị Châu Ngọc Cẩm Vân, đại diện của nhóm NHC cho biết.

Hành trình giải cứu rác chết, biến vỏ hộp sữa thành tôn lợp nhà - 5

So sánh tương quan giữa việc xếp gọn vỏ hộp sữa và để ở trạng thái nguyên gốc. Bằng cách làm gọn vỏ hộp, việc thu gom loại rác thải này sẽ dễ dàng hơn.

Hành trình giải cứu rác chết, biến vỏ hộp sữa thành tôn lợp nhà - 6

Hộp sữa sau khi uống xong sẽ được ép dẹp vỏ hộp, dán một miếng sticker dính lên nơi ghim ống hút để tránh côn trùng bâu vào rồi xếp vào thùng để đưa đi xử lý. Đây là thành quả của những em mầm non và tiểu học sau khi được giáo viên và cha mẹ hướng dẫn.

Chị Vân cũng cho biết thêm, “Trên hành trình của mình, loại rác chết đầu tiên NHC sẽ giải cứu là vỏ hộp sữa giấy, NHC cùng tất cả mọi người quan tâm tham gia có thể "rút" số rác chết này ra khỏi bãi rác và đưa chúng đi đến đúng nơi chúng cần đến, chẳng hạn như là nhà máy tái chế.”

Dành thời gian và công sức để tìm hiểu công nghệ tái chế vỏ hộp giấy, tìm kiếm những đơn vị có công nghệ và có sự quan tâm để cùng phối hợp. Quan trọng hơn, đó là tìm đến những nguồn phát thải vỏ hộp sữa nhiều nhất: các trường mầm non và tiểu học. Ngoài ra, nhóm cũng triển khai các điểm thu gom cộng đồng với sự tham gia đa dạng từ nhà riêng, quán cà phê, chung cư, nhà hàng, văn phòng,...

Hành trình giải cứu rác chết, biến vỏ hộp sữa thành tôn lợp nhà - 7

Những đại sứ môi trường tí hon. Hành động nhỏ - ý nghĩa lớn.

Chỉ sau nửa năm hoạt động, việc làm của NHC đã và đang lan tỏa nhanh chóng với sự tham gia tự nguyện của hàng trăm trường học, hàng chục điểm thu gom cộng đồng, tổng lượng thu gom vượt quá 500.000 vỏ hộp. Số vỏ hộp này hoàn toàn sạch sẽ gọn gàng do được phân loại tại nguồn, không bị lẫn vào cát đất hay thức ăn thừa, các chất khác nếu lấy ra từ trong bãi rác.

Vỏ hộp sữa giấy được gom về chuyển bán cho nhà máy tái chế để làm thành bột giấy và hỗn hợp nhôm nhựa làm tấm lợp sinh thái. Toàn bộ tiền thu được sẽ chi trả cho việc thu gom, lưu trữ, vận chuyển. Chi phí cho các quá trình ‘hồi sinh’ rác thải chết rất cao vì vỏ hộp sữa giấy cồng kềnh và nhẹ, từ 100 đến 150 vỏ hộp mới được 1 kg.

Nhóm cũng tái chế loại rác này làm miếng dán để phát cho những cá nhân, tập thể tham gia để xử lý vỏ hộp sữa sau khi uống, đầu tư hỗ trợ các trường học thực hiện phân loại rác và các điểm thu cộng đồng và hỗ trợ lương cố định hàng tháng cho sinh viên khó khăn tham gia việc thu gom.

Hành trình giải cứu rác chết, biến vỏ hộp sữa thành tôn lợp nhà - 8

Là một loại rác mà tiền thu gom còn cao hơn tiền lời kiếm được sau khi xử lý, nên ít ai mặn mà đứng ra thực hiện hệ thống thu gom vỏ hộp sữa. Nhưng không vì vậy mà cộng đồng dửng dưng với chúng khi đã có đơn vị đứng ra thu gom và xử lý.

NHC là một dự án độc đáo khi dám xông pha vào lĩnh vực mà ai cũng cao bay xa chạy khi nhắc đến, nhưng họ hoàn toàn không đơn độc khi bước trên con đường này. Bên lề những chuyến thu gom vận chuyển rác chết, là những câu chuyện nhẹ nhàng nhưng khiến những người trong nhóm phải ấm lòng.

Hành trình giải cứu rác chết, biến vỏ hộp sữa thành tôn lợp nhà - 9

Anh Bình, chủ nhiệm của dự án, đang phổ biến về rác chết và giới thiệu dự án tại một hội nghị phối hợp tổ chức với Quận đoàn Thủ Đức. Chương trình được sự hỗ trợ và hợp tác từ các cơ quan đoàn thể và các doanh nghiệp, giúp dự án nhanh chóng mở rộng và đi sâu hơn vào sinh hoạt thường ngày của người dân.

Vào những ngày đầu khi ý tưởng về NHC đang được nhen nhóm thành hình, chị Vân chia sẻ mình nhận được tin nhắn từ một nữ sinh ở Cần Thơ, “Cô ơi, tụi con gom hộp sữa rồi, làm sao tụi con gởi cho cô?” (kèm theo hình mấy túi vỏ hộp sữa để nguyên chưa xử lý gì).

Vì chưa có mạng lưới thu gom ở các tỉnh thành khác, cũng như không muốn dập tắt sự nhiệt thành của các bạn học sinh, chị Vân đành chịu tiền xe để các bạn gửi rác lên Sài Gòn. Ngoài ra, chị cũng gửi về cho các bạn những miếng dán để đậy kín lỗ cắm ống hút, tránh làm đống rác bốc mùi.

Hành trình giải cứu rác chết, biến vỏ hộp sữa thành tôn lợp nhà - 10

Bên trong vỏ hộp sữa có hỗn hợp nhôm/nhựa, thành phần này sẽ được tái chế thành những tấm lợp sinh thái.

May mắn thay, sau đó vài ngày chị Vân có chuyến đi công tác Cần Thơ nên có dịp được gặp trực tiếp những cô cậu học sinh ‘nặng lòng’ với môi trường. Trong buổi gặp gỡ, không ngờ chị được gặp cô hiệu trưởng và được tận mắt chứng kiến học sinh của trường thực hiện công việc thu gom rác thải sau giờ học.

Quan sát hàng chục học sinh cặm cụi, không cần một ai điều phối, mỗi bạn một việc đâu ra đó và cực kỳ vui vẻ. Các bạn kiểm tra các túi rác xem đã phân loại đúng chưa vì rác của trường hiện được chia ra 3 loại nhằm hỗ trợ tốt hơn cho công tác xử lý và tái chế tại bãi rác.

Hành trình giải cứu rác chết, biến vỏ hộp sữa thành tôn lợp nhà - 11

Cô giáo tại một trường mầm non chụp ảnh cùng các học trò của mình và thành quả sau một buổi thu gom rác thải chết. Vì ý nghĩa của dự án, các thầy cô tại các trường luôn tạo điều kiện tốt nhất để giúp học trò của mình có thói quen tái chế rác sau mỗi lần sử dụng.

“Nhìn các con tận tâm với từng túi rác, thầy cô của tụi nó chắt chiu sắp xếp, hướng dẫn, mang chai enzim làm từ vỏ rau củ cho tụi nhỏ xài để vệ sinh dụng cụ,... huyên náo góc nhỏ sân trường mà thấy cả một trời tâm huyết. Đứng ở đó gió thổi phần phật mà mình chỉ có một cảm giác duy nhất: Ấm áp,” chị Vân chia sẻ kỷ niệm đẹp trong hành trình của NHC.

Hoạt động này nằm ngoài tất cả các dự án khác của các cơ quan và các doanh nghiệp nên hiện dự án vẫn đang không có bất cứ nguồn thu hay tài trợ nào. Tuy vậy, “Hành trình của NHC vẫn đang tiếp diễn. Chúng tôi mong rằng trên hành trình này, chúng tôi không đơn độc, còn có các bạn, các đơn vị có quan tâm đến môi trường và cuộc sống của chúng ta,” chị Cẩm Vân cho biết, và hy vọng một tương lai tươi sáng cho cả NHC và môi trường sống xung quanh.

Quang Niên

Tin đọc nhiều

New Zealand hỗ trợ TP.HCM trong lĩnh vực khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo 20 lãnh đạo chủ chốt của hệ sinh thái khởi nghiệp TP.HCM sẽ...
Sử dụng năng lượng mặt trời để sấy nông sản chất lượng cao Công nghệ sấy ứng dụng năng lượng mặt trời và nguyên lý bẫy...
Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...
Cách khôi phục lại các ứng dụng đã xóa trên Android Chỉ với vài thao tác đơn giản, bạn hoàn toàn có thể phục hồi...