Tháng 04, 2019
Thứ ba
Thứ Bảy, ngày 23/03/2019 18:48 PM (GMT+7)

Kiểm duyệt viên Facebook - tấn bi kịch của nhân viên vài đô một giờ

Đằng sau mỗi nút “Report” bạn gửi đi, là những người kiểm duyệt làm việc bằng một tinh thần sắt thép. Nói không ngoa, đây là một trong những công việc nặng nề ám ảnh nhất mà con người từng tạo ra.

Nếu vô tình gặp một nội dung phản cảm trên mạng xã hội Facebook, bạn chỉ đơn giản bấm vào nút báo cáo nội dung và lướt qua nó như một cơn gió thoảng. Có thể bài viết đó khiến bạn khó chịu hoặc suy nghĩ nhiều, nhưng chỉ vài phút rồi thôi.

Vậy hãy tưởng tượng đến cảnh tượng, một ngày phải xem hàng trăm hay thậm chí là hàng ngàn nội dung như vậy, bạn sẽ cảm thấy thế nào? Đó chính xác là những gì mà đội ngũ kiểm duyệt nội dung ở Facebook đang cảm thấy: Cực kỳ tồi tệ.

Những cảnh sát không gian mạng

Chloe (tên nhân vật đã thay đổi) hiện là người kiểm duyệt viên toàn thời gian cho Facebook, hay nói đúng hơn là cho một công ty trung gian gọi là Cognizant, chuyên trách việc xét duyệt nội dung cho mạng xã hội Facebook. Đứng giữa căn phòng rực sáng, cô sắp bật những đoạn video u tối nhất cho đám đông bên dưới.

Những người trẻ đang ngồi trước mặt Chloe là những học viên với mong muốn trở thành một người xét duyệt nội dung như cô. Trong suy nghĩ của họ, công việc này chắc hẳn phải rất ngầu vì họ như một cảnh sát trên không gian mạng, có thể can thiệp và xử lý những chuyện bất bình giữa những người dùng với nhau.

Kiểm duyệt viên Facebook - tấn bi kịch của nhân viên vài đô một giờ - 1

Hãy tưởng tượng bạn được trả tiền để cả ngày chỉ ngồi trước màn hình máy tính và xem những nội dung ghê rợn, đó chính là những gì mà nhân viên kiểm duyệt mạng xã hội đang làm.

Khi đám đông dần im lặng và tập trung vào chiếc màn hình gắn trên tường, Chloe bấm Play, một đoạn video mà chưa một ai trong số họ xem qua trước đây. Đám đông chính thức im lặng, hay nói đúng hơn là họ câm nín vì những gì đang được nhìn thấy. Trong phòng, không một thanh âm nào phát ra ngoại trừ tiếng dao đâm liên tục vào người bị nạn trong video đang chạy trên màn hình.

Tiêu chuẩn cộng đồng 13 điều của Facebook cấm đăng tải nội dung chứa cảnh tự sát hoặc mưu sát. Chloe trình bày về những thứ cấm kỵ khi đăng tải trên mạng, đoạn hỏi đám đông liệu đoạn video này có đáng bị xóa? Đáp lại Chloe là những giọng nói run rẩy vì sợ hãi.

Không phải ai cũng vượt qua dù đã được cảnh báo từ trước khi nộp đơn vào làm việc, nhưng phần lớn những thực tập sinh đều mạnh mẽ đi tiếp và trở thành một phần trong số 1.000 nhân viên chính thức tại trung tâm kiểm duyệt nội dung cho Facebook ở Phoenix và 15.000 người làm công việc này trên khắp thế giới.

Kiểm duyệt viên Facebook - tấn bi kịch của nhân viên vài đô một giờ - 2

Trong căn phòng ngập tràn ánh sáng, những con người nơi đây phải tiếp xúc với vô số những nội dung u tối nhất thế giới mạng.

Kết thúc buổi hướng dẫn đầu khóa, Chloe quay trở về bàn rồi lướt xem những nội dung ghê tởm như mỗi ngày cô vẫn làm. Trong lòng cô đang rối bời, có lẽ cô nên vui vì đã tuyển dụng được nhiều nhân viên mới cho công ty, nhưng đâu đó sâu bên trong, cô cảm thấy nhói lên và khó thở. Cô bước ra ban công và ngắm nhìn cảnh thành phố, không một ai an ủi cô, cô tự động viên chính mình rồi tiếp tục công việc.

Vượt xa hơn cả những bí mật

Ngoài thuộc nằm lòng những ‘điều răn’ của các trang mạng xã hội để cân nhắc về quyết định nên giữ hay xóa nội dung, thì nhân viên làm việc tại đây cũng được ký hợp đồng để giữ kín miệng về các đối tác khách hàng của công ty. Họ không được nói thẳng tên công ty đối tác mà họ đang xử lý nội dung, nhưng ai cũng ngầm hiểu đó chính là Facebook.

Tại sao điều này lại quan trọng? Việc giữ kín tên Facebook trong công việc giúp mạng xã hội này tránh được việc đem nội dung kín của người dùng ra bên ngoài, nhất là họ đang gặp rắc rối về tính bảo mật và những vụ rò rỉ dữ liệu. Ngoài ra, sử dụng công ty trung gian cũng giúp tránh được những vụ kiện tụng không cần thiết.

Kiểm duyệt viên Facebook - tấn bi kịch của nhân viên vài đô một giờ - 3

Nhân viên làm việc tại đây chỉ được trả lương đúng cho công việc của họ, khoảng 28.800 USD mỗi năm. Tức là, chỉ cần bấm ‘Giữ’ hoặc ‘Xóa’ những nội dung xuất hiện trên màn hình, rồi họ sẽ ẵm trọn số tiền đó. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng xa hơn những nút bấm chính là cảm xúc của những người phải đối diện đến hàng ngàn nội dung kinh tởm mỗi ngày.

Việc tiếp xúc những nội dung tiêu cực, từ cảnh ghi hình tự tử, đoạn băng thu cảnh người ta chém giết lẫn nhau, cho đến những đoạn văn bản u uất hay những câu từ khích bác nhau; khiến những nhân viên xét duyệt nội dung mang tâm lý cô lập và âu lo, ngại tiếp xúc mọi người kể cả đó là những người yêu thương của họ.

Giữa ‘nhân viên Facebook’ và nhân viên Facebook

Dù đều cùng làm việc về nội dung trên mạng xã hội Facebook, nhưng những nhân viên chính thức tại đại bản doanh của công ty ở California được hưởng những quyền lợi mà ai cũng ao ước. “Ai” ở đây bao gồm những nhân viên kiểm duyệt nội dung, phải làm việc qua một công ty gián tiếp và phải nhận đãi ngộ thấp.

So sánh tương quan, nhân viên Facebook nhận mức lương trung bình là 240.000 USD mỗi năm, trong khi những kẻ phán xử không danh chính ngôn thuận chỉ nhận đâu đó 28.800 Mỹ kim cho một năm dài ròng rã.

Kiểm duyệt viên Facebook - tấn bi kịch của nhân viên vài đô một giờ - 4

Buổi chiều tan ca, trong những nhân viên ở trụ sở tại California đắm mình vào làn nước ấm trong bồn và tán dóc hàn thuyên thì ở Phoenix lúc này có những người đang lên cơn sốt vì chứng kiến cảnh người phụ nữ mang thai sắp sinh bị một gã tồi cưỡng hiếp trên xe buýt.

Lấy chiếc khăn tắm đặt trên khay rồi lau khô làn nước ấm áp, những con người đủ mọi sắc tộc khoác chiếc áo màu xanh lam in logo chữ F màu trắng chạy nhảy khắp sân, cầm vợt trên tay và chơi một ván cầu để nâng cao thể lực và thể chất. Tắt máy tính khi bầu trời đã nhuộm một màu xanh sẫm và không khí ngột ngạt dần vây kín căn phòng, những con người không biết mình đang thật sự làm việc cho ai, tay đặt lên đùi và đỡ lấy mặt, tự vấn bản thân – hoặc tiếp tục công việc vào ngày mai, hoặc đơn giản là xin nghỉ việc từ bây giờ.

Vài đô la một giờ

Mùa hè năm 2017, Mark Zuckerberg công bố về việc đã mở rộng nhóm đánh giá tiêu chuẩn cộng đồng của Facebook, hơn 4.500 nhân viên kiểm duyệt mới đã được tuyển dụng trong đợt này. Đến cuối năm 2018, để phản hồi những chỉ trích về việc có quá nhiều nội dung bạo lực xuất hiện trên trang mạng này, Facebook cho biết đã tiếp tục tuyển thêm 30.000 nhân viên và trấn an người dùng về một môi trường mạng lành mạnh.

Trong thực tế, có rất ít người trong sốt này là nhân viên chính thức tại Facebook. Những người được gọi là nhân viên chính thức của Facebook trong đợt tuyển dụng này, hầu hết là nhân viên kỹ thuật và bảo mật tài khoản người dùng. Phần lớn kiểm duyệt viên vẫn là lao động từ các công ty đối tác bên ngoài trên khắp thế giới, họ hoạt động ngày đêm để xem nội dung bằng hơn 50 ngôn ngữ.

Kiểm duyệt viên Facebook - tấn bi kịch của nhân viên vài đô một giờ - 5

Những khẩu hiệu vui vẻ truyền cảm hứng lạc quan được dán ở khắp mọi nơi, như một nỗ lực vực dậy tâm trạng cho những người làm việc tại đây.

Việc sử dụng lao động bên ngoài nước Mỹ có một lợi ích thấy rõ cho Facebook: lương nhân công thấp hẳn hoi. Ở những nơi có số lượng người dùng Facebook cao như Ấn Độ hay Đông Nam Á, người thực hiện kiểm duyệt nội dung chủ yếu là những lao động có trình độ không cao, được trả vài USD mỗi giờ để Giữ/Xóa nội dung.

Khi nhu cầu tăng cao ở Hoa Kỳ, hãng này buộc lòng phải thuê thêm nhân viên bản địa và cho ra đời những trung tâm kiểm duyệt vô danh ở Arizona, Texas và Florida, tại đây nhân viên chỉ được trả 15 USD cho một giờ lao động, tức cao hơn chỉ 4 USD so với mức lương tối thiểu tại các khu vực này.

Kiểm duyệt viên Facebook - tấn bi kịch của nhân viên vài đô một giờ - 6

Đằng sau những dãy hành lang đầy màu sắc trẻ thơ là một thế giới ngột ngạt đến sắp chết vì khó thở.

Trong quý cuối cùng của năm 2018, báo cáo doanh thu của công ty đạt 16,9 tỷ đô la mà trong đó 6,9 tỷ đô là lợi nhuận ròng. Zuckerberg trước đó tuyên bố mạng xã hội con cưng của mình sẽ được tăng cường hơn trong khâu kiểm soát nội dung, khiến lợi nhuận công ty tăng vọt 61% so với năm trước đó.

Giữa âm u và tĩnh mịch

7 giờ sáng, Miguel đến công ty để làm việc, nơi có khoảng 300 người khác cũng làm công việc như anh trong ngày hôm nay. Nhân viên bảo vệ đứng chờ sẵn từ cửa ra vào, họ ‘tịch thu’ điện thoại di động và những thứ có thể ghi chép được rồi cho vào một tủ khóa lớn.

Để bảo vệ quyền riêng tư của người dùng có bài đăng bị gửi đi xem xét, nhân viên làm việc tại đây được yêu cầu không lưu trữ thông tin mà họ xem được, vì vậy họ đi làm với vỏn vẹn một bộ quần áo dính trên người. Giờ nghỉ trưa thật ảm đạm dẫu Mặt Trời vẫn chiếu rọi bên ngoài, không có thiết bị di động để giải trí, họ chỉ ăn trưa và nghĩ về những đoạn video đáng nôn mửa.

Làm thế nào để mạng xã hội này quản lý được 2,3 tỷ thành viên của họ – con số khổng lồ lớn hơn cả dân số của Ấn Độ hay Trung Quốc – cách duy nhất chính là gửi hàng ngàn nội dung tiêu cực đến các kiểm soát viên mỗi ngày. Nhưng không chỉ “xem, xét, xóa”, ở đó nhân viên kiểm duyệt phải cân nhắc về những yếu tố khác, như phe phái chính trị, góc nhìn từ nhân vật, phong tục văn hóa địa phương...

Kiểm duyệt viên Facebook - tấn bi kịch của nhân viên vài đô một giờ - 7

Công ty đảm trách công việc kiểm duyệt cho Facebook đặt ra mục tiêu sẽ xử lý chính xác đến 95% bài đăng, nhưng trong thực tế đó là một con số không tưởng vì tỷ lệ sai sót thường rất cao. Miguel cho biết anh nắm vững những quy tắc của công ty và của cả một số quốc gia thường gặp để xử lý thông tin cho đúng, “nhưng tôi không quan tâm lắm việc một người ở một đất nước nghĩ gì.”

Giữa những làn đạn chính trị, một bài viết được xem là đúng nếu xem xét theo phe này nhưng hoàn toàn sai trái nếu nhìn nhận từ phe đối lập; những kẻ phân biệt chủng tộc không chỉ nói những lời hoa mỹ được in ấn rõ ràng trong từ điển, mà đó là những từ lóng không phải ai cũng biết; “Tôi ghét đàn ông, họ chỉ đem lại cho tôi đau khổ, tôi sẽ sống một mình và nuôi con”, những lời lẽ phân biệt mang tính căm thù về giới tính cũng là xu hướng mới nhận được nhiều báo cáo vi phạm từ người dùng.

Sau khi đã xác định được một nội dung có vi phạm điều khoản, Miguel phải chọn lý do chính xác để người dùng có thể hiểu được họ đã làm sai điều gì. Anh phải cân nhắc kỹ trước khi gửi quyết định cuối cùng, bởi nếu có lá đơn kháng nghị được gửi về, anh sẽ bị trừ ‘điểm số chính xác’ và dần mất uy tín trong đội ngũ kiểm duyệt.

Miguel đã quá thành thạo và quá quen với việc tiếp xúc hàng tấn nội dung rác rưởi như vậy. Anh dành khoảng 30 giây cho mỗi bài viết, xem vội qua nội dung, đánh giá mức độ sai phạm rồi gửi kết quả ngay để đẩy nhanh quá trình kiểm duyệt, và anh phải làm điều này 400 lần mỗi ngày.

Kiểm duyệt viên Facebook - tấn bi kịch của nhân viên vài đô một giờ - 8

"Hãy gieo trồng sự tử tế và xem chúng đâm chồi sinh trưởng", "Bạn đang ở chính xác nơi bạn cần. Đừng lo lắng gì cả", "Hãy cho đi thật nhiều rồi sẽ nhận lại những thứ còn tuyệt vời hơn thế",...

“Một khi đã tiếp xúc quá thường xuyên với công việc này, tôi đã không còn những áp lực tâm lý như ngày đầu, tôi không còn sợ hãi những thứ kinh tởm. Thứ duy nhất tôi thấy phát chán là nội dung tiêu cực luôn có và luôn ‘nâng cấp’ qua mỗi ngày, khiến tôi rơi vào con đường mòn không bao giờ có lối ra,” Miguel chia sẻ.

Trong khi Facebook đang tự hào về đội ngũ kiểm duyệt của mình có thể làm việc tốt trong phần lớn trường hợp, thì đằng sau đó là câu chuyện về những mảnh tâm hồn vụn vỡ phải chứng kiến những con người đang mục nát đến tận tâm can. Dù đóng góp rất nhiều để tạo ra một nền tảng mạng xã hội sạch, nhưng những con người làm việc tại nhóm kiểm duyệt, về mặt lý mà nói, họ chưa bao giờ là một phần của Facebook, chưa bao giờ họ làm việc cho Facebook.

Quang Niên (Theo The Verge)

Tin đọc nhiều

Nhà khoa học Australia: Cơ thể người chết vẫn có thể dịch chuyển Nhà khoa học Alyson Wilson khẳng định rằng con người không...
Gặp bức xúc cứ gửi phản ánh hiện trường Giờ đây, mỗi khi gặp bức xúc, người dân Thừa Thiên Huế lại...
Bẻ nhỏ vỏ trứng, chàng trai biến bình trà, mũ bảo hiểm thành... 'tuyệt tác' Qua bàn tay tài hoa và khéo léo, những chiếc vỏ trứng bỏ đi...
KHCN tuần qua: TP.HCM phủ sóng IoT diện rộng, khuẩn 'ăn thịt người' quay lại Việt Nam Ngoài ra, việc Việt Nam thành đối tác của cuộc thi khởi...