Tháng 12, 2016
Thứ tư
Thứ Sáu, ngày 07/03/2014 10:49 AM (GMT+7)

Người đoạt giải Kovalevskaia: Vắc xin Việt không khác Mỹ

"Tôi phải khẳng định, vắc xin của Bỉ, Mỹ, hay Việt Nam, chất lượng đều như nhau".

PGS. TS. Lê Thị Luân - Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Sản xuất Vắc xin và Sinh phẩm y tế - một trong hai người đạt giải Kovalevskaia năm 2013 chia sẻ với phóng viên.

Thưa PGS, cảm nhận của bà thế nào khi đoạt giải thưởng cao quý- Kovalevskaia 2013?

Phải nói là đây là giải thưởng lớn nhất trong sự nghiệp của mình. Tôi đã rất xúc động khi nhận được giải thưởng cao quý này. Từ lúc biết thông tin, bạn bè đồng nghiệp đều rất vui mừng, chia sẻ. Giải thưởng này đã ghi nhận thành quả lao động và học tập, nghiên cứu vắc xin suốt mấy chục năm. Đó cũng là động lực, thúc đẩy nhiều người đi theo con đường nghiên cứu khoa học.

Cơ duyên nào khiến PGS nghiên cứu đề tài “Tạo chủng virut Rota làm chủng dự tuyển cho chế tạo vắc xin rota phòng bệnh tiêu chảy cấp cho trẻ em”?

Năm 1998, tôi học xong tiến sĩ. Thời điểm này, các chuyên gia tổ chức thế giới có chương trình giám sát bệnh mùa đông tại Việt Nam. Đây cũng là lúc trẻ nhập viện ồ ạt do virus Rota gây tiêu chảy. Tuy nhiên, với bệnh cảnh đó, dùng kháng sinh không có kết quả. Tôi được biết, virus này cũng đang lưu hành ở nhiều nước Châu Âu. Do đó, các chuyên gia đưa Việt Nam vào một trong những nước thành viên giám sát virus trong 3 năm.

Người đoạt giải Kovalevskaia: Vắc xin Việt không khác Mỹ - 1

PGS. TS. Lê Thị Luân trong phòng nghiên cứu vắc xin

May mắn, tôi được lãnh đạo Trung tâm Nghiên cứu Sản xuất Vắc xin và Sinh phẩm y tế tin tưởng chọn tham gia. Họ đề nghi các chuyên gia đưa ra ý tưởng làm thế nào để có vắc xin ngừa tiêu chảy tốt nhất. Đây cũng là lý do tôi đề xuất đề tài nghiên cứu vắc xin Rota cho trẻ.

Thưa PGS, trong quá trình nghiên cứu đề tài kéo dài 16 năm, liệu chị có gặp khó khăn, muốn bỏ cuộc?

Trong 2 năm đầu tôi cũng nản. Nghiên cứu vắc xin là đề tài rất khó, có khi, chúng tôi thành công đến 99% rồi nhưng cuối cùng vẫn về con số 0.

Cái khó khăn là con virus này đặc tính là khó mọc trên tế bào. WHO đưa ra, các loại vắc xin đều mong muốn sản xuất trên tế bào đó là an toàn, có hiệu quả cao trên con người. Tôi đưa ra hàng nghìn mẫu nhưng đều không thành công và phải nhờ chuyên gia nước ngoài đưa ra phương pháp hỗ trợ.

Sau 16 năm nghiên cứu bệnh viêm dạ dày, ruột cấp tình do virut Rota, với sự giúp đỡ của các chuyên gia Mỹ, cùng đồng nghiệp đã tạo được một hệ thống chủng giống virut Rota, nguyên liệu quan trọng nhất cho sản xuất vắc xin Rota tại Việt Nam.

Có ý kiến cho rằng, PGS nghiên cứu đề tài này để lấy giải thưởng?

Phần thưởng lớn nhất của tôi là tạo được vắc xin cho trẻ, các cháu không bị tiêu chảy do virus với giá rất khả quan. Nếu vắc xin đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng, 100% các cháu được dùng là niềm vui lớn nhất của chúng tôi.

Từ thời điểm đề tài được nghiệm thu, PGS đánh giá thế nào về hiệu quả của công trình với thực tiễn?

Công trình nghiên cứu này được Bộ Y tế, Bộ Khoa học Công nghệ ủng hộ. Những thuyết minh chúng tôi đưa ra đều được hội đồng đánh giá có tính ứng dụng cao, cập nhật được rất nhiều cái mới. Từ sản phẩm đầu tiên đến cuối cùng đều được hội đồng phê chuẩn liên tục, kịp tiến độ.

Các chuyên gia đánh giá, đề tài đã xây dựng thành công quy trình công nghệ sản xuất, kiểm định vắc xin rota trên tế bào vero trong phòng thí nghiệm đạt tiêu chuẩn Tổ chức Y tế Thế giới. Tôi phải nói rằng, kết quả công trình là bước ngoặt trong ngành vắc xin, lần đầu tiên tại nước ta đã sản xuất thành công vắc xin rota sử dụng hệ thống chủng giống thiết lập trên chủng nội địa với công nghệ quốc tế.

Người đoạt giải Kovalevskaia: Vắc xin Việt không khác Mỹ - 2

Nghiên cứu công trình suốt 16 năm, PGS.TS. Lê Thị Luân có lúc cũng gặp khó khăn

Từ năm 2012 , vắc xin ngừa tiêu chảy cho trẻ đã được đưa vào sử dụng. Đến nay, gần 100 nghìn cháu trên 60 tỉnh thành được uống vắc xin này. Hiện nay, WHO đang khuyến cáo đưa vắc xin ngừa tiêu chảy vào chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia. Nếu đưa vào chương trình, giá thành sẽ rất là thấp.

Thưa PGS, sau đề tài này, bà còn công trình nghiên cứu nào về vắc xin?

Hiện tại chúng tôi tiếp tục nghiên cứu vắc xin bại liệt. Đến nay, vắc xin bại liệt đã được thử qua giai đoạn tiền lâm sàng, chuẩn bị lâm sàng thành công sẽ đưa lên người. Ngoài ra, chúng tôi cũng đang nghiên cứu vắc xin tay chân miệng. Tất cả những nghiên cứu này tôi là người để hướng dẫn những người khác cho tốt. Tôi phải đưa ra ý tưởng, đường đi vì mỗi loại vắc xin nó có đặc tính khác nhau.

Mặc dù cùng lúc chúng tôi thực hiện nhiều đề tài nhưng vẫn thiết lập được quy trình chuẩn. Một người 1 đề tài cũng không thể làm tất được mà ai mạnh điểm nào thì giao công việc cho người đó còn mình phải kiểm tra giám sát toàn bộ. Tôi đưa ra nguyên tắc chung là: Làm gì ghi như thế sau đó kiểm tra lại kết quả xem có đạt được mong muốn hay không hay phải chuyển hướng khác sao cho hiệu quả nhất, thời gian ngắn nhất.

Hiện nay song hành với vắc xin ngừa tiêu chảy do PGS chế xuất là vắc xin của Bỉ và Mỹ. Vậy, PGS có nghĩ mình phải cạnh tranh?

Tôi phải khẳng định, vắc xin của Bỉ, Mỹ, hay Việt Nam, chất lượng đều như nhau. Còn về giá cả, thì vắc xin ngừa tiêu chảy của Việt Nam chỉ bằng 1/3 vắc xin ngoại. Người dân phải tự chọn chọn phương án sử dụng hợp lý.

Trên thực tế, nhiều sáng kiến khoa học công nghệ do người Việt đựa ra rất tốt nhưng tâm lý của người dân vẫn thích hàng ngoại. Bà có lời khuyên gì?

Nói chung tâm lý của người Việt là hướng ngoại, ưa dùng vắc xin ngoại. Đã là vắc xin thì phải đạt tiêu chuẩn của WHO. Đây cũng là kim chỉ nam cho tất cả các nhà sản xuất. Phải nói rằng, vắc xin nội hay ngoại không có gì khác nhau cả, có khác cũng chỉ là nhãn hiệu.

Xin cảm ơn và chúc mừng PGS.TS Lê Thị Luân vinh dự nhận giải thưởng cao quý nhất giành cho giới nữ Việt Nam làm khoa học.

PGS.TS Lê Thị Luân (sinh năm 1962) là người giữ vai trò quan trọng trong các nghiên cứu liên quan đến việc chế tạo và xây dựng quy trình công nghệ sản xuất vắc xin Rota theo tiêu chuẩn cập nhật quốc tế, đưa Việt Nam trở thành nước thứ hai của Châu Á và là một trong bốn nước trên thế giới (sau Mỹ, Bỉ, Trung Quốc) tự sản xuất được vắc xin phòng tả.

Công trình nghiên cứu tạo chủng virus Rota giúp Việt Nam chủ động tạo nguồn nguyên liệu đầu vào cho sản xuất vắc xin Rota mà không cần phải đợi chuyển giao công nghệ hay nhập ngoại do bà và các đồng nghiệp hoàn thành năm 2005 với sự giúp đỡ của các chuyên gia Mỹ, đã được Cục Sở hữu trí tuệ Bộ Khoa học Công nghệ cấp bằng độc quyền giải pháp hữu ích.

Kể từ khi vắc xin Rota do Việt Nam sản xuất được đưa ra thị trường cho trẻ em uống hồi tháng 8/2012 đến nay, gần 100.000 liều đã được sử dụng được mà chưa xảy sự cố nào. Công trình này được cho rằng sẽ giúp giảm gần 7.000 ca tử vong mỗi năm ở trẻ dưới 5 tuổi, và giảm khoảng 140.000 lần trẻ phải nhập viện do virus Rota.

Giải thưởng Kovalevskaia là giải thưởng lớn, có ý nghĩa quốc tế tôn vinh các tập thể, cá nhân nhà khoa học nữ có công trình nghiên cứu khoa học có giá trị kinh tế - xã hội, được ứng dụng trong thực tiễn.

Diệu Thu

Tin đọc nhiều

Cuộc thi “Ý tưởng khởi nghiệp” 2016: Các ứng dụng về du lịch bội thu giải thưởng Sáng ngày 4/12/2016, tại Khu Công nghệ phần mềm (ITP) ĐHQG...
Cận cảnh đá thịt lợn quý hiếm có giá đắt hơn vàng Bạn đã từng nhìn thấy đã có hình dáng giống thịt lợn bao giờ...
Nguồn gốc “tiếng gõ cửa” khiến phi hành gia TQ khiếp sợ “Tiếng gõ cửa” bí ẩn xuất hiện khi phi hành gia đầu tiên...
Sử dụng nam châm để tìm lại trí nhớ bị lãng quên Vừa có một phương pháp mới để tìm lại trí nhớ bị mất. Các...