Tháng 12, 2018
Thứ ba
Thứ Tư, ngày 03/10/2018 17:14 PM (GMT+7)

Nobel Hóa học năm 2018 trao cho nghiên cứu về ‘thuyết Darwin trong ống nghiệm’

Giải Nobel Hóa học năm 2018 đã được trao cho ba nhà khoa học đến từ Mỹ và Anh vì công trình nghiên cứu về khoa học tiến hóa của họ, từ đó giải quyết được những vấn đề mang tính toàn cầu về hóa học.

Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Thụy Điển vừa công bố Giải Nobel Hóa học năm 2018 vào 16:45 ngày 3/10 (giờ Việt Nam). Giải thưởng danh giá này thuộc về nhà khoa học Frances H. Arnold người Mỹ, cùng George P. Smith cũng đến từ Mỹ và Gregory P. Winter từ Anh Quốc, vì những đóng góp của họ cho khoa học tiến hóa.

Nobel Hóa học năm 2018 trao cho nghiên cứu về ‘thuyết Darwin trong ống nghiệm’ - 1

Ba nhà khoa học được trao giải Nobel Hóa học 2018. Ảnh: Viện Hàn lâm Khoa học Thụy Điển.

Cụ thể, công trình nghiên cứu của ba nhà khoa học đã tiến hành áp dụng các nguyên tắc cơ bản của Học thuyết Darwin vào trong các ống nghiệm, từ đó giúp giải quyết được một số vấn đề tồi tệ nhất thế giới.

“Những người nhận Giải Nobel Hóa học năm nay bắt đầu công việc của họ từ nguồn cảm hứng của thuyết tiến hóa và sử dụng các nguyên tắc của học thuyết đó, về sự thay đổi trong di truyền và sự chọn lọc tự nhiên, để phát triển các protein giúp giải quyết những vấn đề liên quan đến hóa học của cả nhân loại,” Viện Hàn lâm cho biết trong buổi lễ trao giải thưởng trị giá 1 triệu USD.

Ông Göran K. Hansson, Tổng thư ký Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển, công bố người nhận Giải thưởng Nobel Hóa học năm 2018.

Phương pháp tạo ra hóa chất 'xanh'

Năm 1993, nữ tiến sĩ Frances Arnold đã tiên phong trong việc theo dõi sự tiến hóa của các enzym. Từ những quan sát này, bà đã phát triển được một phương pháp để sản xuất loại vật chất mới mà ngày nay được sử dụng rộng rãi trên khắp thế giới. Một vài ứng dụng nổi bật của nghiên cứu này, là sản xuất hóa chất thân thiện với môi trường, các vật liệu tái sử dụng được dùng cho nhiều ngành công nghiệp khác nhau.

Trước đó vào năm 1985, Giáo sư George Smith đã phát triển một chuỗi quá trình mà được gọi là phage display. Ông sử dụng một loại virus có thể gây nhiễm khuẩn để phát triển các loại protein mới. Trong khi đó, Giáo sư Winter cũng sử dụng phương pháp tương tự để tạo ra loại thuốc mới. Năm 2002, cách thức này đã được sử dụng để trị viêm khớp dạng thấp, bệnh vẩy nến hay viêm ruột.

Nobel Hóa học năm 2018 trao cho nghiên cứu về ‘thuyết Darwin trong ống nghiệm’ - 2

Frances H. Arnold, George P. Smith và Gregory P. Winter được vinh danh trong buổi lễ trao giải ở Viện Hàn lâm Khoa học Thụy Điển. Ảnh: Jonas Ekstromer/EPA.

Nobel Hóa học năm 2018 trao cho nghiên cứu về ‘thuyết Darwin trong ống nghiệm’ - 3

Viện Hàn lâm Khoa học Thụy Điển, nơi trao các giải thưởng Nobel về khoa học. Ảnh: Alexander Mahmoud.

Giáo sư Smith hiện đang nghiên cứu tại Đại học Missouri và Giáo sư Winter hiện công tác tại Đại học Cambridge Anh Quốc, cả hai tiến hành nghiên cứu với mục đích tạo ra các kháng thể mới, từ đó phát triển những loại thuốc mới có thể trung hòa độc tố, chống được các bệnh tự miễn dịch và chữa ung thư di căn.

Bà Frances H. Arnold là người phụ nữ thứ 5 trong lịch sử từng nhận được giải thưởng này, trước đó có bà Ada Yonath vào năm 2009, Dorothy Crowfoot Hodgkin vào năm 1964, Irène Joliot-Curie vào năm 1935, và mẹ của bà là bà Marie Curie đã nhận Giải Nobel Hóa học vào năm 1911.

Các phương pháp mà ba nhà khoa học đã tiên phong phát triển, giờ đây được nghiên cứu rộng rãi trên khắp thế giới để phục vụ ngành công nghiệp hóa chất xanh. Ngành công nghiệp này chuyên sản xuất ra những vật liệu mới, nhiên liệu mới có nguồn gốc từ sinh học, giúp giảm thiểu bệnh tật và cứu sống được nhiều người hơn.

Nobel Hóa học năm 2018 trao cho nghiên cứu về ‘thuyết Darwin trong ống nghiệm’ - 4

Frances Arnold là người đầu tiên theo dõi sự tiến hóa của các enzym, là những protein giúp xúc tác trong các phản ứng hóa học. Enzym được tạo ra qua quá trình 'tiến hóa' được sử dụng trực tiếp để sản xuất các nguyên vật liệu trong các ngành từ hóa học để dược phẩm. Đồ họa: Viện Hàn lâm Khoa học Thụy Điển. Việt hóa: Khám Phá.

Lao vào những điều không tưởng

“Vào hai mươi năm trước, khi bắt đầu những bước đi đầu tiên trong việc làm ‘tiến hóa’ protein, tôi không thể tưởng tượng nổi đó là công việc khó khăn như thế nào. Vào thời điểm đó, rất nhiều các nhà khoa học khác đã cho rằng đấy là việc điên rồ và không một ai trong số họ thực hiện.

Trải qua vô số lần thất bại, cuối cùng tôi cũng đã tìm ra cách giải quyết mới làm đơn giản hóa vấn đề và cho ra kết quả mang tính ổn định hơn. Lúc bấy giờ, nghiên cứu của tôi thu hút được nhiều sự chú ý hơn, nhưng cũng không ai trong số những người tôi quen biết bắt tay vào làm việc đó. Vậy là, tôi cứ lao vào làm những chuyện không tưởng,” bà Arnold chia sẻ về nghiên cứu của mình trong một buổi phỏng vấn năm 2014.

Nobel Hóa học năm 2018 trao cho nghiên cứu về ‘thuyết Darwin trong ống nghiệm’ - 5

George Smith đã phát triển một phương pháp được gọi là phage display, ở đó các vi khuẩn được sử dụng để tạo ra các protein mới. Đồ họa: Viện Hàn lâm Khoa học Thụy Điển. Việt hóa: Khám Phá.

Với số tiền thưởng 9 triệu krona Thụy Điển, bà sẽ nhận được một nửa trong khi hai người đàn ông còn lại sẽ chia nhau một nửa còn lại. Đang có mặt tại Stockholm, giáo sư Smith chia sẻ sự bất ngờ khi nhận được cú điện thoại từ ban trao giải, “Tôi có nhiều người bạn sống ở đây, nên tôi không quá bất ngờ khi có một giọng nói Thụy Điển trả lời từ đầu kia của điện thoại.

Nhưng khi biết được đó là cuộc gọi đến từ Viện Hàn lâm, tôi thật sự lấy làm bất ngờ và phấn khích. Rất ít nghiên cứu nào được xây dựng hoàn toàn từ những điều mới mẻ, hầu hết chúng đều dựa trên những khám phá đã được những người đi trước tìm ra. Và công việc của tôi cũng thế, đó là một ý tưởng được lấy cảm hứng từ các nghiên cứu của tiền nhân.”

Nobel Hóa học năm 2018 trao cho nghiên cứu về ‘thuyết Darwin trong ống nghiệm’ - 6

Ngài Gregory Winter đã sử dụng phage display để sản xuất các loại dược phẩm mới. Ngày nay, phage display đã sản xuất được các kháng thể có khả năng trung hòa độc tốc, chống lại các bệnh tự miễn dịch và chữa ung thư di căn. Đồ họa: Viện Hàn lâm Khoa học Thụy Điển. Việt hóa: Khám Phá.

Giải thưởng Nobel thường niên đã được bắt đầu vào hôm đầu tháng với giải thưởng đầu tiên được trao trong lĩnh vực y học. Hai nhà khoa học James P. Allison (Mỹ) và Tasuku Honjo (Nhật) được vinh danh vì công trình nghiên cứu điều trị ung thư bằng cơ chế ức chế miễn dịch âm tính.

Giải Nobel Vật lý được trao vào ngày 2/10 cho ba nhà khoa học Arthur Ashkin (Mỹ), Gerard Mourou (Pháp) và Donna Strickland (Canada) vì những phát minh đột phá trong lĩnh vực vật lý laser. Trong tuần này và đầu tuần sau, Giải Nobel Hòa bình, Giải Nobel Kinh tế và Giải Nobel Văn học sẽ lần lượt được trao.

Quang Niên

Tin đọc nhiều

Những bộ phim về khởi nghiệp đáng xem Hơn cả những vui buồn hỉ nộ ái ố trong cuộc sống thường...
Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...
KHCN tuần qua: 4,5 triệu USD giải mã gen người Việt, Em bé ra đời từ tử cung người chết 4,5 triệu USD sẽ được đầu tư để nghiên cứu giải mã gen người...
Không thể xây dựng ứng dụng thông minh theo tư duy nhiệm kỳ Trong mỗi một quốc gia, một thành phố luôn cần những người...