Tháng 01, 2019
Thứ ba
Thứ Bảy, ngày 03/11/2018 06:52 AM (GMT+7)

Nữ giảng viên rút tiền tiết kiệm mua nhà chế lò đốt rác

Lò đốt rác thải sinh hoạt do ThS Đàm Thị Lan nghiên cứu và phát triển đã được áp dụng tại 30 tỉnh thành, và nhiều vùng hải đảo với công suất hoạt động có thể đạt 10.000kg rác/giờ.

Giải bài toán xử lý rác tại nhiều địa phương

Lò đốt rác thải sinh hoạt BD-Alpha do ThS Đàm Thị Lan, giảng viên tại trường Đại học Xây dựng Hà Nội, nghiên cứu và phát triển có thiết kế nhỏ gọn, dễ lắp đặt, xây dựng nhanh và đơn giản nên phù hợp với khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa, những nơi chưa có điều kiện xây dựng nhà máy xử lý rác quy mô lớn và tập kết thu gom rác thường xuyên.

Nữ giảng viên rút tiền tiết kiệm mua nhà chế lò đốt rác - 1

Lò đốt rác thải sinh hoạt BD-Alpha của ThS Đàm Thị Lan tại Vĩnh Long

Công nghệ lò đốt dựa trên nguyên lý đốt đa vùng phân hủy nhiệt độ cao, đảm bảo đốt cháy hoàn toàn chất thải rắn sinh hoạt, lượng tro còn lại cũng rất ít. Lò là sử dụng dầu đốt, than hay khí gas để làm nhiên liệu và chỉ cần chút lửa mồi ban đầu.

Về cấu tạo, lò gồm một buồng đốt sơ cấp, một buồng đốt thứ cấp, thiết bị giải nhiệt kiểu nước - khói thải, ống khói…

Rác sau khi được phân loại, có độ ẩm phù hợp sẽ được cấp vào lò đốt bằng phương pháp thủ công hoặc bán tự động bởi băng tải. Tại chế độ định mức, buồng đốt sơ cấp có nhiệt độ trên 650 độ C, rác vừa được sấy khô vừa được cháy một phần.

Nữ giảng viên rút tiền tiết kiệm mua nhà chế lò đốt rác - 2

ThS Đàm Thị Lan tại lò đốt rác BD-Alpha 5.000 kg/h tại Vĩnh Long. Ảnh: Văn Đăng

Ở buồng đốt thứ cấp nhiệt độ được duy trì trên 950 độ C. Tại đây, các chất/sản phẩm cháy từ buồng đốt sơ cấp chuyển sang sẽ được cháy hoàn toàn nhờ kết cấu đặc thù của buồng đốt. Đây cũng là nơi tách bụi trong khói thải (với khả năng tách 99%) và giảm nhiệt độ của khói xuống dưới 200 độ C trước khi phát thải vào môi trường.

Ngoài ra, lò đốt còn được trang bị thêm buồng lưu khí để tạo ra dòng đối lưu tự nhiên trong lò. Phía đuôi lò đốt được thiết kế đầy đủ các công đoạn xử lý khói thải: thiết bị giải nhiệt độ khói, tách bụi kiểu xyclon, thiết bị hấp thụ, đáp ứng đầy đủ quy chuẩn khí thải của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Toàn bộ lượng tro xỉ được cháy kiệt, có thể dùng làm phân bón cho đất nông nghiệp, phụ gia đóng gạch không nung, rải đường…

Rút tiền tiết kiệm mua nhà để nghiên cứu

Ý tưởng xây dựng lò đốt rác của ThS Đàm Thị Lan nảy sinh từ năm 2003, khi còn là sinh viên Cao đẳng ngành Kỹ thuật Nhiệt lạnh, Đại học Bách khoa Hà Nội. Tuy nhiên, mãi đến năm 2009, từ đề tài tốt nghiệp đại học, chị bắt đầu hiện thực hóa ý tưởng của mình. Nhưng khi đặt bài toán từ thiết kế học thuật sang chế tạo sản phẩm là cả vấn đề, khó hơn rất nhiều so với những gì chị hình dung.

Năm 2011, ngay học kỳ 1 cao học, chị đã cùng chồng là ThS Nguyễn Đức Quyền, giảng viên Viện Khoa học Công nghệ Nhiệt lạnh, Đại học Bách khoa Hà Nội, hoàn thiện bản thiết kế lò đốt rác thải sinh hoạt công suất 500kg/h. 

Sau khi hoàn thiện xong, 2 vợ chồng chị nhìn nhau băn khoăn: Tiền dành dụm 3 tỉ đồng để mua nhà hay làm lò đốt. Và rồi họ quyết định 'liều mạng' dành 1/3 số tiền đó để làm mô hình thử nghiệm, số còn lại gửi ngân hàng.

Tuy nhiên, lò đốt rác thử nghiệm đầu tiên (được làm theo tỉ lệ 1:1) đã ngốn của chị gần 1 tỉ - bằng đúng số tiền dự kiến ban đầu cho 2 mô hình.

Nữ giảng viên rút tiền tiết kiệm mua nhà chế lò đốt rác - 3

ThS Đàm Thị Lan

Để lò có thể vận hành, chị phải ‘mua’ toàn bộ rác của Trường Đại học Bách khoa với giá 60.000 đồng/xe (trọng lượng 300kg/xe rác chưa phân loại). Để đốt liên tục 10 tiếng trong 1 đêm, chị phải mua ít nhất 10 xe rác. Chị kể, vì lò chưa hoàn thiện nên thời điểm đó chị cùng mọi người phải phân loại rác, những thứ như cát, sỏi, chai, lọ đều không đốt được hay đồ ăn như cơm, vỏ dừa… cũng phải bỏ ra. Tính ra 10 xe sau khi phân loại cũng chỉ sử dụng được 6 xe, còn lại 4 xe lại phải mất 200.000 đồng thuê người chuyển đi.

Như vậy mỗi tối, để cho lò vận hành được chị phải tốn ít nhất 800.000 đồng. Lò được thử nghiệm liên tục trong 3 tháng, chị nói vui rằng “mọi người làm thí nghiệm thì sạch còn tôi phải mua rác để làm thí nghiệm, tính ra tốn gần 80 triệu tiền vật liệu rác để thử nghiệm”.

Sau thời gian chạy thử nghiệm, lò đốt rác thải sinh hoạt đầu tiên đã đáp ứng được 2 vấn đề như ThS Lan mong đợi đó là lò cháy tốt, điều chỉnh được gió và độ hút của lò theo đúng thiết kế, đôi khi cũng bị dương lò (lửa bị đẩy ngược qua cửa lò) nhưng vẫn điều chỉnh được. Tuy nhiên vẫn còn hạn chế là quá trình gia nhiệt còn kéo dài, nghĩa là thời gian để sấy và nhóm lò lại (sau khi dừng hoạt động) dài, có khi mất 3-4 tiếng mới đạt được nhiệt độ cháy bình thường.

“Mặc dù lò đốt rác đầu tiên thành công đến 90% ngoài sức mong đợi của mình nhưng chưa đạt đến tầm phát triển tiếp theo. Quyết định nhanh thời điểm đó là chúng tôi phải làm cái thứ hai để hoàn thiện những thứ còn hạn chế. Đã nhảy lên lưng hổ thì phải theo, mất gần 1 tỉ mà không làm cái thứ hai thì coi như công cốc” - ThS Đàm Thị Lan nói.

“Tôi quyết định rút tiền tiết kiệm để làm cái thứ hai. Tiền dành dụm mua nhà khi đó đã hết, thậm chí tôi còn phải vay thêm. Làm xong cái thứ hai, tôi mạnh dạn đem đi dự Techmart 2012 với mục đích ‘chào bán sản phẩm, để mọi người biết đến vì đã dành cả một đống tiền vào đó”.

Nữ giảng viên rút tiền tiết kiệm mua nhà chế lò đốt rác - 4

ThS Đàm Thị Lan (ngoài cùng bên trái, hàng thứ 3). Chị là nhà khoa học trẻ tuổi nhất trong số 15 nhà khoa học có công trình được trưng bày tại triển lãm “Cháy mãi những đam mê”, diễn ra từ 16/10 đến ngày 16/11 tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam.

Lò đốt rác thứ hai đã thành công như mong đợi của chị. Tại Techmart 2012, lò đốt rác thải sinh hoạt của chị và cộng sự đã được nhận được cúp vàng và thu hút sự chú ý của nhiều khách tham quan. Cũng vào năm đó, Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) cấp chứng nhận độc quyền kiểu dáng công nghiệp cho lò đốt của chị.

Không dừng lại ở đó, năm 2013, ThS Đàm Thị Lan và cộng sự đã nghiên cứu, phát triển và cho ra đời sản phẩm lò đốt chất thải rắn công nghiệp CONI, đốt chủ yếu là nilon và vải vụn công nghiệp, tận dụng nhiệt thải để cấp cho chính lò hơi trong các nhà máy giấy, nhà máy dệt may. 

Đến nay, lò đốt rác thải sinh hoạt và lò đốt rác thải công nghiệp, rác thải y tế của chị đã được áp dụng tại 30 tỉnh, thành và nhiều vùng hải đảo, góp phần giải quyết vấn nạn rác thải gây ô nhiễm môi trường hiện nay.

Lò đốt rác thải sinh hoạt BD-Alpha của ThS Đàm Thị Lan và cộng sự đã giành được Giải thưởng Môi trường Việt Nam năm 2013; Bằng khen của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Cúp vàng Techmart quốc tế Việt Nam 2012, Bằng khen của UBND TP Hà Nội về ý tưởng sáng tạo…

Đặc biệt, năm 2013 chị đã được Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Bộ Khoa học và Công nghệ trao Giải thưởng Khoa học Công nghệ Thanh niên Quả Cầu Vàng.

Tuyết Nhung

Tin đọc nhiều

KHCN tuần qua: Nhà khoa học Việt tìm thấy hợp chất đắt hơn vàng 30 ngàn lần Hợp chất Momilactone A và B do nhà khoa học người Việt phát...
Du lịch 4.0: Chỉ cần ngồi nhà cũng có thể 'vào' Bảo tàng Cổ vật Bằng cách tương tác trên điện thoại, du khách dù đang ở bất...
Chàng trai đơn thương độc mã vượt 7.000 km để 'săn'... rác khắp Việt Nam Để ghi lại tình trạng ô nhiễm rác thải nhựa khắp các vùng...
Livestream hội thảo công nghệ giúp tăng lượt tiếp cận thông tin gấp 20 lần Triển khai từ tháng 11/2018, CESTI đã tổ chức 13 buổi...