Tháng 08, 2018
Thứ hai
Thứ Hai, ngày 10/08/2015 09:19 AM (GMT+7)

Nữ tiến sĩ “nấm mốc”

15 năm sau khi về hưu, hàng ngày, bà vẫn đạp xe lụi cụi đến phòng thí nghiệm để làm xong những việc dang dở về phân loại và điều trị nấm mốc.

“Chị Cả Mốc” Đặng Vũ Hồng Miên

Nấm mốc có ở khắp nơi trên trái đất. Một số loại hữu ích trong sản xuất và đời sống. Một số loại lại gây tác hại như ngộ độc cấp tính, ung thư, phá hủy lương thực, thực phẩm…. Thế nhưng, những nhà khoa học nghiên cứu về lĩnh vực này như cố tiến sĩ Đặng Vũ Hồng Miên thì không nhiều.

"Không chỉ điều tra phân loại các chủng loại nấm mốc, bà còn nghiên cứu để đề xuất các biện pháp bảo quản nhằm phòng tránh hoặc dùng biện pháp để tẩy rửa, xử lý. Tấm gương của nữ Tiến sĩ Đặng Vũ Hồng Miên rất đáng để các bạn trẻ noi theo khi quyết định dấn thân vào con đường khoa học. Và thế hệ các nhà Vi sinh vật học Việt Nam ghi ơn về những đóng góp đầy tâm huyết của bà cho lĩnh vực khoa học còn rất non trẻ này ở nước ta”, GS Nguyễn Lân Dũng, Chủ tịch Hội các ngành Sinh học Việt Nam đã nói như vậy về bà trong buổi giới thiệu cuốn sách “Hệ nấm mốc ở Việt Nam – phân loại, tác hại, độc tố, cách phòng chống” do con trai TS Đặng Vũ Hồng Miên tập hợp và giới thiệu.

Nữ tiến sĩ  “nấm mốc” - 1

TS. Đặng Vũ Hồng Miên với các học trò tại ĐH Sư phạm Angieri năm 1987

Đây là thành quả gần 100 công trình khoa học trong suốt 62 năm làm nghiên cứu của nhà khoa học trong một lĩnh vực chuyên môn hẹp là vi sinh - nấm mốc.

Buổi giới cuốn sách “Hệ nấm mốc ở Việt Nam – phân loại, tác hại, độc tố, cách phòng chống” ngày hôm đó đã đem lại ấn tượng đặc biệt với những người tham dự đến từ nhiều nơi. GS. Đặng Vũ Minh, GS. Nguyễn Lân Dũng, GS Lê Văn Tố, những tên tuổi đầu ngành của giới khoa học lặng người khi nghe lời bình trong bộ phim tài liệu do nhà báo Trần Trọng Văn (con trai cố nhà thơ Trần Dần) chấp bút.

TS Đặng Vũ Hồng Miên từng tâm sự với người thân là không chỉ lúc làm việc mà ngay cả khi ăn cơm bà vẫn thấy nấm, đi chơi cũng thấy nấm, thậm chí ngủ rồi ngủ mơ thấy nấm mốc…

Biết rõ tấm lòng say mê nấm mốc của TS. Đặng Vũ Hồng Miên nên ở Viện Sinh học Việt Nam, các đồng nghiệp và cộng sự đã đặt cho bà một cái tên rất trìu mến: “Chị Cả Mốc”.

Nữ tiến sĩ  “nấm mốc” - 2

TS. Đặng Vũ Hồng Miên đang làm việc tại phòng thí nghiệm khi còn trẻ

“Thương mẹ thì hãy để cho mẹ làm việc”

“ Mẹ tôi thuộc típ các nhà khoa học “cũ”, ý tôi muốn nói là tỉ mỉ và kỹ lưỡng. Để xác minh lại một chi tiết còn hồ nghi, bà đọc đi, đọc lại rất nhiều tài liệu. Hồi đó, làm gì có internet như bây giờ để tìm kiếm, tra cứu. Hàng ngày bà phải mò mẫm, tìm đọc những cuốn sách dày cộp, có lúc cũ nát. Sau này, khi tập hợp lại tài liệu cho mẹ, tôi đã nhìn thấy những trang sách được đánh dấu và chú thích viết bằng tiếng Nga, tiếng Pháp, chữ rất nhỏ mà không phải ai cũng có đủ kiên nhẫn để đọc. Tôi còn nhớ, năm mẹ đã 75 tuổi, ngày ngày bà vẫn một mình tự chạy xe từ nhà trên đường Hồ Biểu Chánh đến Phân viện Công nghệ Sau thu hoạch trên đường Trần Khánh Dư để làm việc. Lo cho mẹ, con cháu chúng tôi ngăn cản thì bà chỉ nói đó là đam mê, là niềm vui của cả đời của mẹ, các con để cho mẹ thỏa mãn niềm đam mê đó thì mẹ mới có động lực để phấn đấu, để sống tốt, sống khỏe hơn. Biết không cản được quyết tâm của bà, con cháu bảo để chở bà đi thì bà cũng không chịu, sợ làm phiền vì mỗi đứa đều có một công việc riêng. Nhìn thấy mẹ hàng ngày lọ mọ trong phòng thí nghiệm, đêm về lại vật lộn với những trang bản thảo, thương mẹ lắm nhưng chỉ biết ôm lấy mẹ, nước mắt rơi nhưng cũng rất tự hào”, ông Trần Vũ Cương, con trai bà nhớ lại.

Với TS. Đặng Vũ Hồng Miên, tâm nguyện lớn nhất của bà đó chính là có thể tập hợp nghiên cứu của cả đời mình vào một cuốn sách, mong nó trở thành một tài liệu quý giá cho những nhà khoa học trẻ tiếp bước theo sau.

Nữ tiến sĩ  “nấm mốc” - 3

Chân dung cố TS. Đặng Vũ Hồng Miên

Để làm được điều đó, bà đã phải cùng học trò ngày đêm thức khuya dậy sớm, tìm kiếm lại những tư liệu đã bị thất lạc để cho cuốn sách được hoàn thiện. Thậm chí, ngay cả những năm tháng cuối đời, khi chỉ còn chút hơi tàn, nằm trên giường bệnh, bà và học trò vẫn cùng nhau làm việc, biên tập nốt cuốn sách còn dang dở. Tiếc thay, do bạo bệnh, bà đã mất vào ngày 26/6/2012, khi tác phẩm lớn nhất một đời người vẫn chưa kịp thành hình.

Cứ ngỡ những công trình nghiên cứu của bà sẽ đi vào quên lãng, thì bằng tình yêu thương, thấu hiểu và chia sẻ với tâm huyết vì khoa học của mẹ mình, các con của TS. Đặng Vũ Hồng Miên cùng một số nhà khoa học có uy tín trong nước về Vi sinh vật học đã dành thời gian gần 3 năm trời để tập hợp, phân loại và biên tập để cho ra đời cuốn sách “Hệ nấm mốc ở Việt Nam – phân loại, tác hại, độc tố, cách phòng chống”. Đây được coi như một cuốn bách khoa toàn thư về nấm mốc trên nhiều lĩnh vực của cuộc sống, từ khí tài quang học, điện, điện tử cho đến giống cây trồng, da thuộc…. Đồng thời, có cũng là tài liệu bổ ích cho sinh viên, các nhà khoa học nghiên cứu về vi sinh cũng như nấm học.

Gia tài của Chị Cả Mốc

TS. Đặng Vũ Hồng Miên đã mất đi. Gia tài mà bà để lại, không chỉ là những công trình khoa học, mà còn là tình yêu  thương, sự kính trọng của những tên tuổi lớn trong giới khoa học nước nhà.

Trong ký ức của GS.Lê Văn Tố, Nguyên giám đốc Phân viện Công nghệ sau thu hoạch TP.HCM, nhớ về TS. Đặng Vũ Hồng Miên là nhớ đến một nhà nữ khoa học đến xin làm việc ở cơ quan mình dù mới có quyết định về hưu. Lúc đó, ông chỉ nghỉ là tạo điều kiện cho bà được làm việc để không hụt hẫng những ngày đầu nghỉ hưu. Thế nhưng, “một thời gian mà ban đầu mình nghĩ, thoáng chốc đã trở thành 15 năm. 15 năm ấy, không chỉ nghiên cứu, TS. Miên còn góp phần đào tạo thêm nhiều lớp cán bộ trẻ và xây dựng nên bộ môn Vi nấm của cơ quan”.

Với GS. Đặng Vũ Minh, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học & Kỹ thuật Việt Nam, nhớ đến TS Đặng Vũ Hồng Miên là nhớ đến những năm sáu mươi, bảy mươi của thế kỷ trước, hàng tuần bà vẫn đều đặn đạp xe đến Thư viện Khoa học Kỹ thuật Trung ương để tìm đọc các tạp chí khoa học, thu thập và ghi chép những thông tin mới nhất về lĩnh vực chuyên môn của mình.  “Tuy không có điều kiện đi học dài hạn ở nước ngoài, song nhờ chăm chỉ tự học và năng khiếu bẩm sinh, bà đã có thể sử dụng thành thạo vài ngoại ngữ trong nghiên cứu khoa học, giảng dạy và giao tiếp với chuyên gia nước ngoài”.

TS. Đặng Vũ Hồng Miên sinh ngày 24/3/1928 trong một gia đình tri thức dòng dõi khoa bảng tại  làng Hành Thiện, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Năm 18 tuổi, bà đã tốt nghiệp xuất sắc tú tài Triết học tại  trường Albert Saraut. Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, bà được điều động về trường Thiếu sinh quân Việt Nam làm giảng viên môn Toán và  Lịch sử.

Năm 1960, bà tốt nghiệp khoa Sinh học, chuyên ngành vi sinh tại ĐH Tổng hợp Hà Nội và bắt đầu bước vào con đường nghiên cứu khoa học.

Bằng kiến thức của mình, bà đã được điều động về làm cán bộ nghiên cứu của Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước, rồi Viện sinh học, Viện Khoa học Việt Nam (tiền thân của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam)….

Năm 1991, khi có quyết định nghỉ hưu, bà vẫn tiếp tục làm cộng tác viên tại Viện Công nghệ sau thu hoạch, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng một số đơn vị khoa học khác tại TP.HCM. Đồng thời, bà cũng tập hợp các nghiên cứu của cả một đời nhằm cho ra đời cuốn sách khoa học về hệ nấm mốc ở Việt Nam.

                                                         

Thiện An

Tin đọc nhiều

Cách khôi phục lại các ứng dụng đã xóa trên Android Chỉ với vài thao tác đơn giản, bạn hoàn toàn có thể phục hồi...
Đoàn giám sát của Quốc hội làm việc với các đơn vị KH&CN tại TP.HCM Đoàn giám sát của Quốc hội đã ghi nhận những ý kiến đề xuất...
Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...
KHCN tuần qua: Thầy giáo Việt có công trình trên tạp chí danh tiếng quốc tế Ngoài ra, việc tìm ra quy trình trồng lan quý hỗ trợ điều...