Tháng 04, 2019
Thứ ba
Thứ Hai, ngày 01/10/2018 11:48 AM (GMT+7)

Phát hiện dấu vết cộng đồng cư dân cổ tại Thung lũng An Khê

Kết quả khai quật khảo cổ bước đầu ghi nhận, ở thung lũng An Khê (Gia Lai) tồn tại nhóm di tích cư trú của cộng đồng cư dân cổ. Thông tin này mới được công bố Hội nghị Thông báo những phát hiện mới về Khảo cổ học lần thứ 53.

Hội nghị này do Viện Khảo cổ học Việt Nam phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế vừa tổ chức tại Huế.

Phát hiện dấu vết cộng đồng cư dân cổ tại Thung lũng An Khê - 1

Hội nghị là diễn đàn khoa học để các nhà khoa học cùng nhau gặp gỡ, trao đổi về những phát hiện mới, những kết quả nghiên cứu mới. Ảnh Nhật Tuấn.

Năm 2018, Viện Khảo cổ học tiếp tục phối hợp với Viện Khảo cổ học – Dân tộc học Novosibirsk (CHLB Nga) và Sở Văn hóa Thể thao & Du lịch Gia Lai khai quật mở rộng nhóm di tích Rộc Tưng (gồm Rộc Tưng 1, Rộc Tưng 4, Rộc Tưng 7) và thám sát Rộc Tưng 6 và 8 thuộc thị xã An Khê (Gia Lai).

Kết quả khai quật lần này, bước đầu ghi nhận ở thung lũng An Khê tồn tại nhóm di tích cư trú là chính, tiêu biểu là Rộc Tưng 1, bên cạnh các di tích hoạt động chế tác công cụ là chính như Rộc Tưng 4, Rộc Tưng 7.

Tổ hợp công cụ đá ở các địa điểm này về cơ bản giống nhau, và là của một cộng đồng cư dân cổ, có niên đại đồng vị phóng xạ Kali Argon như đã phân tích các mẫu tectit ở Rộc Tưng 1 là 782.000 ±20.000 năm BP và Gò Đá là 806.000 ±22.000 năm BP. Tất cả di tích và di vật của hố khai quật Rộc Tưng 1 đã được bảo lưu tại chỗ, trong nhà mái che và là điểm tham quan, nghiên cứu duy nhất hiện nay về khảo cổ học sơ kỳ đá cũ ở Việt Nam.

PGS. TS Nguyễn Giang Hải – Viện trưởng Viện Khảo cổ học cho biết, Các di tích sơ kỳ đá cũ ở An Khê được phát hiện từ năm 2014 nhưng năm nào, những công bố mới về nhóm di tích này vẫn mang tính thời sự. 

Phát hiện dấu vết cộng đồng cư dân cổ tại Thung lũng An Khê - 2

PGS. TS Nguyễn Giang Hải – Viện trưởng Viện Khảo cổ học phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Nhật Tuấn.

Tại hội nghị, có 356 bản báo cáo đề cập đến mọi lĩnh vực nghiên cứu khảo cổ học như: Khảo cổ học tiền sử (115 báo cáo), khảo cổ học lịch sử (184 báo cáo), khảo cổ học dưới nước (10 báo cáo), khảo cổ học Chămpa – Óc Eo (41 báo cáo)… với rất nhiều phát hiện nghiên cứu cụ thể.

PGS. TS Nguyễn Giang Hải – Viện trưởng Viện Khảo cổ học, cho hay: “Nội dung các báo cáo đề cập đến rất nhiều vấn đề trong khảo cổ học như kết quả các cuộc điều tra, khai quật, thông tin về các phát hiện mới, các nghiên cứu mới. Chẳng hạn, việc phát hiện mũi khoan đá ở Hoa Lộc trong một cuộc khai quật mới nhất được thực hiện bởi các nhà Khảo cổ học Việt Nam và Úc; những kết quả phân tích đầu tiên của Chương trình hợp tác nghiên cứu về AND trong Khảo cổ học giữa Việt Nam và Đan Mạch…”

Phát hiện dấu vết cộng đồng cư dân cổ tại Thung lũng An Khê - 3

TS. Phan Thanh Hải – Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Nhật Tuấn.

Phát hiện dấu vết cộng đồng cư dân cổ tại Thung lũng An Khê - 4

Đông đảo đại biểu tham quan, tìm hiểu các phát hiện mới về khảo cổ học. Ảnh: Nhật Tuấn.

Phát hiện dấu vết cộng đồng cư dân cổ tại Thung lũng An Khê - 5

Người dân tham quan, tìm hiểu các phát hiện mới về khảo cổ học. Ảnh: Nhật Tuấn.

Khảo cổ học tiền sử cũng đã nhận được nhiều bài thông báo về phát hiện di tích mới như hang Pù Chùa (thời đại Đá mới ở Tuyên Quang), phát hiện ngôi mộ Đông Sơn ở Sơn La…; hơn 30 tham luận là các nghiên cứu chuyên sâu về các vấn đề như: phương pháp chế tác công cụ đá Mái Ngườm, về hình thức mai táng trong các hang động đảo Cát Bà…; 16 tham luận về trống đồng, 22 thông báo về phát hiện di vật mới đồ đồng, đồ gốm, đồ đá…

Trong lĩnh vực khảo cổ học lịch sử, hội nghị này cũng công bố những kết quả khảo cổ học ở di tích thành cổ Luy Lâu (Bắc Ninh), di tích Miếu Tiên Cô (Bắc Giang), ngôi mộ Hảo Thôn (Hải Dương)… Tại Thừa Thiên - Huế, Bảo tàng Lịch sử Cách mạng Thừa Thiên Huế và Viện Khảo cổ học khai quật thăm dò di tích gò Dương Xuân nhằm bổ sung tư liệu, nghiên cứu giai đoạn lịch sử Tây Sơn - Nguyễn Huệ. Tại đây, đã phát hiện các di tích mộ táng, di tích nền, móng cát sỏi và kiến trúc đá. Kết quả này đã cung cấp thêm những tư liệu lịch sử về thời kỳ Tây Sơn.

Phát hiện dấu vết cộng đồng cư dân cổ tại Thung lũng An Khê - 6

Nhiều phát hiện mới được công bố. Ảnh: Nhật Tuấn.

Bên cạnh đó, nhằm thu thập các cứ liệu khoa học, phục vụ cho công tác trùng tu, tôn tạo, phục hồi và phát huy giá trị di tích Hải Vân Quan, hoạt động khảo cổ cũng đã làm xuất lộ hoàn toàn các dấu tích nền móng kiến trúc còn lại của di tích này thời Nguyễn, và một số dấu tích kiến trúc được xây dựng trong giai đoạn từ 1946 đến 1975.

Phát hiện dấu vết cộng đồng cư dân cổ tại Thung lũng An Khê - 7

Những phát hiện mới khảo cổ học tiền sử. Ảnh: Nhật Tuấn.

Trong lĩnh vực Khảo cổ học dưới nước, hội nghị cũng nhận được các báo cáo về kết quả khảo sát một số di tích ven biển huyện Tiên Yên và Đầm Hà (Quảng Ninh), phát hiện các hiện vật nghi tàu đắm tại Lăng Cô (Thừa Thiên Huế), báo cáo về đồ gốm men ngọc thời Nguyên trong tàu cổ Bình Châu (Quảng Ngãi)…

Liên quan đến văn hóa Óc Eo, cuộc khai quật di tích kiến trúc cổ An Phong (Bến Tre) đã làm rõ một phần nền móng kiến trúc đài điện Hindu giáo. Các hiện vật tìm thấy trong hố khai quật, thám sát và ở các vị trí xuất lộ bề mặt, cho thấy sự liên quan trực tiếp đến đời sống cư dân cổ, dàn trải trong khung niên biểu khá lớn, ít nhất từ thời kỳ văn hóa Óc Eo cho đến các thời kỳ hậu Óc Eo và cả các thời kỳ muộn hơn.

Ngoài ra, ở lĩnh vực này còn có nhiều báo cáo khác như phát hiện mới các di tích Gò Lương Phi, Gò Cây Cầy, về các pho tượng văn hóa Óc Eo,…

Phát hiện dấu vết cộng đồng cư dân cổ tại Thung lũng An Khê - 8

Các hiện vật được tìm thấy sau khai quật. Ảnh: Nhật Tuấn.

Phát hiện dấu vết cộng đồng cư dân cổ tại Thung lũng An Khê - 9

Khảo cổ Thôn 1 - Hòa Sơn - Krông Bông. Ảnh: Nhật Tuấn.

Chia sẻ về hoạt động nghiên cứu thám sát, khai quật khảo cổ học của Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, TS. Phan Thanh Hải – Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho hay: “Từ những năm thuộc thập niên 1990, kết quả khảo cổ học đã được ứng dụng trực tiếp vào công tác tu bổ, tôn tạo các di tích triều Nguyễn ở Huế, với địa điểm đầu tiên là Cung Diên Thọ bên trong Hoàng thành Huế. Kết quả của cuộc khai quật này đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề, phục vụ hiệu quả công tác trùng tu các di tích.

Phát hiện dấu vết cộng đồng cư dân cổ tại Thung lũng An Khê - 10

Phát hiện khảo cổ học dưới nước. Ảnh: Nhật Tuấn.

Đây cũng là tiền đề để Trung tâm tiếp tục phát huy lợi thế của ngành khoa học này và quyết tâm đưa khảo cổ học đi trước một bước trong quá trình xây dựng các dự án trùng tu.

Đã gần 20 năm qua, Trung tâm đã phối hợp với các đơn vị chuyên môn hoặc chủ trì khai quật, thám sát khảo cổ học 25 địa điểm/công trình di tích thuộc Quần thể di tích Cố đô; hàng chục công trình kiến trúc đã được phục hồi, trùng tu trên cơ sở dữ liệu khảo cổ học cung cấp.

Nhật Tuấn

Tin đọc nhiều

Cận cảnh đá thịt lợn quý hiếm có giá đắt hơn vàng Bạn đã từng nhìn thấy đã có hình dáng giống thịt lợn bao giờ...
Máy in 3D của sinh viên biến đất sét thành đồ gốm tinh xảo Nhận thấy nghề gốm truyền thống đối mặt với nhiều thách...
KHCN tuần qua: Dùng AI chữa đột quỵ, Facebook công bố tiền ảo và Enzyme kéo dài tuổi thọ VN ứng dụng trí tuệ nhân tạo chữa đột quỵ, Facebook công bố...
Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...