Tháng 04, 2018
Thứ tư
Thứ Bảy, ngày 30/09/2017 17:30 PM (GMT+7)

Thị trường KHCN Trung Quốc từ góc nhìn của người Việt

Năm 1970, Trung Quốc phóng vệ tinh nhân tạo đầu tiên; năm 2016, người ta có thể ăn cơm nấu chín từ robot được sản xuất tại TQ... Còn hiện tại đất nước tỷ dân này chuyển mình từ công xưởng giá rẻ thế giới với nhãn hiệu "made in china" "thần thánh" trở thành siêu cường công nghệ.

Xem thêm các kỳ:

Giữa năm 2016, ông Gary Shapiro - Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Triển lãm điện tử tiêu dùng Châu Á CES Asia nhận định: "Hoa Kỳ vẫn là quốc gia có nền kinh tế phát triển nhất thế giới, nhưng Trung Quốc (TQ) có thể vượt mặt", Gary không vô cớ kỳ vọng như vậy là bởi: 

Về phát minh: Theo Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới năm 2017, các ứng dụng và bằng sáng chế mới của TQ tăng vọt từ con số 0 lên đến 928 nghìn sáng chế, nhiều hơn Mỹ 40% (579 nghìn sáng chế), gấp 3 lần Nhật Bản (326 nghìn sáng chế).

Năm 2015, Huawei đã trở thành tổ chức công bố các bằng sáng chế quốc tế mới lớn nhất thế giới. Và với những con số ấn tượng như vậy, hoàn toàn có thể kỳ vọng sự nghiệp KH-CN của quốc gia tỷ dân bước vào một thời kỳ phát triển mới và xứng danh siêu cường công nghệ. 

Về nhân lực: Với con số dân tính bằng tỷ, nguồn nhân lực về thị trường KHCN ở TQ đã được quy hoạch trên diện rộng từ thành phố náo nhiệt cho đến những vùng nông thôn rộng lớn. Họ gọi đó là chiến dịch khoa học hóa nền nông nghiệp.

Nếu 45 năm trước, TQ chuyển giao công nghệ bằng cách nhập khẩu hầu hết công nghệ nước ngoài thì hiện nay khi đưa ra quyết định về xuất khẩu công nghệ, TQ luôn luôn xem xét sẽ học hỏi được gì từ đối tác. Nếu không đạt các tiêu chuẩn sẽ bị từ chối. 

Thị trường KHCN Trung Quốc từ góc nhìn của người Việt - 1

Trung Quốc là công xưởng công nghệ lớn nhất thế giới. Ảnh: Internet.

Thị trường KHCN TQ và quá trình chuyển giao công nghệ 

Có thể thấy chưa có một quốc gia nào tập trung trung chủ yếu vào lĩnh vực nghiên cứu và phát triển KH – CN như TQ, chi phí dành cho KH – CN của Trung Quốc ước đạt 1,5% GDP vào năm 2000. Họ đã sử dụng 1,5 triệu USD/năm cho lĩnh vực nghiên cứu khoa học. Họ cũng dần tự chủ và chọn lọc mọi thứ trong quá trình chuyển giao công nghệ với nước ngoài. Theo tiến trình lịch sử, việc chuyển giao công nghệ của TQ đi theo lộ trình sau: 

Thị trường KHCN công nghệ chuyển giao từ TQ ra nước ngoài

Những năm 80 -90 của thế kỷ XX: Chủ trương của nhà nước TQ là bán 40 thành quả khoa học công nghệ đã được đầu tư nhiều tiền của, công sức và thời gian sang các nước phát triển với giá thành quá thấp. Điều này chứng tỏ, các lãnh đạo thuộc ngành KHCN của TQ lúc đó chưa nghĩ đến tính đặc thù của sản phẩm khi xuất khẩu ra nước ngoài.. 

Những năm sau 90 của thế kỷ XX, họ có kinh nghiệm hơn, họ chuyển hướng xuất khẩu KHCN kèm thiết bị. Hiện nay, hàng năm khi chuyển giao công nghệ thì xuất khẩu thiết bị kỹ thuật chiếm hơn 90%. TQ đã xuất khẩu sang hơn 120 nước gồm cả khu vực cả ở Châu Á, Châu Phi, Châu Mỹ Châu Âu và hình thức xuất khẩu cũng linh hoạt hơn.

Họ mở rộng lĩnh vực thương mại công nghệ dưới các hình thức cung cấp giấy phép kỹ thuật, dịch vụ kỹ thuật, hợp tác sản xuất các sản phẩm kỹ thuật cao... Họ tập trung vào khoảng gần 20 lĩnh vực công, nông nghiệp như: máy móc cơ khí, điện lực, công nghiệp nhẹ, hàng không, điện tử, vệ tinh nhân tạo, thiết kế công trình, kỹ thuật máy vi tính...

Thị trường KHCN công nghệ chuyển giao từ nước ngoài về TQ: 

Suốt 30 năm cải cách mở cửa, con đường du nhập công nghệ của TQ không thể bỏ qua vai trò của Liên Xô.

Kế đến là những năm 90 trở đi, công cuộc chuyển giao công nghệ từ Âu – Mỹ - Nhật vào TQ liên tục và ồ ạt. Có thể thấy việc đầu tư trực tiếp từ nước ngoài vào TQ tạo nhiều thuận lợi trong việc nhập khẩu công nghệ quan trọng. Chính hình thái du nhập công nghệ này đã giúp các công ty lớn buôn bán công nghệ trên thế giới như AT&T, Motorola, Matsushita… đều đã thành lập những căn cứ và các cơ sở R&D tại TQ. 

Chuyển giao KHCN qua lại giữa công nghiệp quốc phòng và công nghiệp dân dụng: Công nghệ công nghiệp quốc phòng phát triển đã thúc đẩy các sản phẩm dân dụng như ứng dụng kỹ thuật bức xạ, các sản phẩm phòng cháy chữa cháy, thiết bị vũ khí hạt nhân, công nghiệp hoá chất…

Công nghệ hàng không giúp phát triển vệ tinh, hệ thống ứng dụng vệ tinh, ôtô, ứng dụng máy vi tính, xe máy, máy dệt, thực phẩm, máy móc đóng gói, máy móc trong công nghiệp nhẹ…

Tạo ra các liên minh chuyển giao nội địa: TQ là một nước có nền kinh tế phát triển không đồng đều, khoảng cách giữa các vùng là rất lớn. Do vậy họ đặc biệt coi trọng sự chuyển giao công nghệ giữa các vùng, vì nhờ đó sẽ giúp cho toàn bộ nền kinh tế TQ phát triển nhanh, mạnh và đồng đều hơn.

Họ tạo ra 3 liên minh chuyển giao công nghệ ở tam giác Trường Giang, Bột Hải và Đông Bắc; trong đó, Liên minh chuyển giao khoa học công nghệ ở tam giác Trường Giang là hoạt động mạnh nhất.  

CGCN trong các công ty xuyên quốc gia: CGCN của các công ty xuyên quốc gia có khuynh hướng nội bộ hoá mạnh mẽ, nhưng kỹ thuật mũi nhọn, công nghệ cao lại không nằm trong tay người TQ nên dần dà nó có xu hướng bản địa hoá. 

Về sau, với sự cạnh tranh khốc liệt trong chuyển giao và lợi ích, các công ty xuyên quốc gia thể hiện ở liên minh tri thức cùng hưởng thụ các thành quả nghiên cứu công nghệ. 

Thị trường KHCN Trung Quốc từ góc nhìn của người Việt - 2

Có thể thấy, TQ đã chuyển giao công nghệ thành công trên tất cả mọi phương diện nhưng cơ bản theo nhận định của nhiều chuyên gia kinh tế, TQ không gọi là chuyển giao mà là sao chép và xả thải công nghệ. 

Trên con đường hội nhập và phát triển, Việt Nam đang thực sự quan tâm đến việc phát triển thị trường KHCN bên cạnh thị trường hàng hoá, thị trường lao động, thị trường tài chính… Đây là động thái tích cực để thúc đẩy việc chuyển giao công nghệ, tiếp nhận và đổi mới công nghệ nước ngoài lẫn nội địa nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Tuy nhiên, định hướng phát triển thị trường KHCN của Việt Nam hiện thời khác với TQ về lộ trình, cách thức nên có thể học hỏi một cách có chọn lọc. 

Tấn Cường
Xem thêm các kỳ:

Tin đọc nhiều

Tế bào miễn dịch được cho là vô dụng thực ra là vũ khí chống lại HIV Lâu nay, một lớp tế bào miễn dịch tự phản ứng được khoa học...
Cởi bỏ “tư duy ngược” để xuất sắc giành giải cao nhất cuộc thi Hackathon Nhóm đã khảo sát nhu cầu của người dân về các thiết bị báo...
Cách khôi phục lại các ứng dụng đã xóa trên Android Chỉ với vài thao tác đơn giản, bạn hoàn toàn có thể phục hồi...
Tư duy kết nối là bài học đầu tiên của người khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Hãy tư duy về kết nối bằng việc bản thân có thể giúp gì cho...