Tháng 01, 2019
Thứ ba
Thứ Hai, ngày 20/11/2017 11:26 AM (GMT+7)

Tôi không phải là thầy, tôi chỉ là người chia sẻ khởi nghiệp

Nếu chúng ta cứ kêu gọi xã hội khởi nghiệp mà không ai giúp họ trả lời câu hỏi “làm như thế nào?” và trang bị công cụ, kỹ năng cần thiết thì cũng giống như chúng ta đẩy các bạn ra chiến trường mà trong tay không có bất kỳ "vũ khí" gì!

Tôi không phải là thầy, tôi chỉ là người chia sẻ khởi nghiệp - 1

Ông Trương Thanh Hùng, tại sự kiện BarCamp Mekong được tổ chức tại Cần Thơ tháng 6 năm 2017. Ảnh: NVCC.

Chia sẻ này là của Th.s Trương Thanh Hùng, Chuyên gia tư vấn đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp của Chương trình đối tác đổi mới sáng tạo Việt Nam - Phần Lan (IPP) - thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ. Ông Hùng cũng là người duy nhất ở Khu vực miền Trung tham gia chương trình này.

Hơn 2 năm qua, ông Trương Thanh Hùng đã đi khắp Bắc - Trung - Nam làm công việc “truyền lửa” đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp (ĐMST&KN) cho rất nhiều đối tượng từ giảng viên ĐH, doanh nhân, cán bộ nhà nước, cán bộ đoàn đến học sinh, sinh viên…

Cơ duyên đưa ông đến với với Chương trình đối tác IPP đến vào đầu năm 2015 khi IPP thông báo tuyển chọn các quán quân về ĐMST (Innovation Champion) trên cả nước để tham gia chương trình đào tạo Chuyên gia cố vấn của IPP. Chương trình do các chuyên gia của Mỹ và Châu Âu thực hiện trong 8 tháng liên tục. Ông may mắn được lựa chọn tham gia chương trình này cùng các chuyên gia khác đến từ Hà Nội và Sài Gòn.

Đi khắp đất nước dạy khởi nghiệp vì lòng đam mê

Trên dòng thời gian trang facebook cá nhân của ông luôn là những hình ảnh của những chuyến bay. Ông đi nhiều địa phương như Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM, Cần Thơ, Bình Định… để dạy đổi mới sáng tạo cho nhiều đối tượng. Làm công việc truyền bá kiến thức đổi mới sáng tạo có lẽ là đam mê của ông?

Thú thật, thời gian đầu sau khi được các chuyên gia từ Mỹ và Châu Âu trực tiếp chia sẻ và chuyển giao chương trình đào tạo về ĐMST&KN, bản thân tôi cũng như các chuyên gia khác đều cảm thấy khá hoang mang vì khối lượng kiến thức quá lớn và mới mẻ. Đặc biệt, chương trình có nhiều hướng tiếp cận rất không tương đồng với một người từ trước đến nay vẫn mang nặng lối tư duy MBA (tư duy của những người được đào tạo ở các trường kinh tế) như tôi.

Chúng tôi đã mất rất nhiều thời gian để nghiên cứu sâu hơn thông qua các buổi trao đổi chuyên đề nội bộ trong nhóm chuyên gia, đọc thêm sách tài liệu liên quan, ứng dụng thử các công cụ vào công việc coaching (cố vấn) cho các startup thực tế để đo lường hiệu quả, thực hiện các buổi hội thảo chia sẻ cho cộng đồng...

Tất cả những nỗ lực đó giúp chúng tôi có có được hiểu biết sâu sắc hơn về các kiến thức đã được chuyển giao. Nhờ đó, tôi có thể điều chỉnh và hệ thống hoá lại cấu trúc của chương trình cho phù hợp hơn với từng nhóm đối tượng khác nhau trong bối cảnh của Việt Nam.

Tôi không phải là thầy, tôi chỉ là người chia sẻ khởi nghiệp - 2

Ông Trương Thanh Hùng, sinh năm 1979. Ông tốt nghiệp Thạc sỹ Quản trị kinh doanh quốc tế (MBA) tại trường ĐH khoa học ứng dụng IMC Krems, Áo.

Hiện ông là chuyên gia tư vấn đổi mới sáng tạo của Chương trình Hợp tác đổi mới sáng tạo Việt Nam - Phần Lan (IPP), thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ.

Ông là Đồng sáng lập và là giám đốc điều hành FiNNO Venture

Ông là cố vấn cấp cao của các Dự án phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp tại Đà Nẵng, Huế, chương trình tăng tốc khởi nghiệp du lịch VTS, chương trình Shark Tank Việt Nam...

Câu chuyện mà tôi nhớ mãi và cũng một trong những động lực lớn nhất thúc đẩy tôi tiếp tục với công việc này đó là lời chia sẻ của một học viên khi kết thúc khóa Đào tạo: “Không ngờ tôi đã cống hiến cho ngành giáo dục mấy chục năm và giờ chỉ còn mấy tháng nữa là đến tuổi về hưu mà mới biết rằng có những mảng kiến thức và cách thức tư duy mới mẻ và đáng để học như vậy". Học viên này là Tiến sĩ - giảng viên của một trường ĐH ở TP.HCM.

Ngoài ra, tôi nhận được nhiều phản hồi tích cực từ cộng đồng khởi nghiệp như “Nếu mình biết đến những kiến thức và công cụ này sớm hơn thì mình đã không phải trả giá đắt cho những sai lầm trước đây”, “Cứ tưởng mình có đủ vũ khí khi ra chiến trường rồi ai ngờ giờ mới biết là mình còn thiếu tùm lum”.

Đây chính là những thước đo thực tế giúp chúng tôi kiểm chứng về những giá trị xác thực mà chúng tôi đang cố gắng mang đến cho cộng đồng.

Những năm gần đây người ta mới nhắc nhiều đến đổi mới sáng tạo, trong khi văn hóa người Việt Nam thường ngại tiếp cận cái mới. Ông có suy nghĩ về trở ngại này trong thời gian đầu đi dạy không?

Có một kỷ niệm liên quan đến vấn đề này mà tôi vẫn nhớ như in.

Khi đó, tôi tiếp nhận “thách thức” của lãnh đạo một Trường Đại học ở TP.HCM là thực hiện khoá đào tạo nâng cao năng lực ĐMST cho đội ngũ ban giám hiệu và cán bộ quản lý các phòng ban, khoa trực thuộc của nhà trường.

Yêu cầu đầu ra là sau khi kết thúc khoá học người tham gia phải thay đổi căn bản về tư duy theo hướng cởi mở và đổi mới sáng tạo hơn chứ không bảo thủ như trước. Khỏi phải nói buổi chia sẻ đầu tiên là những ý kiến phản biện dồn dập từ phía người tham gia là những cây đa cây đề với những khối óc đã định hình kiến thức chuyên môn vững chắc.

Nếu hỏi tôi có lường trước những tình huống đó không thì tôi xin chia sẻ thật là có. Tôi biết trước sẽ như vậy nhưng hỏi tôi có e ngại trước những thách thức đó không thì xin trả lời là không. Vì qua rất nhiều lớp đã thực hiện, tôi hiểu lộ trình chuyển biến tâm lý và tư duy của người tham gia qua từng ngày sẽ như thế nào.

Và đúng như vậy, những lời chia sẻ phản hồi của các thầy cô trong buổi tổng kết sau chỉ 3 ngày tham gia chương trình như được phát ra từ một con người khác hoàn toàn so với ngày đầu. Những hướng tiếp cận, cách nhìn nhận và giải quyết vấn đề sáng tạo hơn dường như đã bắt đầu được kích hoạt và thúc đẩy nhiều hơn trong mỗi thành viên.

Để giúp học viên tiếp cận tốt hơn kiến thức, tôi nghĩ không gì tốt hơn là hãy để cho họ được trải nghiệm ứng dụng ngay vào việc giải quyết các công việc có liên quan trong đời sống, công việc của họ.

Tất cả những gì chúng tôi chia sẻ chỉ mang tính truyền tải thông tin, thông tin đó chỉ thực sự chuyển hoá thành kiến thức thông qua quá trình ứng dụng và kiểm chứng trong thực tế đời sống công việc hàng ngày của mỗi người. Càng nhiều người kiểm chứng và thấy hiệu quả, khi đó một chương trình đào tạo mới có thể được xem là mang lại nhiều giá trị thực cho cộng đồng.

Môn học sáng tạo thì dạy cũng phải sáng tạo

Môn học đổi mới sáng tạo thì tôi nghĩ cách học cũng phải sáng tạo, mới lạ. Để môn học này dạy hiệu quả thì mỗi buổi học sẽ diễn ra như thế nào, có phải theo kiểu truyền thống thầy giảng, trò nghe, có bút, vở và giáo trình không?

Đúng như bạn nói, chương trình này là về ĐMST nên tất nhiên phương pháp tổ chức lớp học và truyền đạt cũng khác nhiều so với các lớp học truyền thống kiểu thầy nói - trò nghe - ghi chép.

Tôi thích gọi là chương trình huấn luyện hơn là chương trình đào tạo vì chúng tôi thiết kế chương trình rất nặng về kỹ năng ứng dụng các công cụ. Chương trình thường được triển khai theo hình thức như một “Bootcamp” - trại huấn luyện chiến binh.

Chương trình này tổ chức rất nhiều hoạt động thực hành liên tục trong nhiều ngày với những quy định khá nghiêm ngặt về mặt kỷ luật và thời gian. Tất nhiên, là chương trình theo giáo trình huấn luyện như vậy thì hầu như học viên không phải ghi chép gì nhiều, trái lại họ phải động não, thảo luận nhóm và thực hành làm việc rất nhiều.

Mục tiêu của chương trình là giúp học viên sử dụng thuần thục các công cụ vào dự án thực tế ngay tại lớp học. Đối với những khoá huấn luyện dài ngày, như chương trình TOT (đào tạo giảng viên) 10 ngày liên tục, việc giữ được sự hứng thú của học viên cho đến ngày cuối luôn là thách thức không hề nhỏ đối với mỗi giảng viên.

Vì thế giảng viên phải tạo ra và duy trì một không gian học tập năng động, sáng tạo là yêu cầu bắt buộc. Ngoài ra, trong chương trình cũng có lồng ghép những buổi chia sẻ từ các diễn giả, khách mời, người thực việc thực và các buổi tham gia sự kiện có liên quan ở bên ngoài nhằm cung cấp thêm cho các học viên một góc nhìn toàn diện và thực tế hơn.

Tôi không phải là thầy, tôi chỉ là người chia sẻ khởi nghiệp - 3

Ông Trương Thanh Hùng (phải) tại một lớp đào tạo ĐMST&KN dành cho giảng viên ĐH tại TP.HCM. Ảnh: NVCC.

Tôi không phải là thầy!

Trong thời gian dạy ĐMST&KN, ông còn thấy điều gì còn trăn trở mà mình chưa làm được?

Có thể nói điều mà tôi đang thấy trăn trở là hiện nay vẫn còn quá ít những người evanglist (thuyết giảng) về lĩnh vực ĐMST&KN ở Việt Nam chúng ta. ĐMST&KN là từ khoá xuất hiện đều khắp trên các phương tiện truyền thông hiện nay.

Chính phủ và nhiều chương trình dự án trong nước và quốc tế cũng đang tích cực ủng hộ thúc đẩy ĐMST&KN. Tuy nhiên, ĐMST để tạo ra những giá trị vượt trội cho cộng đồng và khởi nghiệp như thế nào để giảm thiểu rủi ro thì chưa có nhiều người dấn thân vào hỗ trợ.

Nếu chúng ta cứ mãi say sưa kêu gọi lớp trẻ ĐMST&KN mà không ai giúp các bạn trả lời câu hỏi “Làm như thế nào?” và trang bị cho các bạn các công cụ, kỹ năng cần thiết, thì e là cũng giống như đang đẩy các bạn xông ra chiến trường mà trong tay không có bất kỳ vũ khí gì. Mà cứ như vậy thì cơ hội sống sót là bao?!

"Một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy” câu tục ngữ này nhằm tôn vinh những người thầy. Môn học đổi mới sáng tạo với những người thầy đặc biệt như anh luôn có những đóng góp thầm lặng mà xã hội chưa chắc nhìn thấy được. Có phải ngọn lửa đam mê chính là sợi dây giúp anh luôn có động lực với công việc này?

Trước tiên tôi không dám nhận mình là thầy và cũng không muốn mọi người gọi mình là thầy. Tôi luôn nghĩ mình chỉ là người đi chia sẻ những gì mình may mắn có cơ hội được tiếp cận trước và đã kiểm chứng là có giá trị cho những người đến sau. Những thách thức trong công việc và những ngộ nhận của cộng đồng về việc tôi đang làm là có.

Có nhiều sự hiểu nhầm cũng khá khôi hài, ví dụ như một số người nghĩ là tôi đang làm công việc cổ suý cho phong trào sinh viên bỏ học để khởi nghiệp. Trong khi thực tế những ai từng trực tiếp tham gia các chương trình của tôi đều thấy rõ là không phải như vậy, thậm chí là ngược lại.

Tôi thấy ngoài kia vẫn còn rất nhiều những cách hiểu chưa đúng khác trong cộng đồng về ĐMST&KN. Như vậy, dễ dẫn đến tình trạng khởi nghiệp theo phong trào cực kỳ nguy hiểm. Tôi mong rằng những người có kiến thức và tâm huyết với lĩnh vực này trong điều kiện có thể hãy góp sức để hỗ trợ trước tiên là các cộng đồng trong hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST, đặc biệt là ở các tỉnh thành nhỏ, hiểu đúng và thống nhất về ĐMST&KN.

Với tôi, hãy hiểu đúng trước khi bắt tay làm điều gì, cho dù là hỗ trợ khởi nghiệp hay trực tiếp khởi nghiệp. Từ những phản hồi tích cực của các học viên, tôi tin tưởng hơn vào các giá trị mà mình đang chia sẻ cho cộng đồng và việc tôi làm đang phần nào đóng góp vào việc tạo ra những con người có năng lực và tư duy tự chủ và đổi mới sáng tạo, sẵn sàng hội nhập.

Người thầy điềm đạm nhưng hiệu quả rất "thấm"

Anh có sự điềm đạm, trầm tĩnh của một giảng viên. Điều này có lẽ hơi khác so với một số người đang làm trong các chương trình giảng dạy về khởi nghiệp, phần đông đều có sự ồn ào sôi nổi. Tuy nhiên, với cảm nhận của tôi thì anh rất phù hợp với chương trình này, nhẹ nhàng, từng bước một truyền cảm hứng cho người học, không ồn ào sôi nổi nhưng hiệu quả và "thấm". Điều này rất hợp với dân làm kỹ thuật như chúng tôi khi tham dự các lớp đào tạo.

Sau khóa học, trường ĐH công nghiệp thực phẩm TP.HCM đã phối hợp với một số chuyên gia, nhà giáo soạn các nội dung kiến thức để đưa môn học ĐMST&KN vào chương trình học sinh viên. Song song đó, nhà trường đã tổ chức các hoạt động hội thảo, cuộc thi, chương trình đào tạo về khởi nghiệp cho sinh viên. Chúng tôi cũng đã thành lâp trung tâm kết nối doanh nghiệp để sinh viên có không gian sáng tạo, kết nối và trao đổi với doanh nghiệp. Đó là những kết quả chúng tôi có được sau khóa đào tạo này.

(Th.s Phạm Thái Sơn, ĐH công nghiệp thực phẩm TP.HCM, học viên khóa đào tạo về ĐMST&KN tại ĐH Bách khoa, ĐH Quốc gia TP.HCM.)

Hà Thế An

Tin đọc nhiều

Cổng Ngọ Môn ở Huế được tẩy rêu bằng công nghệ hiện đại Dự án làm sạch Cổng Ngọ Môn sẽ sử dụng các máy phun rửa áp...
Đuổi rắn bằng chế phẩm rẻ tiền, an toàn cho cả người lẫn rắn Không chỉ an toàn, Cr.12 còn có ưu điểm là chỉ có tác dụng...
KHCN tuần qua: Việt Nam 'chia đôi gan', thế giới quay ngược thời gian Tuần qua, ngoài kì tích 'chia gan' để ghép của các bác sĩ...
Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...