Tháng 04, 2019
Thứ ba
Thứ Tư, ngày 11/11/2015 14:00 PM (GMT+7)

Truyền thông KHCN chưa tốt: Trách nhiệm thuộc về ai?

Đội ngũ phóng viên viết về KH&CN còn khá mỏng, thiếu những kiến thức chuyên sâu, đội ngũ cộng tác viên báo chí là nhà khoa học lại khó xây dựng và không giỏi viết báo, chính sách cho truyền thông KH&CN chưa được quan tâm chính là một trong rất nhiều nguyên nhân của vấn đề truyền thông KHCN còn yếu.

Đó là đánh giá của nhiều đại biểu trong hội thảo “Vai trò của truyền thông trong phát triển khoa học và công nghệ khu vực phía Nam” được tổ chức tại Vũng Tàu vừa qua.

TS. Nguyễn Xuân Toàn, giám đốc trung tâm nghiên cứu và phát triển truyền thông khoa học công nghệ, Bộ KHCN cho biết, những năm qua, nhiều hoạt động, sự kiện KHCN nổi bật trong nước như Chợ công nghệ và Thiết bị (Techmart), hoạt động trình diễn và kết nối cung cầu công nghệ, ngày KHCN Việt Nam... đều được quan tâm và thông tin mạnh mẽ từ phía các báo đài trung ương đến địa phương. Điều này cho thấy, truyền thông KH&CN bước đầu đã đạt được những kết quả tích cực, góp phần nâng cao nhận thức của công chúng và xã hội về vai trò và tác động của KHCN. Đồng thời, tôn vinh các thành tựu KHCN, tập thể, cá nhân tiêu biểu trong nghiên cứu ứng dụng tại các địa phương, thúc đẩy nghiên cứu chuyển giao công nghệ phục vụ cộng đồng…

Theo TS. Bùi Văn Quyền, Giám đốc Văn phòng chương trình Tây Nam Bộ, hiện nay, cái khó nhất của truyền thông KHCN chính là nằm ở đặc thù của ngành, bởi KHCN trước nay vốn khô khan, và nhiệm vụ của truyền thông là phải biến những mớ kiến thức vốn khô khan này trở thành dễ hiểu, gần gũi với người dân nhất.

Hiện nay, các Viện, trường đang là lực lượng nòng cốt trong phong trào nghiên cứu khoa học. Thế nhưng, hoạt động truyền thông của các đơn vị này đang ở mức rất thấp kể cả về số lượng thông tin, lực lượng triển khai và kinh phí đầu tư. Điều này dẫn đến việc các công trình khoa học sau khi nghiên cứu xong không được nhiều người biết đến, khó chuyển giao và không nắm bắt được nhu cầu của thị trường.

Cũng theo ông Quyền, các nhà khoa học hiện vẫn ưu tiên gửi đăng bài nghiên cứu ở các tạp chí KHCN quốc tế mà chưa chú trọng đăng bài ở các tờ báo, tạp chí trong nước. Điều này vô tình làm giảm thông tin KHCN đến với công chúng, tạo nên tâm lý trong người dân khi cho rằng chỉ có những người nông dân làm sáng chế, trong khi các nhà khoa học thì lại chẳng thấy đâu.

Truyền thông KHCN chưa tốt: Trách nhiệm thuộc về ai? - 1

Ông Bùi Văn Quyền, Giám đốc Văn phòng chương trình Tây Nam Bộ

Nhà báo Phạm Quốc Toàn, Tổng biên tập Tạp chí Người làm báo cho rằng, KHCN có mặt ở mọi nơi, mọi lĩnh vực của đời sống. Thế nhưng, truyền thông trong lĩnh vực này tương đối khó do những đặc thù như tính phức tạp, thông tin khô khan, kém hấp dẫn và đòi hỏi tính chính xác cao. Bên cạnh đó, bản thân những người có trách nhiệm cung cấp thông tin cho báo chí về KH&CN cũng còn hạn chế. Các nhà khoa học thì thường không thích giới thiệu, không muốn viết về những kết quả mình đã làm. Tiếp cận nguồn thông tin đã khó, khi tiếp cận được thì những báo cáo khoa học khô khan cũng rất khó chuyển tải thành các tác phẩm báo chí đại chúng, dễ hiểu. Do vậy, người viết báo về KHCN phải chịu nhiều thiệt thòi, khó tìm được người đam mê nghiên cứu sâu về lĩnh vực này. 

Một nguyên nhân nữa khiến truyền thông KHCN chưa thực sự phát triển, là đội ngũ phóng viên viết về KH&CN còn khá mỏng, thiếu những kiến thức chuyên sâu. Trong khi đó, đội ngũ cộng tác viên báo chí là nhà khoa học lại khó xây dựng và không giỏi viết báo. Chính sách cho truyền thông KH&CN chưa được quan tâm nên mức độ hấp dẫn làm nghề hạn chế. “Độc giả quan tâm đến KHCN tương đối ít, điều này dẫn đến việc các tờ báo cũng không quá mặn mà trong việc phát triển lực lượng phóng viên, cộng tác viên cho chuyên mục này, mà thay vào đó là các mảng an ninh trật tự, giải trí... Lương thưởng, nhuận bút cho phóng viên KHCN cũng thấp hơn so với mặt bằng chung của các mảng khác, điều này dẫn đến việc nhiều người không quá mặn mà, chỉ làm cho có khi được phân công phụ trách về KHCN”.

Hiện nay, số lượng tạp chí KHCN được in không nhiều, tính lan tỏa xã hội và hiệu quả xã hội không cao, chủ yếu để tặng, phát hành trong ngành nên cũng thiếu tính lôi cuốn, hấp dẫn. Do đó, ông Toàn đề nghị trong thời gian tới, các tòa soạn báo, các cơ quan chức năng cần phải quan tâm chăm lo đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí cho các nhà báo, nhất là các nhà báo viết về KH&CN.  Đồng thời, tăng cường đào tạo năng lực quản lý, kiến thức nghiệp vụ báo chí cho những người đứng đầu các cơ quan báo chí về KH&CN. Hỗ trợ đưa báo và tạp chí về KH&CN đến các đối tượng bạn đọc cần thiết. Đẩy mạnh cung cấp thông tin về các hoạt động thường xuyên của lĩnh vực KH&CN, những kế hoạch, chiến lược phát triển, tăng cường hoạt động đối thoại với báo chí…

Truyền thông KHCN chưa tốt: Trách nhiệm thuộc về ai? - 2

Truyền thông về KHCN cần được quan tâm hơn nữa trong thời gian tới

Để có thể phát triển trong thời gian tới, ông Bùi Văn Quyền cho rằng, cần phải phát huy hơn nữa trách nhiệm của 4 nhà (doanh nghiệp/ người dân - nhà báo - nhà khoa học - nhà nước) trong hoạt động truyền thông KH&CN. Đồng thời, bố trí kinh phí truyền thông cho nhiệm vụ KHCN. Kết hợp hệ thống thông tin KHCN chuyên ngành với các cơ quan truyền thông đại chúng tạo nên sức mạnh tuyên truyền, phổ biến, quảng bá, giới thiệu và ứng dụng KHCN vào sản xuất và đời sống...

Thiện An

Tin đọc nhiều

Vườn rau trong nhà bằng công nghệ khí canh sẽ xuất hiện tại 100 căn hộ Quận 2 Sau một thời gian dài nghiên cứu, dự án khởi nghiệp Treant...
Hệ thống nước xử lý nước thải 'tàng hình' trong những công trình xanh Ngay dưới chân những em nhỏ đang chơi bóng trên sân cỏ nhân...
Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...
Trang trại rau sạch lớn nhất Đà Nẵng của chàng cử nhân luật Với thương hiệu mang tên Pihka, rau hữu cơ của chàng cử nhân...