Tháng 05, 2018
Thứ tư
Thứ Sáu, ngày 18/05/2018 10:00 AM (GMT+7)

Ứng dụng công nghệ cao vào trồng trọt

Quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa diễn ra liên tục, làm mất dần đất canh tác, trong khi dân số không ngừng gia tăng, nhu cầu rau xanh và hoa tươi cũng ngày càng cao nên chỉ có ứng dụng công nghệ cao mới tăng nhanh được sản lượng và chất lượng sản phẩm.

Hiện có 2 quan niệm về nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao:

Quan niệm thứ nhất: Nông nghiệp công nghệ cao là nơi hội tụ các thành tựu tiên tiến nhất về công nghệ sinh học, công nghệ hoá học, công nghệ vật liệu, công nghệ thông tin và tự động hoá trong hệ thống nông nghiệp tập trung nhằm tạo ra một quy mô sản xuất và trình diễn công nghệ, có tác dụng quyết định đối với chuyển đổi nền kinh tế nông nghiệp.

Quan niệm thứ hai: Nông nghiệp công nghệ cao là nơi tập hợp các tiến bộ kỹ thuật mới về sinh học, hoá học, cơ khí tự động, kết hợp với kinh nghiệm truyền thống tốt để tạo ra bước đột phá về năng suất, chất lượng sản phẩm và quan trọng hơn cả là cho hiệu quả kinh tế cao.

Quan niệm đầu được phổ biến ở các nước phát triển, tập trung ở Tây Âu, Bắc Mỹ và Nhật Bản, nơi có nền công nghiệp phát triển, tỷ trọng nông nghiệp và lực lượng lao động nông nghiệp thấp. Quan niệm sau được hình thành tại các nước đang phát triển, cơ cấu nông nghiệp trong nền kinh tế giảm dần nhưng lao động nông nghiệp còn cao. Áp dụng công nghệ cao, kỹ thuật tiên tiến đã tạo ra những bước đột phá về năng suất và chất lượng sản phẩm. Thành công trong lĩnh vực này là Israel, Trung Quốc, Đài Loan...

Đối tượng sản xuất nông nghiệp nào cũng có thể áp dụng công nghệ cao để mang lại năng suất và chất lượng như mong muốn, song tỷ trọng lớn hơn cả hiện nay vẫn là cây rau và hoa vì những lý do sau:

Phần lớn rau và hoa được trồng tại các vùng nông nghiệp ven thành phố và khu công nghiệp nơi quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa diễn ra liên tục, làm mất dần đất canh tác (Tp Hồ Chí Minh mỗi năm mất 1200-1500 ha, Hà Nội mất 1000-1200 ha). Trong khi đó dân số vẫn không ngừng tăng thêm, nhu cầu rau xanh và hoa tươi cũng ngày càng cao nên chỉ có ứng dụng công nghệ cao mới tăng nhanh được sản lượng và chất lượng sản phẩm. Ngoài ra, sản xuất công nghệ cao dễ kiểm soát các yếu tố đầu vào nên rau xanh có mức an toàn cao hơn.

Ứng dụng công nghệ cao vào trồng trọt - 1

Rau và hoa cũng là nhóm cây trồng dễ bị tổn thương nhất dưới tác động của các yếu tố thời tiết bất thuận: mưa, nắng nhiều, hạn, úng, nóng, lạnh… Cần có phương tiện bảo vệ để đảm bảo năng suất và chất lượng.

Đây cũng là nhóm cây trồng cho giá trị kinh tế cao (hoa) và là nhu cầu thiết yếu hàng ngày (các loại rau). Đầu tư công nghệ cao sẽ cho hiệu quả cao và mau thu hồi vốn hơn các ngành khác.

Hoa và rau có thể trồng trái vụ để đáp ứng nhu cầu thường xuyên do các sản phẩm này có khả năng bảo quản kém.

Thông thường nông nghiệp công nghệ cao được Nhà nước làm mô hình trình diễn, chuyển giao công nghệ và đào tạo; doanh nghiệp đầu tư để kinh doanh.

Kết quả sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao ở nước ta từ những năm đầu thế kỷ XXI đến nay cho thấy việc sao chép, nhập nội hoàn toàn công nghệ nước ngoài vào điều kiện sản xuất ở nước ta đều vấp thất bại hoặc cho hiệu quả kém. Các công nghệ và thiết bị, hoặc được nghiên cứu trong nước, hoặc do doanh nghiệp cải tiến đều cho hiệu quả cao như các vùng sản xuất rau hoa của tỉnh Lâm Đồng, Tp. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Mộc Châu, Nghệ An, Thanh Hóa...

Ứng dụng công nghệ cao vào trồng trọt - 2

Đồi Chè cầu Đất (Lâm Đồng)

Các công nghệ được nghiên cứu, cải tiến cho sản xuất rau và hoa gồm: công nghệ vòm che, công nghệ thủy canh (Hydroponics), bán thủy canh (Run to Wast), khí canh (Aeroponics), lưỡng canh (Aquaponics)... đang phát huy tác dụng ở nước ta.

Vùng nông nghiệp khó khăn gồm các tỉnh miền núi phía Bắc, Tây Nguyên, Trung Bộ, và một phần đất đồng bằng sông Cửu Long trong tương lai... Để phát triển bền vững đều cần tác động của khoa học kỹ thuật ngay từ hôm nay. Một khảo sát của tác giả Lê Đăng Lăng và cộng sự (2014) với 300 nông dân trồng trọt tại Đắc Nông cho thấy người sản xuất vẫn quan tâm hơn cả đến các tiến bộ kỹ thuật truyền thống, giúp họ tăng năng suất cây trồng.

Ứng dụng công nghệ cao vào trồng trọt - 3

Như vậy, với một địa hình trải dài trên 15 vĩ độ, gồm 7 vùng sinh thái nông nghiệp và điều kiện, trình độ sản xuất khác nhau, sự đa dạng là hướng tiếp cận quan trọng nhất. Đa dạng về đối tượng cây trồng tương ứng với sự đa dạng về thị trường cả trong nước và ngoài nước; sự đa dạng về công nghệ áp dụng đi cùng với sự đa dạng về khả năng đầu tư và trình độ canh tác và sự đa dạng về chính sách liên quan đến các giai đoạn phát triển khác nhau.

Đây là mấu chốt cho sự bền vững của một ngành sản xuất được xem là trụ cột hàng nghìn đời nay của đất nước.

TS Trần Khắc Thi (Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Thành Tây)

Tin đọc nhiều

Sân trường ĐH Bách khoa TP.HCM ngập tràn tên lửa, máy bay không người lái Hàng chục máy bay mô hình, thiết bị bay không người lái, tên...
Sắp diễn ra cuộc đại chiến nảy lửa của các robot "made in Vietnam" Với các fan hâm mộ những trận chiến khốc liệt giữa các đấu...
Người Việt Nam đầu tiên được phong Viện sĩ Viện Hàn lâm Quốc tế về Chất lượng Để trở thành Viện sĩ IAQ, TS. Ngô Văn Nhơn, đã phải trải qua...
Dàn sấy khô cá sặc rằn năng lượng mặt trời, có thể hoạt động xuyên đêm Với dàn sấy năng lượng mặt trời, sản lượng cá khô tăng ít...