Tháng 01, 2019
Thứ ba
Thứ Ba, ngày 08/01/2019 10:33 AM (GMT+7)

Những ai đã hậu thuẫn cho Polpot?

Một kho tư liệu hơn 500.000 bức điện tín ngoại giao Mỹ từ năm 1978 do WikiLeaks công bố, đã vẽ nên một bức tranh sống động về một chính quyền Mỹ bị giằng xé giữa nỗi khiếp sợ sự tàn bạo của chính quyền Pol Pot và ảnh hưởng của Việt Nam nếu chính quyền Pol Pot sụp đổ.

Xem thêm các kỳ:

Bài viết của các tác giả Charles Parkinson, Alice Cuddy và Daniel Pye đăng trên tờ Phnompenh Post.

“Chúng tôi tin rằng một nước Campuchia phải tồn tại ngay cả khi chế độ Pol Pot là chế độ vi phạm quyền con người tồi tệ nhất thế giới”, theo một bức điện của Bộ Ngoại giao Mỹ gửi đến 6 đại sứ quán Mỹ tại châu Á vào ngày 11 tháng 10 năm 1978. “Chúng tôi không thể ủng hộ chính quyền Pol Pot, nhưng một Campuchia độc lập phải tồn tại”.

Những ai đã hậu thuẫn cho Polpot? - 1

Đây là gói thứ hai trong số các điện tín từ thời Tổng thống Jimmy Carter được trang web chuyên “tố giác” (Wikileaks) công bố. Nó cho thấy một sự nhấn mạnh rõ nét đối với nhân quyền. Điểm trọng tâm đó thể hiện xuyên suốt trong phần lớn các thư tín, thậm chí đến mức muốn Khơme Đỏ thành công trong việc chống lại Việt Nam trong cuộc chiến tranh đang diễn ra giữa hai nước.

Một điện báo của Đại sứ quán Mỹ tại Thái Lan gửi Bộ Ngoại giao Mỹ vào ngày 17 tháng 10 cho biết “trong khi chính quyền Pol Pot hầu như không có đặc tính ưu việt nào, thì sự tiếp diễn cuộc chiến giữa Việt Nam và chính phủ Pol Pot cũng sẽ không thể phục vụ gì cho sứ mệnh quyền con người”. “Một thương thuyết hòa giải về những khác biệt [giữa Việt Nam và Campuchia] có thể giúp giảm bớt các cuộc thanh trừng”.

Những ai đã hậu thuẫn cho Polpot? - 2

Liên quan đến cuộc chiến tranh đó, các bức điện tín mang lại cái nhìn sâu sắc về các chiến thuật do người Việt Nam sử dụng để lật đổ chế độ Khơme Đỏ, được cho là bao gồm việc đào tạo những người Campuchia cho hoạt động lật đổ ngay tại quê hương họ.

Các bức điện tín cũng cho thấy sự phủ nhận quyết liệt của các quan chức Trung Quốc trước cáo buộc của Mỹ về các vụ tàn sát do Khơme Đỏ thực hiện, bao gồm một cuộc họp nảy lửa giữa một phái đoàn Trung Quốc và các thượng nghị sĩ Mỹ trong tháng Tám. Trong đó, Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Chai Tse-Min đã nói với Thượng nghị sĩ John Sparkman rằng “báo cáo về các vụ giết người hàng loạt ở Campuchia là không đúng sự thật”.

Những ai đã hậu thuẫn cho Polpot? - 3

Các bức điện cũng nêu bật nỗi lo sợ sự ảnh hưởng của Việt Nam trong khu vực đã thúc đẩy Trung Quốc ủng hộ Campuchia như thế nào.

Còn theo một điện tín từ Đại sứ quán Mỹ ở Malaysia gửi Bộ Ngoại giao Mỹ vào ngày 27 tháng 4, được gửi đi sau cuộc họp với một thành viên của phái đoàn chính phủ Thụy Điển vừa mới đến thăm Trung Quốc, “[Ngoại trưởng Trung Quốc] Hoàng Hoa lưu ý rằng khi người Việt đã đánh bại Mỹ và thu được số lượng lớn vũ khí của Mỹ, họ có sức mạnh đáng kể….

Tuy nhiên, trong khi chính phủ Mỹ đã nhận thức được những hành động khủng khiếp của chế độ Pol Pot, với một điện tín ngày 21 tháng 7 từ Đại sứ quán Mỹ tại Lào ước tính 2 triệu người đã chết dưới tay Pol Pot, thì Mỹ lại từ chối đề xuất của chính phủ tiền nhiệm của Campuchia (tức chính phủ Lol Non) trong việc phản đối đề xuất đại diện cho Campuchia tại Liên Hiệp Quốc của Pol Pot.

Những ai đã hậu thuẫn cho Polpot? - 4

Bức điện ngày 20 Tháng 7 từ Bộ Ngoại giao gửi cho nhiều đại sứ quán khác nhau nêu rằng “Mỹ hầu như ủng hộ các mối quan ngại về nhân quyền, điều đã thúc đẩy phái đoàn Lol Non thách thức tư cách đại diện của phái đoàn [Chính phủ Kampuchea Dân chủ]”. “Tuy nhiên [phái đoàn Liên Hiệp Quốc của Mỹ] không nên ủng hộ một thách thức như vậy”.

Trong khi sự từ chối đó dựa trên thực tế rằng Mỹ coi “chính phủ tham gia [Liên Hiệp Quốc]” là “chính phủ đang kiểm soát đất nước trên thực tế, trừ khi chính phủ đó là do bên ngoài áp đặt”, một bức điện khác cho thấy nỗi lo sợ sâu sắc của chính quyền (Mỹ) về sự bất ổn nếu Khơme Đỏ sụp đổ.

Những ai đã hậu thuẫn cho Polpot? - 5

Bức điện từ Bộ Ngoại giao gửi Liên Hợp Quốc vào ngày 16 tháng 12 nêu rõ “Nếu chế độ Pol Pot bị lật đổ, điều này có thể dẫn đến cuộc chiến tranh du kích không biết hồi kết ở Campuchia”.

Chín ngày sau đó, người Việt đã phát động một cuộc tấn công quy mô lớn vào đất nước Campuchia, buộc Khơme Đỏ phải rút lui về thế cố thủ và bị cô lập trước khi phải đầu hàng vào cuối những năm 1990.

Trần Anh Phúc biên dịch
Xem thêm các kỳ:

Tin đọc nhiều

Lịch sử hình thành kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè Tên gọi của kênh cũng đặc biệt bởi nó được ghép với hai từ...
Thế giới nợ Việt Nam một lời xin lỗi Với một đội quân từng thân chinh bách chiến hơn 30 năm,...
Vẫn còn nhiều tranh cãi về tên gọi Sài Gòn Nếu lấy các qui tắc đặt địa danh của các cụ ngày xưa làm...
Tên Sài Gòn là phiên âm tiếng Xiêm Tên gọi Sài Gòn có thể là một tên phiên âm từ tiếng Xiêm Cai...