Tháng 04, 2019
Thứ ba
Thứ Bảy, ngày 12/09/2015 10:30 AM (GMT+7)

Bệnh nhiễm độc Asen: Nguy cơ, phòng và trị

21% dân số Việt Nam đang dùng nguồn nước nhiễm asen vượt quá mức cho phép, nhưng ít người biết rằng, asen có thể gây tổn thương thần kinh, tim mạch, tiêu hóa, sinh sản... và cả gây ung thư, hay gặp nhất là ung thư da.

Theo thống kê của Bộ Y tế, hiện 21% dân số Việt Nam đang dùng nguồn nước nhiễm asen vượt quá mức cho phép và tình trạng nhiễm độc asen ngày càng trầm trọng. Song phần lớn người dân vẫn không hề hay biết những tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe khi tích tụ những chất độc này trong cơ thể vì khi nhiễm asen sẽ gây hại nhiều hệ cơ quan như thần kinh, tim mạch, tiêu hóa, sinh sản... và cả gây ung thư, hay gặp nhất là ung thư da. Chúng tôi có cuộc phỏng vấn bác sĩ Chu Hồng Ngọc chuyên gia y tế dự phòng tp Hồ Chí Minh.

Bệnh nhiễm độc Asen: Nguy cơ, phòng và trị - 1

Ảnh minh họa

Thưa bác sĩ asen có từ đâu và tác hại của chất này như thế nào ?

Bác sĩ Chu Hồng Ngọc: Asen là một nguyên tố không chỉ có trong nước mà còn có trong không khí, đất, thực phẩm. Kết quả nghiên cứu của các chuyên gia môi trường, nguyên nhân chủ yếu khiến nước ngầm ở nhiều vùng thuộc nước ta nhiễm asen là do cấu tạo địa chất. Ngoài ra, ô nhiễm cũng do tác động của con người như gần các nhà máy hóa chất, những khu vực dân tự động đào và lấp giếng không đúng tiêu chuẩn kỹ thuật khiến chất bẩn, độc hại bị thẩm thấu xuống mạch nước... Do vậy, asen có thể có trong nước máy, ao hồ, bể lọc, nước đun sôi.

Thưa bác sĩ mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe do nhiễm độc asen như thế nào ?

Bác sĩ Chu Hồng Ngọc: Tác động ảnh hưởng độc hại đáng lo ngại nhất của asen tới sức khỏe là khả năng gây đột biến gen, ung thư, thiếu máu, các bệnh tim mạch (tăng huyết áp, rối loạn tuần hoàn máu, viêm tắc mạch ngoại vi, bệnh mạch vành, thiếu máu cục bộ cơ tim và não), các loại bệnh ngoài da (biến đổi sắc tố, sạm da, sừng hóa, ung thư da...), đái tháo đường, bệnh gan và các vấn đề liên quan tới hệ tiêu hóa, các rối loạn ở hệ thần kinh, ngứa hoặc mất cảm giác ở chi và khó nghe. Sau 15 - 20 năm kể từ khi phát hiện, người nhiễm độc asen sẽ chuyển sang ung thư và tử vong. Nghiên cứu của Viện Y học lao động và vệ sinh môi trường cho biết, có đến 4,6% dân cư bị rối loạn sắc tố da, 32% bị rối loạn vận mạch, 32% có biểu hiện bệnh lý thai sản (nhiễm độc thai nghén, sinh con nhẹ cân, sảy thai...), 4% xuất hiện khối u tại những gia đình có sử dụng nước uống nhiễm độc asen từ 3 năm trở lên.

Asen thâm nhập vào cơ thể chủ yếu qua thực phẩm, nước uống và không khí. Trong nước uống, asen không trông thấy được, không mùi vị, do đó nếu không có phương tiện thử, không thể biết. Việc phát hiện người nhiễm asen rất khó nhất là với những người nhiễm độc asen mãn tính do những triệu chứng của bệnh phải vài năm sau mới xuất hiện.

Bác sĩ cho biết thêm những biểu hiện khi nhiễm asen?

Nhiễm độc cấp tính: Có triệu chứng giống như bệnh tả, xuất hiện rất nhanh, có thể là ngay sau khi ăn phải lượng asen lớn. Bệnh nhân nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy liên tục, khát nước dữ dội, mạch đập yếu, mặt nhợt nhạt rồi thâm tím, bí tiểu và tử vong sau 24 giờ.

Nhiễm độc mãn tính: Xảy ra do tích lũy liều lượng nhỏ asen trong thời gian dài và có các biểu hiện: Xuất hiện các mảng dày sừng, trên lòng bàn tay bàn chân nổi lên các sẩn giống như mụn cơm, bé bằng hạt tấm rồi lớn dần bằng hạt đậu xanh hay hạt lạc, lan rộng thành mảng. Chúng thường mọc đối xứng hai bên, đôi khi xuất hiện cả ở lưng, bụng, đùi, cẳng chân, cánh tay. Da vùng này vàng, có thể có vết nứt nẻ, tăng hoặc giảm sắc tố da: các nốt đen thâm nhỏ (bằng phẳng hoặc nổi cao) có thể xuất hiện khắp nơi, nhất là vùng được che kín như ngực, bụng, cẳng chân. Ngoài ra, có thể xuất hiện các nốt nhỏ trắng, phẳng, ở bụng, lưng, ngực, ngang thắt lưng, cẳng tay cẳng chân. Giảm hoặc tăng sắc tố thường xuất hiện trong giai đoạn đầu. Tê buốt đầu ngón tay ngón chân: là biểu hiện tắc mạch đầu chi, từ tê, bệnh nhân dần cảm thấy đau buốt. Do thiếu máu, các ngón có thể bị hoại tử. Các biểu hiện khác bao gồm sạm da từng đám lan tỏa, rụng tóc nhiều, tê tay chân, rối loạn tiêu hóa, xơ gan, tăng huyết áp, nhiễm độc thai nghén, sinh con nhẹ cân, sẩy thai..

Phương pháp điều trị hiện nay về căn bệnh này thưa bác sĩ ?

Đến nay, chưa có một phương pháp điều trị nào có thể tẩy độc asen ra khỏi cơ thể. Những gì có thể làm khi phát hiện bệnh là ngừng dùng nước nhiễm asen để ăn uống và điều trị các triệu chứng. Chẳng hạn, với triệu chứng dày sừng, cần dùng thuốc tiêu sừng; hoặc điều trị các bệnh phát sinh khác... Do vậy, khi có những biểu hiện nghi ngờ, cần đi khám để được chẩn đoán và điều trị.

Để đề phòng nhiễm độc asen, khi dùng nước giếng khoan các hộ gia đình cần dùng bể lọc có giàn phun mưa nếu nước nhiễm sắt nhiều (5mg/l trở lên) hoặc dùng các thiết bị lọc asen... Ở những vùng nhiễm mặn những nơi bên bờ kênh rạch có nguồn nước xả thải nước sinh hoạt, nước thải công nghiệp, những vùng ô nhiễm không thể dùng nước giếng khoan. Hệ thống lọc nước tự chế chưa đạt yêu cầu cũng không nên sử dụng những dàn lọc này.      

Xin cám ơn bác sĩ !             

Bài viết phục vụ Dự án “Tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng về an toàn lao động, vệ sinh lao động năm 2015”.                

Quỳnh Như

Tin đọc nhiều

Bị trào ngược dạ dày nên ăn gì để bệnh nhanh thuyên giảm? Trào ngược dạ dày là một căn bệnh liên quan tới sức khoẻ...
Gây tê tủy sống khi sinh bị đau lưng: Lý giải của chuyên gia các mẹ cần biết Theo các chuyên gia, việc sản phụ bị đau lưng sau gây tê tủy...
Hàng nghìn chị em chia sẻ nhau cách chữa viêm nhiễm phụ khoa bằng lá bàng Nước lá bàng nấu sôi cho một chút muối rồi xông hoặc rửa...
Những điều chị em nên biết về kích thước của "cô bé" Kích thước vùng "tam giác" của chị em có thể ảnh hưởng trực...