Tháng 04, 2019
Thứ ba
Thứ Năm, ngày 18/04/2019 12:17 PM (GMT+7)

Hại tim, suy thận vì thuốc giảm béo 'thần tốc'

Vừa qua báo chí đã đưa tin: 3 phụ nữ phải nhập viện cấp cứu vì suy thận cấp, nguyên nhân rất hy hữu là do tự ý dùng thuốc giảm cân 'thần tốc' không rõ nguồn gốc, xuất xứ.

Giảm cân “thần tốc”?

Ngoại trừ một số trường hợp bị béo phì do bệnh (rối loạn chuyển hóa, nội tiết…) cần phải khám chữa bệnh mới cải thiện, còn đa số dư cân béo phì là do có sự mất cân bằng quá đáng hai yếu tố trong cuộc sống: yếu tố dinh dưỡng và yếu tố vận động thể lực.

Tức là, rất thông thường dư cân béo phì là do ăn uống quá thừa chất dinh dưỡng sinh năng lượng (đường bột, béo) nhưng lại không có sự vận động thích hợp để tiêu hao năng lượng, năng lượng thừa biến thành mỡ đọng lại trong cơ thể gây dư cân béo phì.

Vì vậy, để giảm cân phải đồng thời tác động đến 2 yếu tố: chế độ dinh dưỡng thích hợp (ăn kiêng) và chế độ tập luyện thể dục thích hợp (thậm chí là tập luyện cật lực).

Không tác động đến 2 yếu tố vừa kể mà chỉ dùng chế phẩm nào đó không thôi mà giảm cân “thần tốc” (như theo một quảng cáo, trong 5 ngày làm giảm 3kg thể trọng) là quảng cáo thất thiệt hoàn toàn không đáng tin cậy.

Hại tim, suy thận vì thuốc giảm béo 'thần tốc' - 1

Thận trọng với các loại thuốc giảm cân

Hiện nay, trên thị trường bày bán rất nhiều loại thực phẩm chức năng (TPCN) giảm cân dạng viên, bột, cao, sâm, nước, trà… thậm chí có cả thuốc chích. Nhưng tác dụng của những loại thực phẩm này thực hư thế nào rất khó biết được.

Khác với dược phẩm muốn lưu hành phải được chứng thực khoa học là có tác dụng trị bệnh thật sự và tương đối an toàn, còn TPCN thì không có yêu cầu khắt khe như thế, chỉ cần nhà sản xuất công bố chất lượng của sản phẩm. Cũng vì vậy, vì lợi ích của người tiêu dùng, trên nhãn, bao bì của TPCN bắt buộc phải ghi rõ: ”Đây không phải là thuốc và không được dùng để thay thế thuốc”.

Cần lưu ý thêm, trong thị trường chế phẩm giảm cân hiện nay, có sự lẫn lộn thật giả rất khó lường. Xin nêu một số chế phẩm có thể gây hại như sau.

Trong năm 2009, FDA Mỹ đã cảnh báo, yêu cầu  ngưng dùng ngay TPCN giảm cân Hydroxycut vì gây tổn hại cho gan.

Trên thế giới, nhiều nước đã cảnh báo nhiều loại TPCN giảm cân gọi là dược thảo nhưng có chứa thuốc chống béo phì thuốc loại nguy hiểm đã bị cấm (như fenfluramine, sibutramine, phenolphtalein); hoặc chứa thuốc đông y có thể gây tai biến là ma hoàng (ephedra), và yêu cầu người tiêu dùng phải hết sức thận trọng xem xét kỹ tác dụng giảm cảm giác đói, gây chán ăn như thế nào…

Nhưng hiện nay vẫn có chế phẩm trộn chất cấm để có tác dụng giảm cân. Có cả sự xuất hiện “thuốc chích giảm cân” (như chứa chất phosphatidylcholin được quảng cáo là có tác dụng phân hủy tế bào mỡ). Nếu xem kỹ thì dùng đường tiêm chích chỉ có nguy cơ chuốc lấy sự nguy hại chứ chẳng có tác dụng nào làm tan mỡ thật sự để giảm cân chống béo phì.

Ở ta, cơ quan quản lý chức năng đã phát hiện nhiều loại TPCN giảm cân dỏm, quá đát… Đã xảy ra không ít người vì muốn giảm cân nhanh chóng, dễ dàng nên sẵn sàng bỏ ra nhiều bạc triệu mua sử dụng các chế phẩm, nhưng cuối cùng chỉ là “tiền mất tật mang”.

Nhiều người không nhận được kết quả như mong muốn: cân nặng không giảm hoặc giảm cân nhưng đi tiêu nhiều (chắn chắn là có chứa thuốc xổ gây hại, như có thuốc giảm cân chứa đại hoàng hay phan tả diệp), đi tiểu nhiều (có chứa thuốc lợi tiểu không rõ liều lượng như thế nào), người mệt mỏi và sau khi ngưng sử dụng thuốc thì cân nặng tăng trở lại như cũ, thậm chí là tăng nhiều hơn.

Hại tim, suy thận vì thuốc giảm béo 'thần tốc' - 2

Nhiều thuốc giảm cân có hại cho tim mạch

Có nhiều thuốc trước đây rất được ưa chuộng dùng làm thuốc giảm cân chống béo phì nhưng sau đó tỏ ra độc hại, đã bị cấm không được sử dụng nữa.

Đó là  là nhóm “dược phẩm chống mập do gây chán ăn” như phenmetrazin (Obesitol), phentermin  (Mirapront), Isomeride, Anorex, Ponderal… Các thuốc này ngoài tính kích thích (làm mất ngủ) còn thêm tác dụng làm ăn kém ngon (gây chán ăn), được dùng làm thuốc chống béo phì.

Dùng thuốc ăn không được ngủ không được, đương nhiên sẽ làm giảm cân nhưng rất tác hại vì gây nghiện (giống như ma túy do là các dẫn chất của thuốc kích thích amphetamin) và hại tim mạch.

Các chất này cũng là dẫn chất amphetamin có tác dụng làm cho hết buồn bã, phiền muộn, yêu đời, không biết mệt mỏi dù làm việc kiệt sức, và người dùng còn được giảm cân do gây chán ăn.

Một thuốc giảm cân trước rất được ưa chuộng nhưng mới đây đã bị cấm là sibutramine (Reductil), do gây hại tim mạch. Đáng lưu tâm là các cơ quan chức năng đã phát hiện, nhiều chế phảm giảm cân hiện nay có chứa chất cấm sibutramin đang lưu hành trên thị trường.

Hại tim, suy thận vì thuốc giảm béo 'thần tốc' - 3

Xin có lời khuyên như sau, người có nhu cầu giảm cân nói chung, cần chú ý đến chế độ dinh dưỡng thích hợp (ăn kiêng) và chế độ tập luyện thể dục thích hợp (thậm chí là tập luyện cật lực) đã nói ở trong bài.

Nếu được, nên đi khám ở bác sĩ hoặc chuyên viên dinh dưỡng để được tư vấn về biện pháp thích hợp và an toàn cho việc giảm cân. Không nên tự ý dùng các chế phẩm giảm cân theo lời đồn đại, không rõ thật giả như thế nào vì chắc chắn sẽ rất nguy hiểm cho sức khỏe.  

PGS.TS Nguyễn Hữu Đức

Tin đọc nhiều

Sốt xuất huyết nên ăn gì để bệnh nhanh khỏi, tránh biến chứng? Mùa hè cũng là thời điểm nhiều bậc phụ huynh lo lắng với...
Sự thật về 'vi khuẩn ăn thịt người' đang gây hoang mang dư luận Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Trưởng Khoa nhiễm - Thần kinh, Bệnh...
Bị trào ngược dạ dày nên ăn gì để bệnh nhanh thuyên giảm? Trào ngược dạ dày là một căn bệnh liên quan tới sức khoẻ...
Nguy hiểm khi tự ý dùng đèn hồng ngoại 'đau đâu, chiếu đó' khỏi cần bác sĩ Theo ý kiến nhiều chuyên gia, việc lạm dụng đèn hồng ngoại...