Tháng 12, 2016
Chủ nhật
Thứ Ba, ngày 04/06/2013 06:11 AM (GMT+7)

NHA 2012/13: Những điểm nhấn chiến thuật

Sự phổ biến của 4-2-3-1, lối chơi pressing, sự biến mất của các tiền đạo lùi và sơ đồ kim cương thoái trào.v.v là những điểm nhấn chiến thuật của Premier League mùa giải vừa qua.

Sự thắng thế của 4-2-3-1

Đá có thời, 4-4-2 được xem như sơ đồ mặc định của bóng đá Anh, và 4-2-3-1 là hệ thống của người TBN. Nhưng không phải bây giờ.

Mùa bóng vừa qua, sơ đồ 4-2-3-1 đã được các đội bóng Anh sử dụng tổng cộng 421 lần, nhiều nhất trong số 14 sơ đồ chiến thuật đã được áp dụng mùa qua, theo thống kê của trang Football-lineups.com. Hệ thống 4-4-2 vẫn chưa “chết”, với bằng chứng là nó được sử dụng tổng cộng 84 lần và các đội đầu bảng như M.U (thường sẽ xếp cặp tiền đạo van Persie – Chicharito nếu dùng 4-4-2) , hay Tottenham (Defoe – Adebayor) vẫn thi thoảng sử dụng, nhưng chỉ là phương án B, hoặc thậm chí là C.

NHA 2012/13: Những điểm nhấn chiến thuật - 1

Sự lên ngôi của hệ thống 4-2-3-1

10 CLB đứng đầu Premier League lúc này đều sử dụng sơ đồ 4-2-3-1 cho đội hình xuất phát. Có 2 lý do khiến nó trở nên ‘thịnh hành’ đến vậy: 1) Sự cơ động; 2) Phù hợp với lối chơi áp đặt và kiểm soát bóng.

4-2-3-1 có thể chuyển thành 4-3-3 nếu cần tạo ra một cầu nối cân bằng và liên tục ở trung tuyến, cũng có thể chuyển sang 4-4-1-1 trong thế trận phòng ngự phản công, đặc biệt phổ biển trong các trận chơi sân khách. M.U đã sử dụng hệ thống 4-4-1-1 cho các trận thắng Man City và Chelsea sân khách mùa này. Với một phiên bản tiêu cực hơn, hãy hỏi Stoke và Norwich.

4-2-3-1 thịnh hành một phần cũng nhờ xu hướng kiểm soát bóng lan rộng ở Premier League mùa trước. Man City, Chelsea, Liverpool.v.v và thậm chí là Swansea cũng chơi cầm bóng. M.U từ trước đến giờ không chú trọng lắm đến khía cạnh này, cũng đã chuyền bóng nhiều hơn, để hướng đến một lối chơi chủ động hơn.

 Sự biến mất của các tiền đạo lùi cổ điển

Sự phổ biến của 4-2-3-1 đã mang đến thay đổi này. Trước đây, một cặp tiền đạo cổ điển sẽ là một chân sút dạng “đi săn cơ hội” cao nhất, còn người kia lùi lại một chút, di chuyển rộng và có xu hướng làm bóng nhiều hơn. Nhưng giờ, mọi chuyện đã thay đổi.

Các chân sút cắm cổ điển, kiểu như Inzaghi trước đây hay Chicharito bây giờ, cũng ít được trọng dụng hơn và thường là vào sân từ ghế dự bị, vì bóng đá hiện đại đòi hỏi sự năng động của tất cả các cầu thủ.

Với các tiền đạo mang phẩm chất chơi lùi có tính sáng tạo như Carlos Tevez hay Sergio Aguero, họ sẽ được sử dụng ở vị trí ‘số 10’, trong khi các chân sút có xu hướng chơi biên sẽ trở thành các tiền đạo cánh: Họ chơi không khác gì các tiền vệ cánh cổ điển ở biên, nhưng có khả năng dứt điểm như một trung phong khi di chuyển vào vòng cấm. Đó là Lukas Podolski (Arsenal), Jay Rodriguez (Southampton), hay Daniel Sturridge (Liverpool).

Thiếu các ‘số 9 ảo’

Premier League hiện tại chịu ảnh hưởng chiến thuật từ bóng đá TBN ngày một nhiều hơn, trừ một vị trí: ‘Số 9 ảo’. Luis Suarez của Liverpool có lối chơi gần giống với các chức năng cơ bản của vị trí này nhất: Anh xuất phát ở vị trí cao nhất, nhưng vào trận thì lại ‘biến mất’ khỏi vai trò ban đầu ấy và di chuyển khắp mặt sân. Nhưng cầu thủ người Uruguay chơi theo bản năng, hơn là tuân thủ các nguyên tắc chiến thuật của một ‘số 9 ảo’ đích thực.

NHA 2012/13: Những điểm nhấn chiến thuật - 2

Suarez đóng vài trò như một "số 9 ảo"

Một vài ví dụ “na ná” khác: Shaun Maloney chơi rộng để tạo ra khoảng trống ở khu vực trước cấm địa đối phương cho Wigan, còn Michu, đá cao nhất trên hàng công Swansea, thực tế không chỉ chơi lởn vởn quanh cấm địa, và anh cũng đá sâu hơn so với các trung phong thông thường. Nhưng thực tế cho đến thời điểm này, Premier League vẫn không có một ‘số 9 ảo’ đúng nghĩa.

Cầu thủ “mỏ neo” đóng vai trò điều tiết bóng

Qua rồi cái thời mà tiền vệ chơi sâu nhất là người dữ dằn nhất và chỉ giữ vai trò đánh chặn, như Roy Keane của M.U hay Patrick Vieira của Arsenal trước đây. Bây giờ, người chơi thấp nhất tuyến giữa thực sự là những nhà tổ chức hoặc chí ít là người phân phối bóng của toàn đội. Michael Carrick đảm nhận nhiệm vụ này tại M.U, và ở vị trí này, Mikel Arteta (Arsenal) là cầu thủ có số đường chuyền chính xác nhiều nhất Premier League. Khi lùi thật sâu xuống, Gareth Barry (Man City) cũng chơi tương tự. Một vài ví dụ khác: Darron Gibson (Everton), Leon Britton (Swansea), Ashley Westwood (Aston Villa) và James McCarthy (Wigan) cũng là những tiền vệ điều tiết bóng, không phải mẫu đánh chặn, dù chơi ở vị trí “mỏ neo”.

Sự thoái trào của sơ đồ kim cương

Thực tế là trong lịch sử bóng đá Anh, hiếm có một CLB nào thành công với sơ đồ kim cương. Mùa này, M.U đã khiến nhiều người ngạc nhiên khi áp dụng hệ thống kim cương (4-1-2-1-2) trong một thời gian ngắn, với một cầu thủ chơi sâu ở hàng tiền vệ để giữ nhịp, một hộ công và hai tiền đạo, cộng thêm hai tiền vệ trung tâm chơi dạt biên. Cho đến trận hòa 5-5 trước West Brom ở vòng cuối, thử nghiệm này đã không được Sir Alex ngó ngàng trong một thời gian dài, sau giai đoạn đầu khá thích thú với ý tưởng này. Ngoài M.U, mùa này, chỉ có Aston Villa cố sử dụng sơ đồ kim cương, nhưng chỉ ở giai đoạn lượt đi.

Cầu thủ chơi “trái kèo” lên ngôi

Đây không phải là một xu thế mới (từ buổi sơ khai của bóng đá, những cầu thủ trái kèo đã xuất hiện rồi), nhưng sự bùng nổ của 4-2-3-1 đã khiến xu thế này bùng nổ ở Premier League. Do các tiền đạo cánh chơi gần khung thành và “nhu cầu” dứt điểm ngày một gia tăng, họ buộc phải tìm ra một giải pháp: Đi bóng từ cánh trái vào trung lộ, trước khi dứt điểm bằng chân thuận là chân phải, hoặc ngược lại.

Chúng ta có thể kể ra rất nhiều cầu thủ dạng ‘trái kèo’ này: Weimann hoặc Agbonlahor của Aston Villa, Rodriguez (Southampton), Steven Pienaar (Everton), Eden Hazard (Chelsea), Matt Jarvis (West Ham), Gylfi Sigurdsson (Tottenham), Samir Nasri (Man City). Trong số các cầu thủ dạng này, thì những người chơi chân trái ở vị trí tiền đạo phải, như Adam Johnson (Sunderland) hay Stewart Downing (Liverpool) là ‘của hiếm’.

NHA 2012/13: Những điểm nhấn chiến thuật - 3

Thầy trò HLV Roberto Martinez là một ngoại lệ

Ngoại lệ của Premier League: Roberto Martinez

Wigan trong tay ông là một trường hợp kỳ lạ, không chỉ vì họ giành FA Cup trong bối cảnh phải... xuống hạng ở giải VĐQG. Trong khi hầu hết các đội bóng Anh đều sử dụng hệ thống phòng thủ 4 người theo tuyến nghiêng, thì Roberto Martinez bắt đầu áp dụng sơ đồ 3 hậu vệ đã 3 năm, từ tháng 11/2011. Mùa này, việc hàng phòng ngự khủng hoảng hóa ra lại là động lực cho sáng tạo: Ở trận thắng West Brom, Martinez đã áp dụng một hệ thống ‘không giống ai’: 2-5-2-1.

Các thử nghiệm

Mùa bóng này, các HLV có xu hướng thử nghiệm liên tục, ngay cả một người khá “ổn định” như Sir Alex Ferguson: HLV người Scotland đã từng thử nghiệm ý tưởng sơ đồ kim cương, rồi quay lại 4-4-2, trước khi nhận ra 4-3-2-1 vẫn là ưu việt nhất. Roberto Mancini, cũng giống như Roberto Martinez tại Wigan, nhiều lần cố sử dụng hệ thống 3 trung vệ. Brendan Rogers của Liverpool cũng đã cho Liverpool chơi 3-5-2 ở trận derby Merseyside tháng Mười năm ngoái. Paul Lambert, trong nỗ lực cứu vớt Aston Villa khỏi xuống hạng, đã thay đổi xoành xoạch các hệ thống, từ 4-2-3-1, 4-3-3 và thậm chí là 4-1-3-2.

Xu hướng pressing

Người TBN là những nhà tiên phong của lối chơi này một thập kỷ qua. Người Đức đang nối gót. Và người Anh học tập. Sự xuất hiện của Manuel Pellegrini tại Man City, hiện đang cố học theo mô hình Barcelona, có thể bắt đầu cho một cuộc cách mạng về pressing tại đội bóng này. Mauricio Pochettino, một HLV khác đến từ Liga, đã áp dụng một lối chơi gây áp lực cực đoan bậc nhất khi ‘cầm’ Southampton, và đó là lý do tại sao Morgan Schneiderlin, tiền vệ trung tâm được giao nhiệm vụ áp sát (closing down) đối phương lại sở hữu tỉ lệ đánh chặn cao nhất giải.

Brendan Rodgers của Liverpool và Andre Villas-Boas cũng là những “tín đồ” pressing, và họ còn thực hiện nó với nhịp độ rất cao, và gây áp lực một cách liên tục.

Tóm lại, xu hướng chiến thuật của đội bóng nào cũng phụ thuộc vào con người mà HLV các đội có trong tay. Suốt cả cuộc đua đường trường, MU đã tận dụng tốt nhất các cơ hội của họ để vượt qua các đối thủ thống trị giải NHA. Nhưng giờ tất cả đã khép lại để chờ những cuộc đua mới, đặc biệt với các “đại gia” của NHA, với những câu chuyện mới của bóng đá xứ sở sương mù. 

Phạm An

Tin đọc nhiều

ĐTVN như “SLNA mở rộng”: Hữu Thắng thua khi quá tin quân xứ Nghệ? ĐT Việt Nam thất bại ở AFF Cup, HLV Hữu Thắng bị "mổ xẻ" về...
Ronaldo giàu nhất làng bóng đá: 191 triệu bảng từ đâu tới Ronaldo giàu nhất giới cầu thủ nhờ cả những khoản thu trong...
MU trả Ozil 300.000 bảng/tuần, Arsenal muốn đổi Lingard HLV Mourinho muốn tái ngộ Ozil trong khi Wenger nhắm Jese...
Đua Liga: Messi lập cú đúp, Ronaldo dạo cùng bồ mới Messi đang vượt lên so với Ronaldo trong cuộc đua "Pichichi"...