Tháng 05, 2017
Thứ ba
Thứ Tư, ngày 21/08/2013 17:33 PM (GMT+7)

Chính quyền đô thị: Dân khó ủng hộ nếu chưa hiểu

"Tôi đọc các bài viết về mô hình này và thấy định nghĩa về nó vẫn còn quẩn quanh" – PGS-TS Nguyễn Thu Linh, Phó Viện trưởng Viện những vấn đề phát triển VN chia sẻ về mô hình chính quyền đô thị do TP.HCM đề xuất.

Những ngày qua, UBND TP.HCM tổ chức nhiều cuộc lấy ý kiến góp ý về dự thảo đề án mô hình chính quyền đô thị áp dụng thí điểm trong thành phố. Theo đó, TP.HCM dự kiến áp dụng mô hình chính quyền 2 cấp: Cấp trực thuộc Trung ương và cấp cơ sở. Cấp trực thuộc Trung ương gồm 13 quận nội thành TP.HCM hiện nay. Cấp cơ sở gồm 4 thành phố vệ tinh Đông, Nam, Tây, Bắc thành lập mới. Cơ cấu chính quyền ở cấp trực thuộc Trung ương sẽ không tổ chức Hội đồng nhân dân và UBND ở cấp quận, huyện, phường mà chỉ có Ủy ban hành chính đại diện cho UBND TP.

Theo PGS-TS Nguyễn Thu Linh, Phó Viện trưởng Viện Những vấn đề phát triển VN, giảng viên cao cấp Học viện Hành chính quốc gia, đô thị là nơi tập trung đông người, liên lạc và giao thông khác nhiều với nông thôn, năng suất lao động cũng cao hơn so với khu vực nông thôn. Chính vì vậy, cơ chế vận hành chính quyền quản lý đô thị phải đặc biệt cải tiến khác nhiều so với chính quyền nông thôn.

Song với Việt Nam, để định nghĩa cụ thể với mô hình Chính quyền đô thị (CQĐT) dự kiến áp dụng tại TP HCM thì phải quan sát nó vận hành trong thực tế ra sao. PGS – TS Thu Linh cho rằng, ngay từ định nghĩa về mô hình cũng chưa nêu được cho người dân hiểu, và khi lợi ích của họ không được rõ ràng thì sẽ khó kêu gọi được sự ủng hộ nhiệt tình. Nếu chỉ đơn thuần cải tiến bộ máy trên lý thuyết, người dân vẫn không được ích lợi cụ thể khi đi thực hiện thủ tục hành chính thì thay đổi chỉ là hình thức, khó tiến bộ được.

Chính quyền đô thị: Dân khó ủng hộ nếu chưa hiểu - 1

Bản đồ TP.HCM khi áp dụng mô hình chính quyền đô thị với chính quyền thành phố trung tâm và 4 thành phố vệ tinh có chức năng kinh tế khác nhau. Ảnh: Dân Việt

Hiện nay, chính quyền địa phương đang được áp dụng ở Việt Nam gồm 3 cấp: UBND tỉnh, quận/huyện và phường/xã. Các vị trí quản lý các cấp này do Hội đồng Nhân dân cùng cấp bầu ra bằng hình thức bỏ phiếu kín.

Theo mô hình CQĐT dự kiến thí điểm tại TP.HCM, bộ máy hành chính quản lý thành phố sẽ chỉ còn có 2 cấp thay vì 3 cấp như hiện nay. Với kinh nghiệm giảng dạy nhiều năm tại Học Viện hành chính QG, PGS – TS Nguyễn Thu Linh cho biết,  mô hình 3 cấp hiện nay khiến thủ tục thêm rườm rà và thông tin từ dưới lên không có, chỉ biết chấp hành và mô hình bổ nhiệm từ "trên xuống". Chính điều này đã cho thấy tính quan liêu, xa rời lợi ích xã hội thông qua việc ban hành các văn bản trên trời trong những năm gần đây ngày càng nhiều. Tới đây, mô hình chính quyền 2 cấp nếu được áp dụng sẽ bớt được các tầng nấc hành chính và bớt quan liên hơn.

Áp dụng mô hình 2 cấp chính quyền thì cái được của người dân là dòng chảy công việc được lưu thông, sẽ bớt được thời gian và thủ tục hành chính, bớt được sự vòng vo trách nhiệm mà lâu nay sự kính chuyển được xem như "công nghệ" hành chính – Phó viện trưởng Viện Phát triển Việt Nam chia sẻ.

Hơn nữa, nếu người dân được thực sự tham gia bầu và bãi miễn Thị trưởng thành phố thì chắc chắn là dấu hiệu tiến  bộ so với mô hình bổ nhiệm "từ trên xuống" như hiện nay. Vấn đề cần lưu ý ở đây là quy trình bầu cử người lãnh đạo thành phố làm sao minh bạch và hiệu quả. Theo PGS Thu Linh: mô hình hiện nay vẫn là ông nọ bổ nhiệm ông kia, hành chính địa phương vẫn không rõ mối quan hệ phụ thuộc vào vai trò của HĐND thì khó gần dân được.

Để tính chấp hành của hành chính phát huy được tác dụng, thì chính quyền địa phương phải là chính quyền tự quản. Nghĩa là người dân ở từng địa phương thực sự hiểu ai là người ở địa phương mình xứng đáng đại diện cho mình - do am hiểu đặc thù, thế mạnh và có đủ trí tuệ, tấm lòng để tham gia vào HĐND. Khi tính tự chủ được đảm bảo, các địa phương sẽ phát triển dựa trên đặc thù địa lý, kinh tế, văn hóa của từng vùng và qua đó sẽ bộc lộ xu hướng vĩ mô mà các Bộ sẽ dựa vào đó mà làm chính sách để thúc đẩy hoặc kìm chế...

Trong buổi họp góp ý dự thảo CQĐT tại TP.HCM ngày 17/8 vừa qua, Ông Phạm Chánh Trực - nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM cho rằng, để đạt được sự đồng thuận cao thì cần tổ chức thêm các cuộc hội thảo phản biện. "Đặc biệt là phải tổ chức thăm dò ý kiến nhân dân một cách nghiêm túc và có trách nhiệm cao”, ông Trực nói. Ngoài ra, theo ý ông Trực, cần có giải thích rõ ràng và dễ hiểu về CQĐT, vì đây là khái niệm mới đối với đông đảo quần chúng nhân dân.

Theo Phó viện trưởng Viện những vấn đề phát triển VN, việc rút gọn còn 2 cấp là hướng cải cách nhiều triển vọng dựa trên triết lý đảm bảo tính tự chủ, tự quản của dân địa phương. Tất nhiên như vậy sẽ phải sửa đổi luật Tổ chức chính quyền địa phương nhưng hiện nay xu hướng của thế giới là khuyến khích phát triển các đô thị nhỏ và vừa. Mô hình mà TP.HCM đề xướng cũng có thể xem là đi theo xu thế đã được các nước phát triển trải nghiệm, tổng kết và trả giá.

Thành phố Manila của Philipin cũng có các thành phố vệ tinh. Do đề cao tính tự quản, tự chủ nên các thành phố vệ tinh phát triển khá đa dạng dựa trên đặc thù địa lý, kinh tế, văn hóa từng nơi. Ví dụ, Manila có thành phố vệ tinh là Quezon là nơi tập trung phát triển các trường đại học, còn thành phố Makatti lạilà khu vực phát triển mạnh về thương mại.

Quang Thủy

Tin đọc nhiều

Cuộc sống hạnh phúc của cặp vợ chồng chênh nhau 43 tuổi tại Hà Nam Cuộc sống hạnh phúc của “cặp đôi đũa lệch” chênh nhau 43...
Người mẹ muốn 6 con ăn một bữa no rồi cùng chết chuẩn bị đón tổ ấm mới Sau gần 1 tháng nhận sự hỗ trợ, giúp đỡ từ cộng đồng, gia...
Ông Nguyễn Thiện Nhân nói gì về việc dẹp vỉa hè? "Làm sao đảm bảo tính kế hoạch, tính bền vững để sắp tới tiếp...
Cả nhà nhập viện, 1 người chết lâm sàng vì ăn nhầm phải một con ốc ma Theo kết luận ban đầu, loài ốc mà gia đình này ăn chính là...