Tháng 04, 2019
Thứ ba
Thứ Bảy, ngày 01/12/2018 15:13 PM (GMT+7)

Cựu tổng thống Mỹ Bush 'cha' qua đời ở tuổi 94

Ông George Herbert Walker Bush, tổng thống thứ 41 của Mỹ và là người chứng kiến Chiến tranh Lạnh kết thúc, đã qua đời vào hôm 30/11 ở tuổi 94.

"Jeb, Neil, Marvin, Doro và tôi đau buồn thông báo rằng sau 94 năm phi thường, người cha thân yêu của chúng tôi đã qua đời", cựu tổng thống George W. Bush, tức Bush "con", nói trong thông báo được công bố bởi người phát ngôn của gia đình Bush, Jim McGrath.

"George H.W. Bush là người đàn ông với những tính cách tốt đẹp nhất và là người cha tuyệt vời nhất mà một đứa trẻ có thể có. Toàn bộ gia đình Bush biết ơn sâu sắc cho cuộc đời và tình yêu của ông, cho sự tận tâm của những người đã quan tâm và cầu chuyện cho cha, cho lời chia buồn của bằng hữu và những người đồng bào", cựu tổng thống Bush "con" cho biết.

Cuộc đời 94 năm của cựu tổng thống Bush "cha" bao gồm sự nghiệp chính trị kéo dài suốt 3 thập niên, một lần tái tranh cử thất bại vào Nhà Trắng nhưng lại được chứng kiến cảnh con trai mình, George W. Bush, trở thành tổng thống sau đó.

Washington Post nói rằng sự ra đi của ông đánh giá sự kết thúc của một kỷ nguyên, khi ông chính là người cuối cùng của thế hệ các cựu binh Thế chiến 2 trở thành tổng thống, và là vị tổng thống đã chứng kiến nước Mỹ và thế giới bước khỏi cuộc Chiến tranh Lạnh kéo dài 4 thập niên.

Cựu tổng thống Mỹ Bush 'cha' qua đời ở tuổi 94 - 1

Tổng thống thứ 41 của Mỹ George Herbert Walker Bush. Ảnh: Reuters.

Người đóng lại một kỷ nguyên

Bush bước vào Phòng Bầu dục vào năm 1989, dưới chiếc bóng phủ của người tiền nhiệm Ronald Reagan, người từng là đối thủ và cũng là người ông từng phục vụ với vai trò phó tổng thống. Nhưng cũng không có tổng thống nào bước vào Nhà Trắng với kinh nghiệm phong phú hơn ông: một phi công của Hải quân Mỹ, một lãnh đạo trong ngành dầu mỏ, một nghị sĩ, một đại biểu tại Liên Hợp Quốc, chủ tịch đảng Cộng hòa, đặc phái viên đến Bắc Kinh, giám đốc CIA.

New York Times nhận định ông là một nhà ngoại giao và nhà kỹ trị xuất sắc, đã giúp kết thúc 4 thập niên Chiến tranh Lạnh và cả mỗi đe dọa xung đột hạt nhân, đã ứng phó thành công với sự sụp đổ của Liên Xô...

Thế nhưng bất chấp mọi thành công về đối ngoại, nhiệm kỳ của ông đã kéo theo sự thất vọng của những cử tri cho rằng tổng thống đã xa rời cuộc sống hiện tại của họ. Năm 1992, cử tri từ chối Bush "cha" và chọn lấy một thống đốc Dân chủ vẫn còn ít tên tuổi từ Arkansas, Bill Clinton, để trở thành tổng thống, mở ra kỷ nguyên các nhà lãnh đạo sinh ra trong thời hậu Thế chiến.

Nếu nhiệm kỳ của Bush "cha" đặt dấu chấm hết cho một kỷ nguyên, ông cũng kịp mở ra một thời đại mới. Năm 1991, ông tập hợp một liên minh toàn cầu tấn công vào Iraq để buộc nước này rút quân khỏi Kuwait. Chiến tranh Vùng Vịnh lần 1 là một thành công, ông đứng trên bục phát biểu tại Đồi Capitol và nghe những tiếng hô "Bush! Bush!" sau bài phát biểu. Tỷ lệ ủng hộ ông tăng đến 85% trong 4 ngày không kích thủ đô Baghdad.

Cựu tổng thống Mỹ Bush 'cha' qua đời ở tuổi 94 - 2

Giây phút "hoàng kim" nhất trong nhiệm kỳ của Bush "cha" khi bài phát biểu của ông được hưởng ứng nhiệt liệt trước quốc hội, không lâu sau chiến thắng tại Iraq. Ảnh: AP.

Tuy nhiên, cuộc chiến đó không phải một chiến thắng hoàn toàn. Ông thường phải bênh vực quyết định của mình về việc dừng cuộc tấn công trước khi lật đổ được Saddam Hussein và việc viện trợ trước đó cho Hussein.

Trong nhiệm kỳ của mình, ông Bush tiếp cận thế giới đang thay đổi với quan điểm thực dụng thay vì lý tưởng. Ông không có niềm tin vào cái gọi là hệ thống chống tên lửa đạn đạo "Star Wars" mà ông Reagan tin có thể bảo vệ Mỹ trước các cuộc tấn công hạt nhân. Vì vậy, tổng thống thứ 41 của Mỹ đã ký 2 thỏa thuận giải trừ vũ khí hạt nhân với Nga.

Cũng như người tiền nhiệm Reagan, ông Bush nhận thấy nhà lãnh đạo Nga Mikhail Gorbachev là người có thể trở thành đồng minh. Ông nói ông "có thể ngồi xuống và chỉ nói chuyện. Tôi nghĩ tôi cảm nhận được nhịp đập trái tim ông ấy. Sự cởi mở và thẳng thắn thay thế cho những nghi ngờ tự động trong quá khứ". Điều này góp phần dẫn đến sự kết thúc của Chiến tranh Lạnh, cuộc chiến không tiếng súng nhưng vô cùng hao tiền tốn của giữa Nga và Mỹ, sau 4 thập kỷ.

Thế nhưng, nhiệm kỳ của ông cũng chứng kiến sự than phiền của cả 2 đảng Dân chủ và Cộng hòa rằng ngay giữa thời điểm kinh tế Mỹ tồi tệ nhất kể từ Thế chiến 2, ông Bush không có chương trình nghị sự nào cả.

Từ chiến trường Thái Bình Dương đến Washington D.C.

Cựu tổng thống Bush "cha", tên đầy đủ là George Herbert Walker Bush, sinh ra ở thị trấn Milton thuộc bang Massachusetts vào ngày 12/6/2924. Ông lớn lên tại thị trấn Greenwich, bang Connecticut và là con thứ hai trong gia đình 5 người con.

Những năm đầu đời của Bush là thời điểm khó khăn đối với nước Mỹ, dù gia đình ông - cha làm kinh doanh và về sau trở thành thượng nghị sĩ, mẹ là con gái một nhà đầu tư - sẽ hiếm cảm nhận được việc đó. Ông đi học trường tư ở Massachusetts. Vào mùa hè, gia đình đến sống tại căn nhà ở Maine và đón Giáng sinh tại căn nhà nghỉ dưỡng của người ông ở South Carolina.

Cha ông, Prescott Bush, muốn con trai học đại học tại Yale sau khi tốt nghiệp phổ thông. Song ông nói cha ông cũng nhấn mạnh rằng được hưởng đặc ân thì phải có trách nhiệm "trả lại thứ gì đó, làm điều gì đó và giúp đỡ người khác".

Năm 18 tuổi, ông gia nhập Hải quân Mỹ. Chỉ trong vòng một năm, ông nhận được bằng lái máy bay và trở thành một trong những phi công trẻ tuổi nhất trong quân ngũ.

Được điều đến chiến trường Thái Bình Dương, ông điều khiển các máy bay ném bom từ tàu sân bay San Jacinto. Ngày 2/9/1944, máy bay của ông bị quân Nhật tấn công ở quần đảo Bonin phía tây Thái Bình Dương. Ông tấn công đáp trả dù chiếc phi cơ đang bốc cháy. Ông rơi xuống biển và được một tàu ngầm cứu sống trong khi hai đồng đội tử trận.

Sau chiến tranh, ông theo học tại Yale, nơi ông là thành viên của Skull and Bones, đồng thời là đội trưởng đội bóng chày của trường. Năm 1948, ông tốt nghiệp và bị công ty Procter & Gamble từ chối nhận vào làm. Vì vậy ông đến Texas, bước chân vào lĩnh vực dầu khí với vị trí thấp nhất nhờ quan hệ gia đình và từng bước vươn lên, thành lập công ty riêng.

Năm 1964, ông tranh cử thượng nghị sĩ nhưng thất bại. Năm 1966, sau khi bán hết cổ phần tại công ty dầu khí, ông trúng cử hạ nghị sĩ đại diện một khu vực bầu cử thuộc thành phố Houston.

Năm 1970, theo đề nghị của tổng thống khi đó là Richard Nixon, ông chạy đua vào Thượng viện lần 2 nhưng tiếp tục thất bại. Sau đó, ông được bổ nhiệm là đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc. Giai đoạn 1973-1974, ông là chủ tịch Ủy ban Quốc gia đảng Cộng hòa trong những ngày nổ ra vụ bê bối Watergate chấn động dẫn đến việc Tổng thống Nixon bị luận tội.

Ông Bush "cha" cảm thấy thất vọng khi người kế nhiệm ông Nixon, Gerald R. Ford, không chọn ông làm phó tổng thống, thay vào đó chỉ định ông làm đại sứ tại Trung Quốc. Đầu năm 1976, ông trở thành giám đốc Cục Tình báo trung ương (CIA).

Sau khi cựu thống đốc Georgia Jimmy Carter đánh bại Tổng thống Ford trong cuộc bầu cử năm 1976, ông Bush trở về với cuộc sống thường nhật và chuẩn vị cho kế hoạch táo bạo nhất đời ông: tranh cử tổng thống. Trong chiến dịch tranh cử, ông nhận mình là phiên bản thực dụng, ôn hòa hơn "sếp" cũ của mình, cựu tổng thống Reagan. Ông đánh bại ứng viên Dân chủ Michael S Dukakis, thống đốc Massachusetts trong cuộc bầu cử năm 1988.

Cựu tổng thống Mỹ Bush 'cha' qua đời ở tuổi 94 - 3

Tổng thống Bush "cha" bắt tay với tổng thống Liên Xô Mikhail Gorbachev tại Moscow vào tháng 7/1991. Ảnh: Reuters.

Phong cách "của những thế kỷ trước"

Washington Post nhận xét dù Bush chỉ mới làm tổng thống Mỹ cách đây 3 thập niên, một số giá trị và đạo đức của ông như thể đã cách hàng thế kỷ so với văn hóa chính trị "chua cay" ngày nay. Ông giao tiếp bằng những lá thư tay, không phải mạng xã hội.

Ông có một bản tính cạnh tranh và tham vọng đáng kể, điều không dễ gì nhận thấy được bên dưới lớp vỏ bọc lịch sự của vùng New England và sự phóng khoáng thật lòng của ông ấy. Ông cũng có thể chạy những chiến dịch tranh cử khắc nghiệt, đưa đất nước vào chiến tranh. Nhưng những thành tựu quan trọng nhất của ông được tạo ra trên bàn đàm phán.

"Khi từ tiết chế trở nên bẩn thỉu, chúng ta phải xem lại tâm hồn mình", Washington Post dẫn lời ông viết cho một người bạn vào năm 1964, sau khi thua cuộc lần đầu tiên vào một vị trí chính quyền.

Ông Bush thất bại khi tranh cử nhiệm kỳ thứ hai trước một gương mặt trẻ trong chính trường khi đó là Bill Clinton, nhưng sau này hai vị cựu tổng thống lại trở nên thân thiết. Sau trận động đất và sóng thần tàn phá một số nước châu Á và châu Phi năm 2005, ông Bush phối hợp với ông Bill Clinton kêu gọi quyên góp, thu được 2 tỷ USD tại Mỹ. Ông Clinton từng đùa vui về tình bạn tưởng như bất khả thi giữa hai người: "Mẹ tôi gọi ông ấy là anh trai thứ tư của tôi".

Bất chấp sự tao nhã của mình, Bush vẫn dễ dàng trở thành chủ đề để đàm tiếu. Ngày còn học ở Đại học Yale, ông thường xuyên bị bối rối trước công chúng, đặc biệt khi phải nói về chính mình. Dù ông bị đặt vào chiến trường ngay khi vừa bước vào tuổi trưởng thành, ông bị xem là "kẻ hèn nhát" bởi những người nghi ngờ về niềm tin của ông.

Sự mâu thuẫn đó theo Bush vào chính trường. Sự thiếu vững vàng trong khi đất nước trải qua cuộc suy thoái kinh tế đã phá hủy sự tán đồng mà ông giành được sau Chiến tranh Vùng Vịnh. Sự tao nhã cổ điển của ông cũng bị nhiều người nhận xét là xa rời những người dân Mỹ bình thường.

"Đó là một thành tựu phức tạp", theo sử gia chuyên về các tổng thống, ông Robert Dallek. "Hoàn cảnh và năng lực của ông trước chúng không đáp ứng được những gì cử tri đòi hỏi".

Cựu tổng thống Mỹ Bush 'cha' qua đời ở tuổi 94 - 4

Cựu tổng thống Bush "cha" đón sinh nhật thứ 80 vào năm 2004 bằng một cú nhảy dù từ máy bay. Ông cố gắng duy trì sức khỏe và tinh thần khỏe mạnh ngay cả ở tuổi hơn 80. Ảnh: AP.

Ông qua đời vào ngày 30/11 ở tuổi 94. USA Today gọi sự ra đi vào lúc này của cựu tổng thống là một chi tiết "không khác gì tiểu thuyết của Shakespeare", khi người vợ suốt 73 năm của ông, Barbara Bush vừa qua đời hồi tháng 4 năm nay.

Bush "cha" là con trai của thượng nghị sĩ Pescott Bush, bang Connecticut. Hai người con trai của ông, một người là George W. Bush, là tổng thống thứ 43 của Mỹ, người còn lại là Jeb Bush, thống đốc của Florida trong hai nhiệm kỳ.

Theo Đông Phong (Zing)

Tin đọc nhiều

Ưu tiên làm đường sắt tốc độ cao đoạn TP.HCM - Long Thành Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng cho biết dự án đường sắt tốc...
Sân bay Tân Sơn Nhất ngừng phát thanh thông tin chuyến bay từ 1/10 Từ ngày 1-10 tới, sân bay Tân Sơn Nhất sẽ ngưng phát thanh...
Người Việt xếp hàng trước 1 ngày ở Singapore chờ mở bán iPhone 11 Sáng ngày 19/9, hơn 300 người tập trung trước cửa Apple...
Buýt đường sông Sài Gòn sắp có thêm bến rộng hơn 3 ha Khu bến trung tâm của buýt đường sông rộng 3,14 ha ở quận...