Tháng 09, 2018
Thứ tư
Thứ Ba, ngày 28/04/2015 13:26 PM (GMT+7)

Ế dưa hấu: Cung nhiều hơn cầu là tình trạng chung thế giới

Hiện nay, các nước xuất khẩu khác đang gia tăng sản lượng xuất khẩu của họ như Ấn Độ, Thái Lan, Myanmar, Campuchia, mà lại là những mặt hàng thế mạnh của Việt Nam.

Hôm qua (27/4), ông Trần Tuấn Anh (Thứ trưởng Bộ Công Thương), ông Nguyễn Trọng Thừa (Cục trưởng Cục Chế biến Nông lâm thủy sản và Nghề muối, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) và ông Nguyễn Hữu Dũng (Phó Chủ tịch Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam) đã cùng đăng đàn trong buổi tọa đàm xung quanh câu chuyện dưa hấu, hành tím "được mùa, mất giá" trong thời gian qua.

Theo ông Trần Tuấn Anh, năm 2015, biến động thị trường thế giới khá bất ngờ, cân đối cung cầu thay đổi nhiều so với cùng kỳ. Cung thị trường thế giới tăng một số sản phẩm như gạo và thủy sản, cao su… giá liên tục bị giảm, thậm chí giảm sâu như cà phê, thủy sản,... Các nước xuất khẩu khác lại gia tăng sản lượng của họ như Ấn Độ, Thái Lan, Myanmar, Campuchia. Đó lại là những mặt hàng thế mạnh của Việt Nam.

Một số mặt hàng khác không thay đổi sản lượng nhưng cầu tương đối yếu. Do suy thoái kinh tế, điều chỉnh nguyên liệu đầu vào và cầu yếu.

Ế dưa hấu: Cung nhiều hơn cầu là tình trạng chung thế giới - 1

Tọa đàm nông sản

Cũng phải kể đến tính cố hữu của nền sản xuất trong nước như trình độ sản xuất. Trình độ công nghệ chế biến nông sản đã cải thiện nhưng vẫn còn khoảng cách, sản xuất còn dựa trên quy mô hộ cá thể. Năng lực của doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản, cao su, gạo cải thiện nhưng năng lực tài chính và thị trường còn yếu. Đây là những nguyên nhân gây sụt giảm xuất khẩu trong bối cảnh toàn cầu hóa đang diễn ra nhanh và mạnh.

Trong khi đó, ông Nguyễn Trọng Thừa (Cục trưởng Cục Chế biến Nông lâm thủy sản và Nghề muối) cho hay, quý I, kim ngạch xuất nhập khẩu nông, lâm, thủy sản giảm 13,2% so với cùng kỳ năm trước. Một số mặt hàng chủ lực giảm sâu như gạo giảm 28,1%, cà phê trên 40% và thủy sản trên 20%...

"Nhưng cũng phải nói, hiện nay trên thế giới, cung lớn hơn cầu nhiều. Các nước có xu thế muốn tự cung cấp, phấn đấu tăng sản xuất nội địa, giảm nhập khẩu", ông Thừa nói.

Theo ông Thừa, trong nước, có mặt hàng tăng trên 40% sản lượng nhưng chất lượng không tăng. "Chúng tôi cảnh báo là nếu DN không tập trung vào an toàn chất lượng thì còn khó khăn trong xuất khẩu", ông Thừa nói.

Cục Chế biến Nông lâm thủy sản và Nghề muối cho biết, cơ quan này đã có những thông tin về cân đối cung cầu hàng tháng, dự báo khó khăn với DN, nhà sản xuất, nhà xuất khẩu. "Hy vọng với sự chỉ đạo sát sao và quyết tâm cao, mục tiêu đạt kim ngạch năm nay là  32 tỷ USD có thể đạt dược", ông Thừa nhận định.

Ông Nguyễn Hữu Dũng cũng giải thích lý do ngành hàng thủy sản từng chiếm đến 25% giá trị xuất khẩu của nhóm hàng nông lâm thủy sản nhưng trong quý I đã giảm tới hơn 20% so với cùng kỳ 2014. 

Ông Dũng cho rằng: "Năm 2014, mình thắng lớn quá, các nước nhập khẩu nhiều, lượng hàng tồn lại quý I nhiều hơn do đó nhu cầu nhập giảm đi".

Theo ông Dũng, chuyện thị trường lên xuống là chuyện cần được nhìn dài hạn, có những biện pháp ngắn hạn nhưng không cần quá hối hả. Năm nay thị trường khó khăn. Một trong các lý do trực tiếp là: 3 thị trường lớn nhất là Mỹ, EU và Nhật đều giảm.

Ông Dũng còn cho rằng, trong giải pháp điều hành cả dài hạn và ngắn hạn hình như  chưa đạt đến sự phối hợp chặt chẽ. Công tác thông tin cũng chưa nhịp nhàng, nhiều khi chính thông tin quá vội vã nên gây tác dụng ngược. Ví dụ chất lượng an toàn vệ sinh và lượng trả về năm nay cũng chỉ như những năm trước nhưng nếu cứ nhấn mạnh yếu tố này thì sẽ thấy tình trạng tồi tệ hơn thực tế.

Báo chí đã đặt câu hỏi về việc thực hiện Quyết định 80/2002/QĐ-TTg, trong đó có chủ trương "liên kết 4 nhà" vẫn lỏng lẻo, nông dân vẫn phải tự bơi trong điệp khúc được mùa mất giá, và có trách nhiệm của Bộ Nông nghiệp và Bộ Công thương.

Ông Trần Tuấn Anh cho biết, chương trình xúc tiến thương mại quốc gia do Bộ Công Thương làm đầu mối chủ trì từ nhiều năm, được đầu tư kinh phí của Nhà nước, với sự phối hợp chặt chẽ của ngành đã đảm bảo được yêu cầu về quy mô và năng lực. Tuy nhiên, chương trình xúc tiến thương mại quốc gia còn chậm đổi mới, cơ chế chính sách xúc tiến thương mại cần tiếp tục được nghiên cứu.

Với mô hình sản xuất trong nông nghiệp của chúng ta hiện nay, hộ cá thể  không có điều kiện tổ chức liên kết 4 nhà vì đây chỉ là một biện pháp để thực hiện liên kết chuỗi giá trị, muốn làm được phải đổi mới không chỉ mô hình mà cả trong ý thức thực hiện của người nông dân và các phần kinh tế khác.

"Từ phía DN, tôi thấy chúng ta vừa đủng đỉnh vừa hấp tấp. Mô hình sản xuất đã thay đổi mà chính sách chưa thay đổi hoặc thay đổi chậm." - Ông Nguyễn Hữu Dũng đánh giá.

Ông Dũng cũng cho rằng, việc quản lý chuỗi sản xuất phải do Bộ NN&PTNT, dù có một Cục lo việc này nhưng lực lượng quá mỏng. Theo ông, sản xuất và bán hàng phải đặt về trách nhiệm cho một Bộ NN&PTNT.

Còn theo ông Trần Tuấn Anh, Bộ Công Thương là tổ chức sản xuất và tiêu thụ cho người nông dân. Bộ Công Thương có trách nhiệm xây dựng chính sách phát triển thị trường, và có biện pháp cụ thể phát triển củng cố thị trường nhưng không thể làm một mình mà cần sự phối hợp với Bộ NN&PTNT, dựa trên quy hoạch chung.

"Tuy nhiên, sự quá rạch ròi, thiếu sự tổng thể nên dẫn đến đứt đoạn thông tin, đứt đoạn giữa bộ ngành quản lý Nhà nước với địa phương, theo quy hoạch, kiểm tra quy hoạch, tổ chức liên kết 4 nhà, đứt đoạn giữa chính quyền với DN và người dân", ông Tuấn Anh nhận định.

Cũng theo ông, quy hoạch  không chỉ nằm phạm vi quốc gia mà còn toàn cầu, ví dụ cao su, cà phê, gạo… Việt Nam trở thành quốc gia hàng đầu trong xuất khẩu nhưng diễn biến của thị trường thế giới còn phụ thuộc nhiều quốc gia khác có tiềm lực về chất lượng sản phẩm, công nghệ sản xuất… nên phải tính toán quy hoạch  này ở tầm cung cầu thế giới, cần phối hợp với các quốc gia khác để điều tiết, chấp nhận cuộc chơi chung chứ không thể một mình một chợ.

Ông Trần Tuấn Anh cho rằng, thời gian qua, ách tắc trong thông quan và xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc như dưa hấu và thanh long, hành tím đã tạo ra sự quan tâm lớn của xã hội. Nhưng theo ông, cần xem lại công tác thông tin để xã hội hiểu hơn nữa về nhiệm vụ, yêu cầu. "Đây không phải là bao biện. Từ chỗ hiểu đúng, hiểu được những yếu tố kinh tế thị trường thì mới có đồng thuận cao hơn và chia sẻ cách thức tổ chức" - Ông Tuấn Anh nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, chúng ta cần xác định trách nhiệm chung của toàn xã hội. Việt Nam đã hội nhập rất sâu rộng với thế giới, cơ hội chưa bao giờ lớn như hiện nay với nông sản. DN và nông dân chưa bao giờ có điều kiện tiếp cận như vậy. Trong hội nhập có cả cơ hội và thách thức.

Bộ Công Thương cũng cần phân định thực hiện cùng các bộ, ngành thống nhất về kế hoạch chương trình thông tin truyền thông lớn về đạo tạo, cung cấp cho báo chí thông qua hội thảo, hội nghị… được tổ chức thường xuyên liên tục trên toàn quốc ở khu vực khác nhau.

Cảnh Kiên

Tin đọc nhiều

Soi người chết để chơi lô đề Tai nạn, nhà cháy... là nỗi đau, nhưng lại là "niềm hy vọng"...
Công bố “đường dây nóng” 75 bệnh viện ở Hà Nội Bộ Y tế vừa công bố đường dây nóng của 75 bệnh viện trên địa...
Người đàn ông ‘cứu tinh’ của nhiều cặp vợ chồng hiếm muộn Thời gian qua, lương y Nguyễn Đình Khánh được nhiều người...
'Bác Hiệp Khùng đây, nhà bác cháy hết rồi' Ông Hiệp cầm bình cứu hỏa lao lên tầng 2 nhưng phải nhanh...