Tháng 12, 2016
Chủ nhật
Thứ Năm, ngày 07/03/2013 17:10 PM (GMT+7)

Hiến pháp như bàn cờ quốc gia

Ông Nguyễn Vi Khải, Phó Viện trưởng Viện Những vấn đề phát triển (VIDS), cho rằng tăng thêm các cách hiểu khác nhau về Hiến pháp là cơ sở cần thiết cho việc sửa đổi bộ luật gốc này.

Ngày 7/3, hội thảo kiến nghị của các tổ chức xã hội dân sự cho Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 (Dự thảo) đã diễn ra.

Cần nêu đầy đủ quyền con người

Nêu nguyên tắc, hiến pháp là công cụ của Nhân dân kiểm soát quyền lực nhà nước, ông Nguyễn Vi Khải, Phó Viện trưởng Viện Những vấn đề phát triển (VIDS), đưa ra một cái nhìn mới: “Hiến pháp như là một bàn cờ quốc gia, để ứng xử như việc chơi cờ. Cờ phải có quy tắc, trước hết phải có đối thủ, đối tác, phải có trọng tài”.

Theo ông Khải, từ trước tới nay, đã diễn ra 4 lần sửa đổi Hiến pháp, song lại theo xu hướng thêm nhiều chữ, chương điều ngày càng dài. “Qua mỗi lần sửa đổi, Hiến pháp chỉ là văn bản mang tính chất giải trình mô tả mà giá trị quy phạm pháp luật không cao”, ông Khải nhận định.

Hiến pháp như bàn cờ quốc gia - 1

Ông Nguyễn Vi Khải: Hiến pháp như là bàn cờ quốc gia

Nêu ví dụ về nội dung quyền con người gồm 5 điều cơ bản: quyền được sống; quyền được tồn tại; quyền được phát triển; quyền được đóng góp ý kiến, và được mưu cầu hạnh phúc. Đây là những quyền tự nhiên mà tạo hóa ban cho con người và không thể bị tước bỏ.

“Dự thảo Hiến pháp lần này chưa làm rõ quyền con người, quyền công dân, quyền phúc quyết… chỉ ghi nhận rất chung chung, thiếu ý cơ bản. Như Điều 21 chỉ nêu ngắn gọn: “Mọi người có quyền sống”. Rõ ràng mọi người vẫn đang sống! Vấn đề ở đây là sống như thế nào; nội dung cơ bản về quyền được sống ra sao?” ông Khải phân tích.

Thông lệ các nước chỉ quy định: Quyền con người chỉ giới hạn trong tình trạng khẩn cấp hoặc chiến tranh. Tuy nhiên, tại Khoản 2, Điều 15 trong Dự thảo lại quy định: “Quyền con người, quyền công dân chỉ bị giới hạn trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức, sức khỏe của cộng đồng.”

“Quy định Hạn chế quyền con người như vậy là diễn đạt quá chi tiết, có quá nhiều lý do chưa thích đáng, rất dễ bị lạm dụng, xảy ra vi hiến, hạn chế quyền con người trong quá trình phát triển”, ông Khải nói.

Thành lập Tòa án Hiến pháp

Theo ông, Lê Quang Bình, đồng chủ tịch Nhóm công tác vì sự tham gia của người dân (PPWG): Hiến pháp của một chế độ dân chủ cần dựa trên ý chí của nhân dân, bảo vệ các quyền tự do của người dân, cũng như hạn chế được sự lạm dụng của các cơ quan công quyền.

“Dự thảo sửa đổi lần này đã thiếu vắng các yếu tố để giới hạn quyền lực của cơ quan công quyền nên dễ tạo điều kiệ cho các cơ quan này đưa ra các quy định cản trở môi trường thuận lợi cho các cá nhân phát huy năng lực và cho xã hội dân sự phát triển”, ông Bình nhận định.

Hiến pháp như bàn cờ quốc gia - 2

Ông Lê Quang Bình đề nghị thành lập Tòa án Hiến pháp

Từ đây, ông Bình đề nghị thành lập Tòa án Hiến pháp nhằm tránh việc các cơ quan nhà nước vi phạm Hiến pháp, làm ảnh hưởng tiêu cực đến nhiều quyền cơ bản của các cá nhân và tổ chức. “ Dự thảo đã bổ sung Hội đồng Hiến pháp tại chương X. Tuy nhiên, thẩm quyền của cơ quan này đối với các văn bản hay hành vi trái với hiến pháp rất hạn chế. Do đó, đề nghị thành lập một Tòa án Hiến pháp với thẩm quyền phán quyết mới có thể là cơ chế hữu hiệu để đảm bảo việc thực thi hiến pháp”, ông Bình nói.

Theo ông Nguyễn Vi Khải, chính vì thiếu cơ chế bảo hiến mới dẫn tới thực trạng từ trước tới nay có tới hàng trăm điều luật vi hiến nhưng chưa có điều nào được bãi bỏ. “Các quy định bảo hiến chỉ mang tính tượng trưng, chức năng nhiệm vụ rất chung chung, không có thẩm quyền mang tính chất của cơ quan bảo hiến”, ông Khải nhận định.

Ông Khải dẫn ra 4 mô hình bảo hiến trên thế giới gồm: Tòa án Hiến pháp; Hội đồng bảo hiến; Tòa án Tư pháp có chức năng bảo hiến; mô hình hỗn hợp. “Dự thảo sửa đổi lần này áp dụng mô hình Hội đồng bảo hiến, hiện chỉ có 12/138 nước trên thế giới đi theo”, ông Khải cho biết.

Tuyết Mai

Tin đọc nhiều

Bố quỳ ngoài đường tìm con trai mất tích: Cháu bé đang sống cùng mẹ ruột Cháu Quang Minh hiện đang sống cùng mẹ ruột của mình là chị...
Mẹ và con 5 tuổi bị lũ cuốn trôi khi đi qua cầu khiến con tử vong Chị V chạy xe máy chở theo con 5 tuổi qua cầu thì bị...
Vợ “chết điếng” khi thấy chồng nằm bất động trên đường Nghe tin chồng gặp nạn trong đêm, người phụ nữ chạy tới hiện...
Cận cảnh công nghệ độc quyền làm sạch hồ của Hà Nội Chỉ cần sục chế phẩm này, sau 24h nước hồ ô nhiễm sẽ chuyển...