Tháng 09, 2019
Thứ hai
Thứ Năm, ngày 07/02/2019 14:57 PM (GMT+7)

Lợn trong thành ngữ và tục ngữ Việt Nam

Là vật nuôi thân thuộc, gần gũi, vừa hiền lành, hữu ích, vừa ngộ nghĩnh, vui nhộn, độc đáo và giàu ý nghĩa biểu tượng, lợn (heo) được lấy làm hình ảnh ẩn dụ sinh động cho nhiều câu thành ngữ, tục ngữ rộng rãi mà thâm thúy của người Việt Nam.

* Ăn như heo: Chế giễu người ăn nhiều, ăn tham, ham ăn, háu ăn.

* Bao nhiêu củ rím củ hà/Để cho con lợn con gà nó ăn: 1. Sự tận dụng thức ăn trong chăn nuôi; 2. Phân biệt vị thế trong tiếp đãi, cư xử.

* Bố chồng là lông con lợn/Mẹ chồng như tượng mới tô/Nàng dâu mới về là bồ chịu chửi: Lời nói đùa diễn tả phần nào thân phận nàng dâu khi mới về nhà chồng.

* Cá cả, lợn lớn: Những nơi có sản phẩm giá trị.

* Cám treo heo nhịn đói: Có thức ăn ngon, có đồ dùng tốt mà khi đói không được ăn, khi cần không được dùng.

* Chạy xoạc móng heo: Sự vất vả chạy vạy nơi này, nơi khác.

* Chăn lợn ba năm không bằng chăn tằm một lứa (Nuôi lợn cơm nằm, nuôi tằm cơm đứng): Sự nhàn rỗi và vất vả khác nhau của các ngành nghề.

* Chăn nuôi vừa khéo vừa khôn/Quanh năm gà lợn xuất chuồng quanh năm: Tính toán và gối vụ phù hợp trong làm ăn.

* Con gà cục tác lá chanh/Con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi: Mỗi món ăn có một vài loại gia vị đặc trưng phù hợp tương ứng.

* Con heo kén ăn khó nuôi: Người khó tính thì không được quý mến, ưa chuộng.

* Con lợn có béo cỗ lòng mới ngon: 1. Vẻ ngoài có tươi đẹp, mỡ màng thì bên trong mới tốt, mới hay; 2. Hình thức phản ánh nội dung.

* Còn duyên anh cưới ba heo/Hết duyên anh đánh ba hèo đuổi đi: Vị thế và duyên phận thay đổi bất lợi của phụ nữ.

* Cồng cộc bắt cá dưới bàu/Cha mẹ mày giàu, đám giỗ đầu heo: Những sinh hoạt đương nhiên của kẻ giàu sang.

* Cưới em anh nghĩ cũng lo/Con lợn chẳng có, con bò thì không: Tâm lý lo lắng của nhà trai nghèo trước những thách cưới có thể của nhà gái.

* Đang khi lửa tắt cơm sôi/Lợn kêu, con khóc, chồng đòi tòm tem: Sự bận rộn, vất vả của người phụ nữ trong tình trạng cùng lúc phải làm nhiều việc, đáp ứng nhiều nhu cầu, đòi hỏi.

* Đầu gà má lợn: Phần ngon trong tiệc dành cho những người có chức quyền trong làng xã thời xưa.

* Giàu lợn lái, lãi gà con: Kinh nghiệm kinh doanh trong chăn nuôi.

* Giàu nuôi chó, khó nuôi heo: Nuôi con vật phù hợp với điều kiện, nhu cầu kinh tế của bản thân, gia đình.

* Giúp anh một thúng xôi vò/Một con lợn béo một vò rượu tăm: Lời trêu vui của chàng trai trước lễ vật thách cưới của cô gái.

* Hai vợ nằm chèo queo/Ba vợ ra chuồng heo mà nằm: Hậu quả bi đát của những ông chồng có thói trăng hoa, ngoại tình.

* Hùm nằm cho lợn liếm lông: Chuyện phi lý, ngược đời.

* Lấc láo như quạ vào chuồng lợn: Lấc cấc, lâng láo, cử chỉ xấc xược hoặc lén lút, không đàng hoàng.

* Lợn ăn xong lợn nằm lợn béo/Lợn ăn xong lợn réo lợn gầy: Mọi hoạt động đều tiêu tốn năng lượng, ảnh hưởng đến sức khỏe và trạng thái cơ thể.

* Lợn bột thì ăn thịt ngon, lợn nái thì đẻ lợn con cũng lời: Mỗi loại vật nuôi đều có những ưu thế, mang lại lợi ích riêng.

* Lợn cưới áo mới: Sự khoe khoang một cách lố bịch, kệch cỡm, không phù hợp hoàn cảnh.

* Lợn chê chó có bọ: Kẻ không nhận thấy cái dở, cái xấu của mình lại đi chê bai người khác.

* Lợn đầu, cau cuối: Kinh nghiệm chọn cây trồng, vật nuôi vào thời điểm tích cực nhất (như lợn lứa đầu là lợn tốt, cau cuối vụ là cau ngon).

* Lợn đói cả năm không bằng tằm đói một bữa: Dung lượng tiêu tốn thức ăn rất khác nhau giữa những vật nuôi.

* Lợn đói một bữa bằng người đói cả năm: 1. Nuôi lợn mà để lợn đói thì chóng sút cân; 2. Mức độ tiêu thụ thực phẩm, tiền bạc, năng lượng ở mọi người, mọi giới, mọi tổ chức là rất khác nhau.

* Lợn giò, bò bắp: Phần ngon nhất, giá trị nhất của mỗi loại vật nuôi.

* Lợn không cào, chó nào sủa: Mối  quan hệ nhân quả tất yếu.

* Lợn kia trắng mắt thì nuôi/Người kia trắng mắt là người bỏ đi: Một quan niệm về tướng mạo - mắt trắng là tướng người bội bạc, bất nhân.

* Lợn lành (chữa) thành lợn què/toi: Đang nguyên lành, đang bình thường lại đem sửa chữa làm cho hư hỏng đi hoặc bị thiệt hại hơn.

* Lợn nhà, gà chợ: 1. Mua lợn tại nhà được giống lợn tốt, mua gà tại chợ thì được chọn thoải mái; 2. Nên mua hàng có lựa chọn và tại những môi trường, hoàn cảnh thích hợp.

* Lợn nước mạ, cá nước rươi: Vật nuôi trong những thời điểm bất lợi về thức ăn và môi trường (như lợn và cá vào thời điểm tháng chín, tháng mười âm lịch thường gầy yếu vì thiếu ăn và khí hậu trở lạnh, thời tiết sang đông).

* Lợn rọ, chó thui: Sự không đúng thực chất (vì lợn nhốt trong rọ thường trông to hẳn ra, hơn nữa nó không đứng được nên người mua không biết hết nhược điểm của nó; chó thui thì trương vàng lên, trông béo căng, ngon lành).

* Lợn thả, gà nhốt: Những điều không nên trong chăn nuôi.

* Lợn trong chuồng thả ra mà đuổi: Không biết giữ gìn những gì thuộc về mình, khi bỏ ra/bỏ đi rồi muốn lấy lại rất khó.

* Lòng vả cũng như lòng sung/Một trăm con lợn cũng chung một lòng: Trước một mối lợi nào đó thì ai cũng muốn như nhau (thường dùng để đáp lại người có ý trêu mình, chê mình).

* Mắt như mắt lợn luộc: Chê, mắng người ngờ nghệch, đờ đẫn, không nhìn thấy thứ gì đang cần tìm.

* Mập như heo: Chế giễu, trêu chọc người béo mập.

* Mẹ em tham thúng xôi rền/Tham con lợn béo, tham tiền Cảnh Hưng: Lời cô gái than trách gia đình vì ham vật chất mà nhận gả mình vào nơi cô không ưng.

* Mua heo chọn nái, lấy gái chọn dòng: Kinh nghiệm lựa chọn nguồn gốc tốt, cơ sở tích cực trong cuộc sống.

* Mổ lợn đòi bèo, mổ mèo đòi mỡ: 1. Làm một việc vô ích vì sự đã rồi, không níu kéo lại được nữa; 2. Keo kiệt; 3. Làm điều ác với người khác nhưng lại chống chế, bao biện, coi là người ta có tội.

* Mượn đầu heo nấu cháo: Ý chỉ sự giả dối, thủ thuật, tìm cách lợi dụng, bòn rút một cách khôn khéo, tinh vi (như mượn đầu heo nấu cháo rồi đem trả lại nguyên lành, nhưng thực ra đã dùng chất nước bổ béo).

* Người ta thách lợn, thách gà/Nhà em thách cưới, một nhà khoai lang: Lời thách cưới vui của gia đình cô gái tầng lớp bình dân.

* Ngu như lợn (Đồ con lợn): Ngu ngốc, đần độn một cách đáng khinh miệt, ví như đầu óc của súc vật.

* Nói toạc móng heo: Nói thẳng ra một cách rõ ràng, thật sự, không úp mở, không che giấu, không nể nang.

* Nuôi heo lấy mỡ, nuôi người ở đỡ chân tay: Tâm lý ích kỷ của kẻ nhà giàu chuyên bóc lột người lao động.

* Nuôi heo thì phải vớt bèo/Lấy vợ thì phải nộp cheo cho làng: Phải làm những việc phù hợp với nhu cầu, thủ tục, quy trình liên quan.

* Phường/Tuồng chó lợn: Câu ví miệt thị, khinh bỉ ai, nhóm người nào đó.

* Ruột heo hơn phèo trâu: Thứ hạng thấp của chủng loại giá trị vẫn hơn thứ hạng cao của chủng loại kém giá trị hơn.

* Thủ thỉ ăn thủ lợn: Thong thả, bình tĩnh thì hiệu quả, thành công, được hưởng nhiều lợi lộc.

* Tránh được con lợn cỏ, lại gặp con gấu chó: Rủi ro liên tiếp, tránh được tai họa này lại gặp phải tai họa khác nặng nề và nguy hiểm hơn.

* Trơ như thủ lợn nhìn thầy cúng: 1. Nhìn trừng trừng, không chớp mắt; 2. Không bộc lộ cảm xúc.

* Vì đầu heo, gánh gốc chuối (Vì con lợn, đoạn chuối mới đến chợ): Mối quan hệ mật thiết của các sự việc tác động lẫn nhau.

* Yêu nhau chả lấy được nhau/Con lợn bỏ đói buồng cau bỏ già: Tình duyên lỡ dở khiến ế ẩm cả lễ vật cưới xin.

Phong Hóa

Tin đọc nhiều

Cấm đường 3 ngày ở trung tâm TP.HCM Tất cả phương tiện bị cấm lưu thông trên đường Lê Duẩn, quận...
Lương công chức cao nhất sắp tăng lên 16 triệu đồng Theo mức lương cơ sở tăng lên 1,6 triệu đồng/tháng vừa được...
Tuần này Quốc hội chốt việc tăng lương cơ sở lên 1,6 triệu đồng/tháng Quốc hội sẽ biểu quyết 3 nghị quyết quan trọng năm 2020 về...
Không khuất phục trước ngoại bang Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định trong lịch sử dựng...