Tháng 12, 2016
Thứ ba
Thứ Năm, ngày 03/10/2013 21:54 PM (GMT+7)

Người dân cũng có trách nhiệm với thủy điện

Ngày 3/10, tại thành phố Hội An, Quảng Nam diễn ra hội thảo “Thủy điện miền Trung và sự tham gia của người dân”, do Mạng lưới sông ngòi Việt Nam (VRN) phối hợp với tỉnh Quảng Nam tổ chức.

Được mời tham gia hội thảo, ông Nguyễn Văn Thẩm ở xã Đại Hồng, huyện Đại Lộc, Quảng Nam, một người dân sống ở hạ lưu Thủy điện A Vương bức xúc: “Muốn nói cái quyền lợi của người dân, dòng sông ngày xưa và dòng sông ngày nay khác hẳn, mùa khô sông kiệt nước, sức khỏe cộng đồng dân cư là cái thiệt hại đối với người dân không tính hết được. Tác hại của thủy điện ta thấy rất rõ. Bây giờ có một số bộ phận dân cư đã treo lưới, treo thuyền vì không có cá. Với những mặt đó chúng ta có nên làm thủy điện nữa không? Thông điệp của ngươi dân vùng hạ lưu là hãy trả lại dòng sông xanh cho người dân”. 

Tại hội thảo, PGS.TS Lê Anh Tuấn, cố vấn VRN đánh giá, phần lớn sinh kế và đời sống người dân nông thôn và vùng đồi núi miền Trung đều dựa vào con sông. Tuy nhiên, từ khi có các nhà máy thủy điện đã tác động không nhỏ đến cộng đồng dân cư. Thống kê cho thấy các dự án thủy điện trên 50 MW ở miền Trung- Tây Nguyên chiếm lượng đất rất lớn. Riêng Thủy điện Ka Nak ở Gia Lai chiếm diện tích lớn nhất vào khoảng 174.41 ha/MW, tiếp đến là Thủy điện Sông Hinh (Phú Yên) 84.79 ha/MW, thủy điện Pleikrong (Kon Tum) 53.28 ha/MW.

PGS.TS Lê Anh Tuấn, chỉ rõ nếu làm đập thì không giao thông ngước xuôi được. Thủy điện mất rừng là có, bên cạnh đó còn gián tiếp cho lâm tặc phá rừng và thủy điện còn phát tán khí mê tan rất nhiều.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Phát triển xã hội (CSRD), thủy điện đã đóng góp một phần năng lượng cho quốc gia. Tuy nhiên, với sự phát triển nhanh về mật độ các nhà máy thủy điện tại miền Trung thời gian qua đã bộc lộ nhiều vấn đề liên quan tới môi trường, xã hội và đôi khi cả về sự cố kỹ thuật gây nhiều hệ lụy bất lợi cho sự phát triển khu vực.

Người dân cũng có trách nhiệm với thủy điện - 1

Quang cảnh hội thảo diễn ra sáng nay

Bà Nadia đến từ Đức, có ý kiến chia sẻ lợi tích thủy điện: “Trước đây chúng tôi phát triển năng lượng gió, trước khi làm chúng tôi có kế hoạch thăm khảo ý kiến của các bên liên quan, dù nhà máy phát điện nào thủy điện, gió, mặt trời…chắc chắn sẽ hủy hoại môi trường sống cua người dân xung quan. Người dân mong chờ được chia sẻ lợi ích từ việc phát triển các dự án thủy điện này. Người dân nghèo ít có kiến thức, ở đây tôi muốn nói đến cơ chế những người đầu tư và chính quyền bàn bạc với nhau về một cơ chế, chia sẻ lợi ích, đất, phong tục tập toán, tính toán giá trị họ mất đi mật cách lâu dài. Ở Đức, có một số dự án mà người dân có tham gia cổ đông tham gia trực tiếp từ các nhà máy thủy điện đó, để họ cảm thấy là làm chủ”.

Ông Đặng Phong, Phó Giám đốc Sở Tài chính Quảng Nam, nguyên Chủ tịch UBND huyện Bắc Trà My, nơi có Thủy điện Sông Tranh 2, cho rằng hai nguyên nhân khiến thủy điện phát triển ồ ạt trong mấy năm quà là do ưu tiên phát triển nguồn năng lượng thiết yếu cho quốc gia, và đồng thời là vấn đề lợi nhuận rất lớn khi đầu tư các dự án nhà máy thủy điện. “Thủy điện đã tác động xấu đến môi trường, và cái quan trọng hơn là cuộc sống, phong tục, sinh kế của của người dân địa phương bị ảnh hưởng bởi các dự án thủy điện thì khó có thể bù đắp được” ông Phong bày tỏ.

Đại diện người dân bị ảnh hưởng của lòng hồ Thủy điện- thủy lợi Tả Trạch, bà Phan Thị Qua (thôn tái định cư thủy điện ở xã Lộc Bổn, huyện Phú Lộc, Thừa Thiên-Huế, chua chát nói: “Tới khu tái định cư chúng tôi có đường, có điện, có trạm y tế, nhưng ruộng lúa lại không có nước để canh tác, cả nhà sống nhờ vào 1,2 ha đất làm rừng”.

Ông Trần Bá Quốc, thành viên VRN, cho biết: “Theo báo cáo đánh giá tác động môi trường tại dự án Thủy điện Bình Điền, với công suất 48Mw, cam kết về vệ sinh lòng hồ nhưng vệ sinh lòng hồ ko được tốt, xác thực vật còn rất nhiều, thực tế việc cam kết về môi trường chưa được thực hiện, sản lượng đánh bắt được giảm 50-70% trước khi có thủy điện”.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Thẩm, sống ở hạ lưu Thủy điện A Vương ở Quảng Nam nói: “Người dân ủng hộ xây dựng thủy điện nhưng cần điều tiết nước hợp lý để mùa khô dòng sông quê tôi có nước, về mùa mưa hạn chế lũ. Không để xảy ra trường hợp như ngày hôm qua (ngày 2/10), Thủy điện Đắk Mi 4 xả lũ nhưng chúng tôi không hề hay biết”.

Người dân cũng có trách nhiệm với thủy điện - 2

 Thủy điện Đắk Mi 4 xả lũ làm ngập lụt cục bộ cho người dân huyện Đại Lộc, Quảng Nam

Ông Ngô Xuân Thế, Ban quản lý dự án Thủy điện A Vương, cho rằng thủy điện là năng lượng sạch và trong khi đó, công nghệ khác (pv-công nghệ bẩn) để sản xuất năng lượng đang nhập vào Việt Nam sẽ ảnh hưởng lâu dài về sau. Vì thế, ông Thế nói rằng: “Không nên có sự khập khiễng trong đánh giá về tác động xã hội, cũng như tác động môi trường của các nhà máy thủy điện, mà cần đánh giá về cái lợi và cái hại thủy điện một cách đúng nhất và đánh giá tổng quát hơn giữa chi phí môi trường tương lai và chi phí năng lượng hiện”.

Người dân cũng có trách nhiệm với thủy điện - 3

Ông Ngô Xuân Thế, Ban quản lý dự án Thủy điện A Vương

Nói về thủy điện, sinh kế, tái định cư và thực tế tại địa phương, bà Lê Thị ThuHương, Phó Chủ tịch Thị xã Hương Trà, Thừa Thiên-Huế cho biết: “Hương Trà nằm giữ 2 con sông Hương và sông Bồ với hai nhà máy Thuỷ điện Bình Điền và Hương Điều. Hai dự án này đã góp phần tăng nguồn thu ngân sách, thúc đẩy phát triển hạ tầng cho địa phương. Tuy nhiên, hai dự án thủy điện trên cũng mang nhiều khó khăn trên địa bàn. Chính quyền thị xã phải xử lý công tác tái định cư, an sinh xã hội cho nhiều người dân bị ảnh hưởng phải di dời. “Vùng hạ du sông Hương, sông Bồ trước đây có khoảng 1.000 ha cây bưởi Hương Trà, là đặc sản của Huế, song hiện nay chỉ còn 300 ha, vì phù sa không về được, cây bưởi không còn tốt tươi, người dân đành chặt bỏ” bà Hương dẫn chứng.

Theo bà Hương, việc cam kết đảm bảo sinh kế cho người dân bị ảnh hưởng vẫn chưa làm được. Hiện thị xã đang tiến hành thu hồi khoảng 387,2 ha lâm trường để giao cho dân sản xuất. Đồng thời, tranh thủ các dự án để đào tạo nghề cho người dân TĐC thủy điện, và tiếp tục khảo sát thực hiện sinh kế dưới tán rừng.

Theo ông Trần Văn Hạt, Ủy viên thường trực HĐND Phú Yên, bình quân hộ nghèo Phú Yên hiện nay là 14,4%, trong khi đó tại các nhà máy thủy điện là 36%, chứng tỏ sự hy sinh của người dân là lớn như thế nào. Do vậy, khi xây dựng các công trình thủy điện lớn cần có ý kiến tham vấn của người dân trước khi đầu tư. Ông Hạc kiến nghị Quốc hội, Chính phủ sửa đối chính sách liên quan đến thủy điện nên đặt lợi ích người dân, cộng đồng lên trên hết.

Nhiều ý kiến tại hội thảo đề nghị chủ đầu tư thủy điện chia sẻ lợi ích, chia sẻ lợi nhuận rồng để phục vụ sinh kế lâu dài cho người dân. Đồng thời đề xuất nhà quản lý, các đơn vị xây dựng cơ chế quản lý nguồn nước tổng hợp trên cơ sở lưu vực sông, đồng thời, thúc đẩy phát triển và sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo một cách bền vững.

Theo UBND tỉnh Quảng Nam, trong 22 dự án thủy điện đã và đang triển khai trên địa bàn đã ảnh hưởng đến 3.181 hộ với 14.408 nhân khẩu. Trong đó có 1.736 hộ dân phải di dời, tái định cư nơi ở mới do bị ngập trong vùng lòng hồ và xây dựng các hạng mục công trình khác.

Huy Hoàng

Tin đọc nhiều

Những bi kịch đau đớn khi ngày cưới bỗng chốc biến thành đại tang Rạp đám cưới vừa kịp dựng lên đã phải dỡ đi để tổ chức đám...
Thủ tướng yêu cầu báo cáo hoạt động của Vietlott Thủ tướng Chính phủ vừa yêu cầu Bộ Tài chính báo cáo hoạt...
Tai nạn xe khách khiến hàng nghìn người Sài Gòn chôn chân trên cầu Chiếc xe khách 29 chỗ đổ dốc cầu Sài Gòn thì va...
Cận cảnh tuyến xe buýt "5 sao" ở Thủ đô Một số nhà chờ đang sửa lại cửa, lắp thêm các thiết bị bóng...