Tháng 09, 2018
Thứ sáu
Chủ Nhật, ngày 12/04/2015 12:16 PM (GMT+7)

Nguồn phóng xạ bị thất lạc vẫn nguy hiểm dù bị đun chảy

TS Võ Hồng Hải, Bộ môn Hạt nhân, Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM cho biết nếu thiết bị phóng xạ thất lạc được bán cho các vựa ve chai và bị đun chảy để tái chế thì vẫn gây nguy hiểm cho con người.

Ngày 1/4 vừa qua, Nhà máy luyện phôi thép Pomina 3 (KCN Phú Mỹ I, huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đã có đơn trình báo cơ quan chức năng về việc thất lạc một thiết bị có chứa nguồn phóng xạ Co-60.

Sau nhiều ngày tìm kiếm, đến nay thiết bị  vẫn  chưa được thu hồi, gây hoang mang trong xã hội. Phóng viên Khampha.vn đã có cuộc trao đổi với TS. Võ Hồng Hải, Bộ môn Hạt nhân thuộc Khoa Vật lý – Vật lý Kỹ thuật, trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM xung quanh vấn đề này.

Thưa ông, chất phóng xạ Co- 60 là gì? Được dùng trong những lĩnh vực nào?

Chất phóng xạ là những chất có khả năng phát ra các bức xạ không màu, không mùi, không vị nhưng có tính chất đâm xuyên và ion hóa môi trường xung quanh. Tùy vào tính chất đâm xuyên, tương tác của từng loại bức xạ mà mức độ nguy hiểm của chúng lên con người là khác nhau.

Chất phóng xạ Co-60 (Cobalt-60) là đồng vị phóng xạ phát ra các bức xạ gamma có năng lượng là 1,173 MeV và 1,332 MeV-Mega Electron Volt (năng lượng của photon ánh sáng đỏ vào cỡ 2 eV). Chu kỳ bán hủy của Co-60 là 5,27 năm, có nghĩa là sau khoảng thời gian này hoạt độ sẽ giảm đi một nữa. Co-60 được sản xuất từ lò phản ứng hạt nhân khi Co-59 bị kích hoạt bởi nguồn neutron trong lò phản ứng.

Hiện nay, Co-60 được ứng dụng khá rộng rãi trong hai lãnh vực công nghiệp và y học hạt nhân. Trong công nghiệp, Co-60 là nguồn phát gamma được dùng trong kỹ thuật đánh dấu mực chất lỏng trong các bồn chứa kín, dò tìm khuyết tật của vật liệu, chiếu xạ thực phẩm…Trong y học hạt nhân, Co-60 được dùng chủ yếu trong xạ trị ung thư.

Nguồn phóng xạ bị thất lạc vẫn nguy hiểm dù bị đun chảy - 1

TS.Võ Hồng Hải, Bộ môn Hạt nhân thuộc Khoa Vật lý – Vật lý Kỹ thuật, trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM.

Theo thông tin từ phía cơ quan công an, nhiều khả năng thiết bị chứa nguồn phóng xạ Co-60 tại Bà Rịa – Vũng Tàu đã bị mất khá lâu. Trong trường hợp xấu nhất, nếu bị rò rỉ ra ngoài sẽ tác động như thế nào đối với môi trường, con người? 

Nếu nguồn phóng xạ trên thất lạc cùng với buồng chì chứa nguồn nằm bên trong thì mức độ nguy hiểm của nguồn phóng xạ sẽ được hạn chế đến mức thấp nhất có thể, không phát ra môi trường ngoài. Lý do là trong quá trình sản xuất, các thiết bị luôn được thiết kế sao cho đảm bảo an toàn đến môi trường xung quanh và người sử dụng. Trong trường hợp nguồn phóng xạ bị thất thoát ra khỏi buồng chì chứa nguồn, lúc này phóng xạ sẽ ảnh hưởng đến con người.

Khi đó, sẽ có hai trường hợp giả định có thể xảy ra là con người đứng gần nguồn (tức là nhận liều chiếu ngoài) và nguồn nằm trong cơ thể người (tức là nhận liều chiều trong).

Trường hợp 1, giả sử một người cách xa nguồn Co-60 có hoạt độ 2 mCi một khoảng 50 cm, người này sẽ nhận suất liều hấp thụ khoảng 1 mSv/giờ. Trong khi đó suất liều giới hạn cho phép đối với con người là 1 mSv/năm. Nếu tiếp xúc gần quá lâu sẽ rất nguy hiểm.

Trường hợp 2, nếu nguồn vào trong cơ thể, một phần chúng bị đào thải ra ngoài theo đường tiêu hóa, một phần ở lại cơ thể và chiếu xạ vào các cơ quan nội tạng. Trong trường hợp này, mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào lượng phóng xạ mà con người hấp thụ và cơ quan bên trong con người bị chiếu xạ. Giả định, với Co-60 hoạt độ 2 mCi nằm trong cơ thể con người, họ sẽ bị suất liều chiếu toàn thân khoảng 120.000 mSv/giờ (tức là 120Sv/giờ). Với lượng hấp thụ này, con người khả năng chết là rất cao.

Có giả thiết đặt ra, là nếu thiết bị phóng xạ trên được bán cho các vựa ve chai, nhiều khả năng đã bị đun chảy để tái chế, trong trường hợp này, chất phóng xạ có còn nguy hiểm nữa hay không?

Chất phóng xạ không biến đổi tính chất phát bức xạ khi bị đun chảy, nên quá trình đun chảy không làm thay đổi tính chất nguy hiểm của nguồn phóng xạ. Tuy nhiên, nếu nguồn phóng xạ bị hòa vào chì, lượng phóng xạ sẽ “giãn ra”, sử dụng các thiết bị đo chuyên dụng, chúng ta vẫn có thể phát hiện ra đâu là kim loại có chứa chất phóng xạ để thu hồi.

Trong trường hợp chất phóng xạ bị rò rỉ ra ngoài môi trường, người dân sẽ phải phòng tránh như thế nào? Có dấu hiệu nào mà người dân có thể biết để phát hiện ra thiết bị phóng xạ hay không?

Nếu chất phóng xạ bị thất lạc cùng với hộp chứa nguồn, khi đó khó dò tìm và phát hiện. Trong trường hợp chất phóng xạ không có hộp chứa, nguồn sẽ phát bức xạ và ảnh hưởng đến con người, môi trường xung quanh. Tuy nhiên, các bức xạ điều không màu, không mùi, không vị nên rất khó nhận biết. Chỉ có những thiết bị đo phóng xạ chuyên dụng mới có thể phát hiện ra.

Người bị nhiễm xạ với nguồn có hoạt độ phóng xạ cao trong thời gian dài là có thể chịu các hiệu ứng do tổn thương da, tủy xương, hệ tiêu hóa, thần kinh,… trong giai đoạn đầu, người bị nhiễm xạ có thể phát ban đỏ, viêm loét, hoặc bỏng da. Bên cạnh cũng có thể thiếu máu, xuất huyết, tiêu chảy, giảm sức đề kháng,…

Xin cám ơn ông vì cuộc trò chuyện!

Thiện An

Tin đọc nhiều

TP.HCM lắp hơn 500 camera giám sát thu phí ô tô đậu lòng đường TP.HCM lắp hơn 500 camera giám sát (có thể theo dõi trực...
Phố lồng đèn Sài Gòn rực rỡ trước trung thu Gần đến Tết Trung thu, Phố lồng đèn trên đường Lương Nhữ Học...
'Siêu cao thủ' viết chữ đẹp bật mí bí quyết Các mẹ có con học lớp 1 cùng học bí quyết giúp trẻ viết chữ...
Soi người chết để chơi lô đề Tai nạn, nhà cháy... là nỗi đau, nhưng lại là "niềm hy vọng"...