Tháng 12, 2016
Thứ hai
Thứ Bảy, ngày 26/07/2014 16:32 PM (GMT+7)

"TQ rút giàn khoan có thể là động thái có toan tính"

“Những khía cạnh pháp lý liên quan đến sự kiện Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 trong vùng biển Việt Nam” là chủ đề của buổi hội thảo quốc tế do Trường ĐH Luật TP.HCM phối hợp với Hội Luật gia Việt Nam tổ chức vào ngày 26/7.

Hội thảo là sự góp mặt của 50 học giả là những chuyên gia hàng đầu về luật quốc tế nói chung và luật biển quốc tế nói riêng đến từ: Mỹ, Nga, Italia, Thụy Sỹ, Hàn Quốc…

Theo GS.TS Mai Hồng Quỳ, Hiệu trưởng Trường ĐH Luật, hội thảo lần này chỉ tập trung vào khía cạnh pháp lý, mà cụ thể là đánh giá, phân tích sự kiện Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam dưới góc độ pháp luật quốc tế. Đồng thời, các học giả sẽ thảo luận các biện pháp hòa bình để giải quyết tranh chấp ở Biển Đông nói chung, tranh chấp giữa Việt Nam và Trung Quốc nói riêng trong khuôn khổ pháp luật quốc tế, phù hợp với Hiến chương Liên Hợp Quốc, Công ước của Liên Hợp quốc về Luật Biển năm 1982.

Trong buổi sáng nay, hai phiên đầu của cuộc hội thảo đã diễn ra với hai chủ đề chính:

Luật quốc tế và sự kiện Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981

Tại bài tham luận “Việc Trung Quốc đặt giàn khoan Hải Dương 981 tại vùng biển của Việt Nam - Tại sao và có mục đích gì?”, GS. Baladas Ghoshal, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Nam Á và Đông Nam Á, ĐH Jawaharlal Nehru, Ấn Độ, nhấn mạnh, “với hành vi hạ đặt giàn khoan trái phép này, trước Hội nghị thượng đỉnh ASEAN, Trung Quốc đã không cần quan tâm đến phản ứng của các nước ASEAN và không quan tâm đến động thái có thể có của Mỹ sau khi Tổng thống Obama tuyên bố không muốn can dự vào bất kỳ cuộc chiến nào nữa” và “không quốc gia nào ủng hộ hành động của Trung Quốc, mặc dù đều mong muốn Việt Nam - Trung Quốc giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình”. Đồng thời, tác giả cho rằng “Trung Quốc đang lợi dụng sự chia rẽ hiện tại giữa các nước ASEAN và thích đối phó bằng phương thức song phương chứ không phải đa phương”.

Ông nhận định thêm: “Việc Trung Quốc rút giàn khoan và tàu hộ tống ra khỏi vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam có thể là một biểu hiện của sự thận trọng, đó là một động thái có toan tính để ngăn chặn Mỹ và các cường quốc khác hợp sức lại”. Theo ông, ASEAN đang ngày một đoàn kết hơn và ngày càng mạnh mẽ hơn trong việc đối phó với Trung Quốc. Tiếng nói của ASEAN đã góp phần kiềm chế tham vọng của Trung Quốc, tuyệt nhiên không thể sử dụng và đe doạ sử dụng vũ lực. Với Việt Nam, lựa chọn hòa bình duy nhất của Việt Nam là theo đuổi thủ tục trọng tài quốc tế” hoặc “nộp đơn lên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc” cùng ASEAN và Trung Quốc ký COC là giải pháp tốt nhất.

TS. Nguyễn Toàn Thắng, Đại học Luật Hà Nội, cũng khẳng định, vị trí hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 hoàn toàn nằm trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, cách đảo Lý Sơn của Việt Nam 119 hải lý và sau đó là 143 hải lý cho đến khi di dời vào ngày 15/7/2014, cách đảo Tri Tôn thuộc quần đảo Hoàng sa của Việt Nam 17 hải lý.

TS. Thắng nhấn mạnh, Hoàng Sa và Trường Sa là hai quần đảo thuộc chủ quyền của Việt Nam. Việc Trung Quốc chiếm đóng quần đảo Hoàng Sa bằng vũ lực là vi phạm nghiêm trọng các quy định của Luật quốc tế. Sự hiện diện hiện nay của Trung Quốc ở Hoàng Sa không làm phát sinh danh nghĩa chủ quyền đối với Trung Quốc. Do vậy, Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 trong vùng đặc quyền kinh tế của đảo Tri Tôn là hoàn toàn trái Công ước 1982 vì đảo Tri Tôn không có quy chế của đảo theo Điều 121 của Công ước để được hưởng các vùng biển theo quy định của Công ước 1982 mà chỉ có một vùng biển tối đa là 12 hải lý. Mặt khác, đảo Tri Tôn thuộc chủ quyền của Việt Nam. Là thành viên của UNCLOS, Trung Quốc có nghĩa vụ tận tâm, thiện chí thực hiện các quy định của Công ước (nguyên tắc Pacta Sunt Servanda). Hành động của Trung Quốc đã vi phạm nghiêm trọng quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam, vi phạm UNCLOS, Tuyên bố về ứng xử của các bên tại biển Đông (DOC).

Trong bài tham luận “Căng thẳng gia tăng ở Biển Đông sau khi Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981: ASEAN và INDONESIA có thể làm gì?” do luật gia Veeramalla Anjaiah, Phó Tổng biên tập Daily Jakarta Post, Indonesia, trình bày, ông Veeramalla cho rằng, thế giới đang rất lo lắng sự bá quyền của Trung Quốc về kinh tế, họ rất hiếu chiến về lãnh thổ và sẵn sàng gây chiến với các nước láng giềng. Trung Quốc, đang trỗi dậy hoà bình, không!? Việc triển khai một giàn khoan dầu khổng lồ có tên Hải Dương 981 trong vùng biển của Việt Nam là một sự vi phạm rõ ràng luật pháp quốc tế, và trái với Tuyên bố về cách ứng xử của các các bên ở Biển Đông 2002 (DOC).

Đồng thời, bài tham luận của luật gia Veeramalla đã nhấn mạnh, ASEAN cần nhanh chóng đoàn kết, thống nhất, đồng thuận để cùng Trung Quốc ký COC nhằm góp phần ngăn ngừa và giải quyết hậu quả các tranh chấp; đồng thời, ASEAN cần vận động các quốc gia ngoài khối như: Mỹ, Nhật Bản, Úc… ủng hộ trong tiến trình giải quyết hoà bình các tranh chấp trên Biển Đông với Trung Quốc. Ngoài ra, Việt Nam cũng có thể đưa vụ việc ra một toà án nội bộ để giải quyết.

"TQ rút giàn khoan có thể là động thái có toan tính" - 1

Giàn khoan Hải Dương 981 của Trung Quốc khi hạ đặt trái phép trong vùng biển Việt Nam.

Giải quyết tranh chấp bằng biện pháp chính trị-ngoại giao trong pháp luật quốc tế

Tại phiên thảo luận thứ 2 của Hội thảo, TS.Trần Phú Vinh, ĐH Luật TP.HCM, đã giới thiệu tổng thể các biện pháp giải quyết tranh chấp theo quy định của Hiến chương Liên Hợp Quốc. Theo đó, Điều 33 của Hiến chương đã quy định các quốc gia có nghĩa vụ giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hoà bình gồm các biện pháp chính trị ngoại giao và biện pháp pháp lý gồm: đàm phán, điều tra, trung gian, hoà giải, trong trọng tài, toà án và trước tổ chức quốc tế bằng các hiệp định khu vực.

Từ đây, TS. Vinh cho rằng: “Áp dụng các biện pháp hoà bình giải quyết tranh chấp thì bắt buộc phải có sự đồng ý của các quốc gia có liên quan”; đồng thời, tác giả khẳng định, “các bên nên sử dụng biện pháp pháp lý để giải quyết hoà bình các tranh chấp nếu các biện pháp ngoại giao đã áp dụng nhưng không đạt hiệu quả”.

Liên hệ với vụ việc Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981, Việt Nam đã sử dụng các biện pháp ngoại giao nhưng Trung Quốc đã không đàm phán thiện chí với Việt Nam. Việt Nam có thể yêu cầu Hội đồng bảo an Liên Hợp Quốc hoặc yêu cầu Toà án Công lý quốc tế (ICJ) ra kết luận với câu hỏi: Trung Quốc đặt giàn khoan, sử dụng và đe doạ sử dụng vũ lực trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam có phù hợp luật quốc tế hay không? Đây là một biện pháp nên được sử dụng.

Trao đổi về những vấn đề liên quan, GS Changsin đến từ Đại học Quốc gia Hàn Quốc đã nêu bật các đặc điểm về tranh chấp lãnh thổ trên biển của các nước châu Á nói chung và Đông Nam Á nói riêng. Các tranh chấp lãnh thổ, biển ở châu Á liên quan chủ yếu đến tài nguyên, xu hướng độc quyền tài nguyên và các tranh chấp này chứa đựng nhiều nguy cơ dẫn đến xung đột vũ trang. Đặc biệt, trong các tranh chấp đó, các bên liên quan là các cường quốc quân sự, kinh tế, chính trị như Nhật Bản, Trung Quốc. Tuy nhiên, các quốc gia tranh chấp lại thiếu kinh nghiệm giải quyết. Chính vì vậy, cần phải thiết lập hệ thống các nguyên tắc trên tinh thần thượng tôn pháp luật để giải quyết các tranh chấp bất đồng.

Là một đất nước đã trải qua nhiều lần tranh chấp về chủ quyền trên biển, GS Hikmahanto Juwana đến từ Khoa Luật - Đại học Indonesia - đã chia sẽ những kinh nghiệm của Indonesia trong giải quyết tranh chấp biên giới trên biển với các nước Singapore, Maylaysia và Australia. GS Hikmahanto Juwana cho rằng, Việt Nam cần đánh giá đầy đủ các chứng cứ pháp lý của Việt Nam và của Trung Quốc để thấy được điểm mạnh, điểm yếu về chứng cứ của hai bên. Ngoài ra, Việt Nam cần phải tính tới sức mạnh tổng hợp của dư luận quốc tế trong việc ủng hộ các tuyên bố của Việt Nam. Trước hết, Việt Nam nên sử dụng các biện pháp chính trị ngoại giao, sau đó mới tính tới việc đưa ra Toà án Công lý quốc tế. Việc sử dụng vũ lực và đe doạ sử dụng vũ lực để giải quyết tranh chấp là trái luật pháp quốc tế, các bên thoả thuận áp dụng các biện pháp hoà bình để giải quyết các tranh chấp liên quan đến lãnh thổ biên giới là tốt nhất.

Đề cập tới vai trò của tổ chức ASEAN trong vấn đề tranh chấp trên Biển Đông, TS Nguyễn Hùng Sơn, Viện Nghiên cứu Biển Đông, nhận định, với vai trò là tổ chức quốc tế liên chính phủ của khu vực, ASEAN phải là trung tâm điều phối và hoà giải các tranh chấp giữa các quốc gia thành viên cũng như tranh chấp giữa các quốc gia thành viên với các quốc gia ngoài ASEAN, trong đó có Trung Quốc. Do vậy, ASEAN cần phải phát huy “quyền lực mềm” của ASEAN và khẩn trương cùng với Trung Quốc tiến tới ký kết COC - công cụ pháp lý khu vực quan trọng nhất - để giải quyết hoà bình các tranh chấp liên quan. Để làm được điều này, ASEAN cần học tập kinh nghiệm của EU trong giải quyết tranh chấp để vận dụng vào việc xây dựng COC cũng như tiến hành thúc đẩy giải quyết hoà bình các tranh chấp quốc tế.                 

Thiện An

Tin đọc nhiều

Bố quỳ ngoài đường tìm con trai mất tích: Cháu bé đang sống cùng mẹ ruột Cháu Quang Minh hiện đang sống cùng mẹ ruột của mình là chị...
Quảng Trị: Bác sỹ từ chối mổ, trẻ 4,8kg mới sinh bị tật nguyền? Cháu gái vừa lọt lòng mẹ đã bị tím tái, chẩn đoán gãy xương...
Hà Nội: Người đàn ông tử vong bất thường trong ô tô Thấy một chiếc ô tô đỗ bên vệ đường khá lâu, sau đó kiểm tra...
Vợ “chết điếng” khi thấy chồng nằm bất động trên đường Nghe tin chồng gặp nạn trong đêm, người phụ nữ chạy tới hiện...