Tháng 09, 2017
Thứ ba
Thứ Ba, ngày 12/09/2017 09:27 AM (GMT+7)

Bản Tuyên ngôn độc lập kết nối hàng triệu con tim

"Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy."

Xem thêm các kỳ:
Kỳ mới

Nhiều người nước ngoài, trong đó có người Mỹ, đã nghiên cứu rất kỹ về Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bản tuyên ngôn độc lập mà Người đã đọc trước hàng vạn đồng bào ở Quảng trường Ba Đình sáng 2/9/1945, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tạp chí Khám phá xin trân trọng giới thiệu một góc nhìn của tác giả David G.Marr, trích trong cuốn sách Bản Tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh do Chương trình Đông Nam Á thuộc Đại học Cornell (New York – Mỹ) phát hành năm 1995.

Bản Tuyên ngôn độc lập kết nối hàng triệu con tim - 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945.

Sau lễ chào cờ và hát quốc ca, ông Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng nội vụ, bước tới micrô giới thiệu Hồ Chí Minh. Người được chào mừng bằng những tiếng hô vang dội “Độc lập! Độc lập!”. Ông Hồ Chí Minh vẫy tay trước khán thính giả trong vài phút, sau đó nâng hai bàn tay lên ra hiệu cho mọi người im lặng.

Bằng giọng Nghệ Tĩnh đặc trưng, ông Hồ lúc đó bắt đầu đọc Tuyên ngôn Độc lập. Sau vài câu ông ngừng lại chốc lát và hỏi người nghe: “Đồng bào có nghe rõ không?”. Đám đông đồng thanh hô vang “Rõ!”, và từ thời điểm đó trở đi, một mối liên kết đặc biệt được hình thành.

Nhiều năm sau đó, Tướng Giáp đã không hề bóp méo câu chuyện khi viết rằng, “Bác (Hồ) cùng với cả biển người đã hoà làm một”. Trần Trung Thành, một cán bộ tự vệ trẻ tuổi có nhiệm vụ canh chừng mấy tay súng máy người Nhật, nhớ lại rằng mặc dù chưa biết Hồ Chí Minh chính xác là ai, nhưng những câu nói giản dị đó đã làm ông xúc động rớt nước mắt, và khiến ông tạo chọn cho mình một khẩu hiệu đặc biệt trên tấm biểu ngữ làm cam kết của bản thân: “Độc lập hay là chết!".

Phần ghi âm của bài diễn văn này, được cho là do ông Hồ Chí Minh thực hiện một thập niên sau đó trong bối cảnh không có khán giả, đã thể hiện một giọng nói chắc nịch, vang rền với tài hùng biện rõ ràng. Trong đó, ông nhấn mạnh vào những từ đặc biệt và tận dụng những khoảng ngừng để tạo hiệu ứng kịch tính.

Chính bản Tuyên ngôn, chỉ dài 760 chữ, được thiết kế để thể hiện lập trường chung của chính quyền gửi tới người dân trong nước lẫn quốc tế. Do muốn kết nối thực tại của Việt Nam với truyền thống cách mạng thế giới trong quá khứ, và để thể hiện sự tôn trọng ngoại giao với Washington và Paris, ông Hồ Chí Minh mở đầu bằng câu trích dẫn từ Tuyên ngôn Độc lập Mỹ 1776, và tiếp theo là đoạn trích từ Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền Pháp 1791.

Bản Tuyên ngôn độc lập kết nối hàng triệu con tim - 2

Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Công hoà.

Những lí tưởng về cuộc sống, tự do, hạnh phúc, và bình đẳng lúc đó đã được so sánh với các hành vi trong hơn 80 năm cai trị của thực dân Pháp. Ông Hồ Chí Minh đặc biệt đề cập đến chuyện Việt Nam bị phân chia thành ba hệ thống hành chính, việc giết hại hay cầm tù những người yêu nước, bán thuốc phiện và rượu để “làm cho nòi giống ta suy nhược”, cưỡng đoạt đất đai và các nguyên liệu thô, và đặt ra “hàng trăm thứ thuế vô lí”.

Những lời lẽ này gợi nhớ tới bản thỉnh nguyện ở Versailles năm 1919, cũng như bài luận Le procès de la colonisation française (Bản án chế độ thực dân Pháp) của ông Hồ Chí Minh năm 1925, những văn bản mà một số rất ít người có thể đã biết tới.

Về những sự kiện diễn ra trước đó không lâu, Hồ Chí Minh khẳng định Pháp đã “bán” lãnh thổ Việt Nam cho Nhật hai lần trong vòng 5 năm qua, mặc dù Pháp đã đảm nhận trách nhiệm “bảo hộ”. Dân chúng trở nên nghèo khổ hơn, dẫn đến nạn đói khủng khiếp hồi đầu năm 1945 khi mà “hơn hai triệu đồng bào ta bị chết đói”. Khi Nhật đầu hàng Đồng minh, “nhân dân cả nước ta đã nổi dậy giành chính quyền và lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà”. Cùng với việc Bảo Đại thoái vị, người dân còn lật đổ chế độ quân chủ tồn tại hàng mấy ngàn năm.

Sau khi dành hơn hai phần ba bản Tuyên ngôn cho các bài học lịch sử súc tích nhưng vẫn đầy màu sắc, Hồ Chí Minh trong những đoạn văn cuối cùng đã chuyển sang những hoàn cảnh ngoại giao trước mắt.

Ông tuyên bố rằng Chính phủ lâm thời đã huỷ bỏ hết mọi hiệp ước do Pháp kí trong quan hệ với Việt Nam và bãi bỏ hết mọi đặc quyền của người Pháp. Ông cảnh báo rằng người Việt “kiên quyết chống lại âm mưu của bọn thực dân Pháp”. Ông Hồ Chí Minh kêu gọi phe Đồng minh công nhận quyền được hưởng độc lập của người Việt trên tinh thần của những hội nghị Teheran và San Francisco. Tuy nhiên, dù họ có công nhận hay không thì những lời cuối cùng của ông Hồ Chí Minh vẫn thông báo cho cả thế giới biết rằng: 

"Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy".

Khám Phá
Xem thêm các kỳ:
Kỳ mới

Tin đọc nhiều

Chiến cơ Nga gặp nạn bí ẩn gần vùng 51 của Mỹ Chiếc máy bay gặp nạn cách đây vài ngày ở Nevada, gần Vùng...
Bão Maria nâng cấp, di chuyển giống siêu bão Irma Bão Maria nâng cấp thành bão cấp 1 trên đường di chuyển tới...
Lại xuất hiện 3 cơn bão ở Đại Tây Dương Ba cơn bão lại xuất hiện ở Đại Tây Dương, trong đó có một...
Đằng sau sự biến mất của những ngôi làng ở Nga "Lâu rồi chẳng có đám cưới hay lễ rửa tội nào, hầu như chúng...