Tháng 09, 2019
Thứ hai
Thứ Sáu, ngày 22/11/2019 16:00 PM (GMT+7)

Các tế bào não bộ lập bản đồ ký ức bằng cách nào?

Nghiên cứu của các nhà khoa học cho thấy, các tế bào thần kinh trong não theo dõi những trải nghiệm mà chúng ta đang cố nhớ lại và có thể thay đổi mô hình hoạt động để phân biệt giữa các ký ức.

Bộ nhớ của con người có chọn lọc và có vô số nguyên do cho chuyện đó.

Mới đây, các nhà thần kinh học đã phát hiện ra khía cạnh khá thú vị về cách mà bộ nhớ của chúng ta làm việc ra sao. Khi não bộ cần ghi nhớ thông tin liên quan đến một địa điểm cụ thể, các nơ-ron riêng lẻ sẽ nhắm mục tiêu vào những ký ức cụ thể.

"Đặc tính then chốt của bộ nhớ đó chính là khả năng nhớ lại có chọn lọc một số sự kiện nhất định, ngay cả khi sự kiện đó diễn ra cùng lúc với nhiều sự kiện khác" - các nhà khoa học đã viết trong bài báo đăng trên tạp chí Nature Neuroscience. 

Não bộ lựa chọn ký ức như thế nào?

Nếu bạn được đề nghị tư vấn hành trình du lịch cho một thành phố mà bạn thường lui tới, những phân đoạn chọn lọc từ các ký ức về những địa điểm mà bạn đã từng tới thăm sẽ có thể xuất hiện trong tâm trí.

Các tế bào não bộ lập bản đồ ký ức bằng cách nào? - 1

Ảnh minh họa

Các nhà nghiên cứu từ một số trường đại học, bao gồm ĐH Columbia tại New York và ĐH Emory tại Atlanta (Hoa Kỳ), đã nghiên cứu các tế bào thần kinh riêng lẻ - cái gọi là "những tế bào bộ nhớ" - của 19 bệnh nhân đã trải qua phẫu thuật não khi điều trị bệnh động kinh.

Các bệnh nhân đã thực hiện một bài tập được thiết kế để đánh giá công việc của bộ nhớ không gian. Trong quá trình thực hiện, các đối tượng được đặt trên đường phố bằng kính thực tế ảo (Virtual Reality, VR) và được yêu cầu nhấn nút khi họ va phải những đối tượng cụ thể.

Trong một phần của bài tập, các nhà nghiên cứu yêu cầu những ai tham gia đi dọc con đường và đánh dấu vị trí của đối tượng từ xa. Bằng cách kiểm tra thùy thái dương trung gian (medial temporal lobe, MTL) và đặc biệt là vỏ não nội khứu (entorhinal cortex), các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng các tế bào theo dõi bộ nhớ được "điều chỉnh theo không gian" tới địa điểm, và sau đó có thể lấy thông tin về địa điểm mà con người cần phải nhớ.

Công trình của các nhà khoa học cho thấy, các tế bào thần kinh trong não bộ người sẽ theo dõi những sự kiện mà chúng ta cố nhớ lại và có thể thay đổi các mô hình hoạt động của mình để phân biệt những ký ức. Chúng giống như các điểm trên bản đồ Google đánh dấu những nơi đã diễn ra những sự kiện quan trọng trong cuộc đời bạn.

Khám phá này có thể đóng vai trò là một cơ chế tiềm năng giúp con người sử dụng chọn lọc những trải nghiệm khác nhau từ quá khứ và giúp các chuyên gia hiểu được những ký ức này ảnh hưởng tới bản đồ không gian của não bộ con người như thế nào. 

Trước đây, các nhà khoa học đã cố gắng hiểu làm cách nào có thể thực hiện việc này. Họ đã phát hiện ra rằng các tế bào của mạng thần kinh là rất quan trọng đối với hoạt động của bộ nhớ không gian, vì nó hoạt động tương tự như hệ thống GPS. Điều chỉnh không gian của các tế bào thần kinh - đó là ý tưởng cho rằng những tế bào thần kinh riêng lẻ "được kích hoạt để hình dung địa điểm trong môi trường xung quanh ở quá trình điều hướng".

Trong một nghiên cứu trước đây, người ta đã đề xuất rằng các tế bào được điều chỉnh về không gian sẽ tái chỉ định các sơ đồ kích hoạt của mình trong môi trường khác nhau, "vì vậy các sự kiện diễn ra ở những nơi khác nhau là có liên quan tới các bản đồ không gian khác nhau" - các nhà nghiên cứu giải thích.

Dựa trên công trình mới nhất này, các nhà khoa học đã gợi ý rằng những tế bào thần kinh riêng lẻ trong MTL, và đặc biệt là ở vỏ não nội khứu, sẽ thể hiện một kiểu "tế bào thần kinh điều chỉnh không gian", được mô hình hóa theo trải nghiệm quá khứ. Điều này cho thấy, não bộ con người luôn tạo nên một bản đồ ký ức thực thụ.

Thanh Hương (Theo Nature)

Tin đọc nhiều

Trái Đất đang nặng lên hay nhẹ đi? Trái Đất hút hàng chục tấn bụi từ vũ trụ mỗi ngày, vậy phải...
Giọt nước lượng tử, đám mây xoáy lọt top ảnh khoa học đẹp nhất 2019 Hội Hoàng gia Anh vừa công bố những bức ảnh chụp hiện tượng...
Lực lượng Không gian trở thành quân chủng thứ 6 của quân đội Mỹ Từ năm 2020, quân đội Mỹ sẽ có thêm quân chủng thứ 6. Đó là...
Lỗ đen khổng lồ trong dải Ngân Hà chỉ là sai lầm? Lỗ đen khổng lồ thách thức mọi lý thuyết được công bố vào...