Tháng 09, 2019
Thứ hai
Chủ Nhật, ngày 15/12/2019 07:52 AM (GMT+7)

Nhân vật của năm 2019: Đại dương trỗi dậy, các thành phố sẽ bị nhấn chìm

Cô nữ sinh 16 tuổi được tạp chí TIME bình chọn là nhân vật của năm mong muốn mọi người phải sợ hãi trước thực tế này để bắt tay bảo vệ môi trường.

Tháng 8 năm 2018, nhà hoạt động môi trường tuổi teen Greta Thunberg người Thụy Điển, đã bắt đầu thúc giục mọi người hãy hành động để giải quyết cuộc khủng hoảng khí hậu toàn cầu. Đã 16 tháng tính từ lúc đó đến nay, cô gái nhỏ đã gặp rất nhiều nguyên thủ quốc gia cũng như truyền cảm hứng cho hàng triệu người cùng tham gia các chiến dịch bảo vệ môi trường.

Nhân vật của năm 2019: Đại dương trỗi dậy, các thành phố sẽ bị nhấn chìm - 1

Greta Thunberg tại bờ biển cảng Lisbon, Bồ Đào Nha. Ảnh: TIME.

Ban đầu, Greta bắt đầu một chiến dịch ở quy mô nhỏ bằng cách bãi khóa và đứng trước quốc hội Thụy Điển để yêu cầu chính phủ nước này phải có hành động thiết thực. Hành động này của cô gái đã được lan truyền đi khắp thế giới. Ngày 20/09/2019, hơn 4 triệu người đã cùng nhau tham gia cuộc tuần hành kêu gọi bảo vệ môi trường từ hàng chục quốc gia khác nhau và được xem là cuộc xuống đường lớn nhất trong lịch sử về khí hậu.

Cô nữ sinh giữa những nguyên thủ

Greta Thunberg ngồi im lặng trong khoang tàu, nhìn ra cửa sổ là Đại Tây Dương. Con tàu sẽ chở cô bé băng qua đại dương để đến Bồ Đào Nha từ Virginia, Mỹ. Bên ngoài, gió mạnh và sóng to liên tục đánh nước biển ập lên mạn thuyền và cửa sổ. Greta cảm thấy hừng hực như thể thiên nhiên đang khuếch đại tiếng nói nhỏ bé của cô.

“Chúng ta không thể sống như thể không còn ngày mai, vì thật sự chúng ta có ngày mai”, Greta Thunberg nói đầy mạnh mẽ trong khoang tàu. Mặc cho sóng to đánh liên tục vào con tàu, nó vẫn tiếp tục chuyến đi của mình đến cảng Lisbon, Madrid để đưa Greta tham dự một hội nghị quốc tế về khí hậu do Liên Hiệp Quốc tổ chức.

Nhân vật của năm 2019: Đại dương trỗi dậy, các thành phố sẽ bị nhấn chìm - 2

Greta viết nhật ký trên chuyến tàu đi từ Libson đến Madrid. Ảnh: Evgenia Arbugaeva/TIME.

Hội nghị thượng đỉnh này được tổ chức trong bối cảnh các quốc gia tham gia Hiệp định Paris ngồi lại với nhau để cùng đưa ra biện pháp, nhằm giúp Trái Đất không tăng lên 1,5 độ C từ nay đến năm 2030. Các ngành công nghiệp phát thải dự đoán sẽ khiến 350 triệu lâm vào cảnh hạn hán trong 10 năm tới.

Với mỗi dấu phẩy thập phân nhiệt độ tăng lên, thế giới sẽ gia tăng thêm các vấn đề cực đoan về môi trường. Hội nghị được tổ chức thường xuyên giữa các nguyên thủ quốc gia nhằm tìm ra giải pháp, nhưng năm nay có một thiếu niên đứng giữa những người lớn để cùng đặt vấn đề.

Không dễ dàng gì một cô gái 16 tuổi lại có thể được đặt chân vào những nơi như vậy để nói chuyện trực tiếp với lãnh đạo các cường quốc thế giới. Ý tưởng và giải pháp của cô cũng khó được thực hiện trong thực tế vì nhiều lý do khác nhau, cả tính thực tế lẫn lợi ích chính trị, nhưng điều quan trọng mà Greta mang đến chính là thông điệp và tinh thần.

Nhân vật của năm 2019: Đại dương trỗi dậy, các thành phố sẽ bị nhấn chìm - 3

Greta Thunberg gặp nhiều người nổi tiếng trên thế giới, từ chính trị gia, doanh nhân cho đến nghệ sĩ, người làm truyền thông để nói chuyện về các vấn đề môi trường. Ảnh: Lagarde, Trudeau: AP; Gore, Pope Francis: Courtesy of Greta Thunberg; Obama: Obama Foundation; Degeneres: NBC.

Greta đã đứng trước mặt thị trưởng, nghị sĩ để thuyết phục giải quyết các vấn đề, giờ đây cô bé tiếp tục đứng vững trước mặt Thủ tướng Anh, Thủ tướng Canada, Tổng thống Mỹ để tiếp tục trình bày vấn đề. Nhưng đứng trước mặt ai không phải là vấn đề, Greta không bị ấn tượng bởi những người nổi tiếng, cô chỉ xem người nổi tiếng là người có thể giải quyết được vấn đề.

“Đại dương sẽ trỗi dậy, các thành phố sẽ bị nhấn chìm, hàng triệu người sẽ phải khốn khổ. Tôi muốn mọi người phải sợ hãi trước những thực tế. Tôi muốn mọi người phải cảm thấy sợ hãi mỗi ngày để bắt tay vào hành động”, cô bé 16 tuổi có vẻ ngoài như những đứa trẻ 12, mái tóc nâu nhạt để thành hai bím tóc, rẽ ngôi giữa, phát biểu tại hội nghị.

Không cần là một tỷ phú mới có quyền lực

Thunberg không phải lãnh đạo của một đảng phái chính trị nào, không phải người đứng đầu một nhóm hoạt động xã hội nào, cũng không phải người đầu tiên gióng lên hồi chuông cả báo về khủng hoảng khí hậu, không phải người đủ khả năng chấm dứt những chuyện này, cũng chẳng phải nhà khoa học, chính trị gia hay tỷ phú đủ quyền lực.

Cô gái chỉ là một nữ sinh bình thường dùng tính cách thẳng thắn để làm rõ mối nguy và lên tiếng để ai cũng nhận thức được việc đó. Bằng sự phẫn nộ vào vấn đề cấp thiết, Greta đã trở thành một tiếng nói gây chú ý nhất trên thế giới hiện tại về các vấn đề mà hành tinh này phải đối mặt.

Nhân vật của năm 2019: Đại dương trỗi dậy, các thành phố sẽ bị nhấn chìm - 4

Greta bước ra khỏi tàu để đến hội nghị ở Madrid, trong khi bên ngoài là báo giới đang chờ đón. Ảnh: Evgenia Arbugaeva/TIME.

Trong hành trình 16 tháng qua, Greta đã mang đến một hình chuẩn mới cho một thế hệ người trẻ hoạt động môi trường. Những cuộc xuống đường của cô gái này không mang dáng dấp bạo lực, mà dùng ngôn từ để thuyết phục người lớn. Theo khảo sát của Tổ chức Ân xá Quốc tế được công bố vào tháng 12 vừa qua, người trẻ ở 22 quốc gia thực hiện khảo sát có xu hướng quan tâm đến các vấn đề môi trường nhiều hơn từ sau khi Greta bắt đầu hoạt động.

“Mỗi năm chúng ta thải hàng triệu tấn carbon vào khí quyển, hành tinh này đang tiến đến mức không thể phục hồi nguyên trạng. Về mặt khoa học, khi hành tinh sụp đổ ta sẽ không thể làm cách nào khác để khôi phục. Về mặt chính trị xã hội, những vấn đề môi trường dễ dàng dẫn đến những cuộc bạo loạn và tranh chấp phức tạp hơn những cuộc tuần hành kêu gọi bảo vệ môi trường”, Greta phát biểu.

Nhân vật của năm 2019: Đại dương trỗi dậy, các thành phố sẽ bị nhấn chìm - 5

Hoạt động đầu tiên vào tháng 8 năm 2018 của Greta ở bên ngoài quốc hội Thụy Điển. Ảnh: Michael Campanella/Getty Images.

Bằng tất cả nỗ lực, EU đã tuyên bố sẽ đánh thuế nhập khẩu từ các quốc gia không thực hiện các biện pháp bảo vệ tự nhiên trong sản xuất, ngành năng lượng toàn cầu sẽ phải đối mặt với các bài toán tài chính mới có sự tham gia của yếu tố môi trường, Trung Quốc phải thay đổi kế hoạch phát triển trong 5 năm tới vì những điều này và cuộc bầu cử tổng thống Mỹ cuối năm sau sẽ cân nhắc ứng cử viên liệu có phớt lờ trước các vấn đề biến đổi khí hậu hay không.

“Khi đứng ở cương vị lãnh đạo một đất nước, bạn không thể cứ im lặng và bỏ qua những ý kiến của người trẻ như vậy. Thậm chí, chính những cô bé cậu bé như vậy đã giúp thay đổi suy nghĩ của tôi, các phong trào lan rộng đã gây áp lực khiến tôi và những người đồng cấp trên thế giới phải hành động. Đôi khi, cách tốt nhất để thay đổi thế giới chính là nhìn qua đôi mắt của một đứa trẻ”, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nói với TIME.

Tuổi thơ trầm uất vì biến đổi khí hậu

Greta Thunberg cao khoảng 150 cm, nhỏ người và càng nhỏ bé hơn nữa trong những bộ đồ đi mưa rộng thùng thình. Cuối tháng 11 không phải là thời điểm thích hợp để băng Đại Tây Dương, những cơn gió mạnh khiến biển nổi những cơn sóng giận dữ như muốn nhấn chìm cô gái nhỏ.

Nhân vật của năm 2019: Đại dương trỗi dậy, các thành phố sẽ bị nhấn chìm - 6

Greta nói chuyện trước hàng ngàn người tại Madrid vào 06/12 vừa qua. Ảnh: Evgenia Arbugaeva/TIME.

Nhưng Greta cảm nhận mọi thứ dù là giận dữ nhất theo cách riêng của mình: âm thầm, lặng lẽ quan sát. Cô bé dành phần lớn thời gian ngồi trong khoang tàu để nghe sách nói cũng như hướng dẫn bạn cùng tàu cách chơi đàn Yatzy. Vào những hôm lặng sóng, cô bé lên boong tàu để ngắm nhìn biển cả, bên dưới là những mảng rác trôi theo dòng nước được đổ về từ vùng biển phía bắc đang có những núi băng tan chảy.

Từ nhỏ, Greta Thunberg đã tiếp cận các vấn đề lớn lao do được cha mẹ định hướng từ bé. Mẹ của cô là Malena Ernman, một nghệ sĩ thính phòng hàng đầu ở Thụy Điển. Trong khi đó, cha cô là Svante Thunberg, là hậu duệ của nhà hóa học Svante Arrhenius từng nhận Giải thưởng Nobel cho nghiên cứu của mình về sự ảnh hưởng của CO2 đến ấm lên toàn cầu.

Hơn một thế kỷ sau kể từ ngày ông của mình nhận giải thưởng về một vấn đề khoa học, thời của cô cháu gái chính là thời điểm của viễn cảnh đó đã đến gần. Lúc còn ngồi ghế tiểu học, cô giáo đã bật cho Greta cùng các bạn xem những đoạn phim ghi lại thực tế ở vùng cực, nơi gấu tuyết phải lao đao vì băng tan trong khi vùng hạ nguồn phải khốn khổ vì lũ lụt.

Ở tuổi 11, Greta gần như rơi vào trầm cảm khi biết được sự thật phũ phàng ở bên ngoài những hào nhoáng của phố thị. Đang ở tuổi ăn tuổi lớn, cô bé lại không thể ăn uống gì vì mối sợ hãi về những điều kinh khủng ở ngoài kia, điều này khiến cơ thể của cô nữ sinh giờ đây trở nên khiêm tốn hơn so với bạn cùng lứa.

Nhân vật của năm 2019: Đại dương trỗi dậy, các thành phố sẽ bị nhấn chìm - 7

Greta lúc nhỏ cùng cô em gái Beata của mình. Ảnh: Thunberg-Ernman Family.

“Tôi an ủi con, rằng mọi thứ sẽ ổn thôi, con đừng quá lo lắng. Nhưng thật tâm tôi biết mọi chuyện sẽ không dễ dàng mà tốt hơn lên được nếu chúng ta không hành động để thay đổi”, ông Svante Thunberg là cha của Greta chia sẻ trong chuyến đi cùng con gái đến Lisbon.

Gia đình nữ sinh bắt đầu thay đổi thói quen sinh hoạt nhằm phần nào giúp Trái Đất xanh hơn và động viên cô con gái. Cả nhà dần ngừng ăn thịt, đặt các tấm pin năng lượng mặt trời trên mái nhà và tự trồng rau để dùng mỗi ngày. “Ban đầu, chúng tôi làm điều này để giúp con gái thoát khỏi u uất, nhưng dần dần chúng tôi nhận thức được và quyết định thay đổi cách sinh hoạt”, ông Thunberg cho biết thêm.

Bác sĩ của Greta cho biết bộ não của cô bé không giống những người mắc trầm cảm khác. Cô gái luôn cảm thấy mình bị đe dọa vì những mối nguy ở ngoài tự nhiên, cô lại càng không muốn thỏa hiệp và muốn được chấm dứt những vấn đề đó càng sớm càng tốt.

Tháng 5 năm 2018, một bài viết của Greta về môi trường được đăng tải trên các báo ở Thụy Điển. Từ đó, nhiều nhà hoạt động môi trường liên lạc với cô để trao đổi nhiều hơn. Dần dần, Greta nhận ra con đường cần đi của mình. Cô bé xin phép cha mẹ để được nghỉ học và xuống đường tuần hành.

Nhân vật của năm 2019: Đại dương trỗi dậy, các thành phố sẽ bị nhấn chìm - 8

Beata, Greta cùng mẹ Malena Ernman và cha Svante Thunberg với hai chú chó Roxy và Moses. Ảnh: Thunberg-Ernman Family.

Cô nói với cha mẹ bản thân sẽ gây áp lực với giới chính trị gia ở Thụy Điển để họ phải đặt ra các chính sách ép các doanh nghiệp đi vào khuôn khổ, nhanh chóng hiện thực hóa Hiệp định Paris về môi trường. Cuộc bãi khóa của cô kéo dài đến tháng 9 cùng năm, khi cuộc bầu cử Thụy Điển diễn ra.

Ngày 20 tháng 8 năm 2018, Greta đứng trước Quốc hội Thụy Điển để lên tiếng vận động. Đó là khoảnh khắc hiếm hoi trong suốt những năm tháng qua mà cô bé năng động đến thế. “Con gái tôi như thể sống lại từ cõi chết. Sau bao năm tháng chìm trong tiêu cực, cuối cùng cô bé đã giàu năng lượng trở lại để lên tiếng về các vấn đề môi trường”, cha của Greta chia sẻ.

Thế hệ của những thủ lĩnh trẻ

Tháng 9 vừa qua, 250.000 ở New York đã xuống đường ở bên ngoài tòa thị chính để lên tiếng cho môi trường. Ở London, con số 100.000 người tuần hành đã được ghi nhận bên ngoài Tu viện Westminster gần Big Ben. Trong khi đó, ở Đức con số này là 1,4 triệu người từ thủ đô Berlin đến 600 địa phương khác trên khắp cả nước.

Nhân vật của năm 2019: Đại dương trỗi dậy, các thành phố sẽ bị nhấn chìm - 9

Những người trẻ xuống đường vì môi trường ở London. Ảnh: Matt Stuart/MAPS.

Không chỉ là quy mô, nhiều thủ lĩnh trẻ đã bắt đầu xuất hiện. Tại Udaipur, Ấn Độ, chàng trai Vidit Baya 17 tuổi với 6 người bạn đã bắt đầu một cuộc xuống đường quy mô lớn như cách Greta đã làm. Cô bé Artemisa Xakriabá người Brazil đã giúp hàng ngàn cô gái khác có cơ hội được đứng lên sau thảm họa rừng Amazon.

Ở Trung Quốc, Nga, Mỹ, Đức, Pháp, Argentina hay Thổ Nhĩ Kỳ, nhiều thủ lĩnh ở lứa tuổi học sinh đã thu hút được sự chú ý để dẫn dắt đám đông cùng gây áp lực cho những chính trị gia vì mục đích giữ môi trường sạch đẹp hơn.

Mọi chuyện diễn ra quá nhanh. Một năm trước, Greta vẫn chỉ là một cô bé vô danh mặc áo hoodie đi khắp nơi để lên tiếng trong vô vọng. Giờ đây, hàng triệu người nhận được lửa nhiệt của cô để cùng chung tay làm nên điều kỳ diệu mà phần lớn là những cô bé cậu bé còn ở tuổi ngồi trên ghế nhà trường.

Nhân vật của năm 2019: Đại dương trỗi dậy, các thành phố sẽ bị nhấn chìm - 10

“Chỉ cần một giờ để tập trung được đám đông có cùng mục đích, nhưng không chỉ là về số lượng. Mọi người cùng xuống đường để nêu lên quan điểm của mình, từ đó lan truyền cảm hứng cho nhiều người khác cùng hành động. Thế hệ học sinh sinh viên là tương lai của hành tinh, sẵn sàng thay đổi vì một thế giới tốt đẹp hơn”, Greta phát biểu tại một hội nghị.

Time bắt đầu bình chọn danh hiệu "Nhân vật của năm" từ năm 1927 và Thunberg là người trẻ tuổi nhất được vinh danh trong lịch sử của tạp chí. Danh hiệu được trao cho cá nhân hoặc nhóm người có ảnh hưởng lớn với thế giới và truyền thông, có thể theo cách tích cực hoặc tiêu cực.

Ngoài Thunberg, những cái tên có mặt trong danh sách đề cử năm nay gồm Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi, ngôi sao bóng đá nữ của Mỹ Megan Rapinoe, Thủ tướng New Zealand Jacinda Ardern, giám đốc điều hành Facebook Mark Zuckerberg và những người biểu tình Hong Kong.

Biên tập viên Edward Felsenthal của Time lý giải lý do Greta Thunberg được chọn là Nhân vật của năm 2019 là "vì gióng lên hồi chuông cảnh báo về mối đe dọa mà nhân loại mang tới cho ngôi nhà duy nhất, vì mang lại tiếng nói vượt lên trên mọi bối cảnh và biên giới trong một thế giới chia rẽ, và cho chúng ta thấy tương lai khi quyền lãnh đạo được trao cho các thế hệ kế tiếp".

Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump gọi việc tạp chí Time bầu Greta Thunberg là nhân vật của năm là điều lố bịch và khuyên nhà hoạt động khí hậu nên đi học lớp kiềm chế giận dữ. Trong khi đó, cựu phó tổng thống Mỹ Al Gore, một nhà hoạt động môi trường lâu năm, ca ngợi Time đã có một "sự lựa chọn sáng chói".

"Greta hiện thân cho thẩm quyền đạo đức của phong trào hoạt động thanh niên yêu cầu chúng ta hành động ngay lập tức để giải quyết cuộc khủng hoảng khí hậu", ông nói. "Cô bé là một nguồn cảm hứng cho tôi và mọi người khắp thế giới".

Quốc Anh (Theo TIME)

Tin đọc nhiều

Giáo sư Mỹ khẳng định biết cách chế tạo ra cỗ máy thời gian Nhà vật lý thiên văn học Ron Mallet tin rằng, ông đã tìm ra...
Loài sinh vật siêu nhỏ rất đáng sợ và gần như không thể tiêu diệt Không chỉ tạo cảm giác ghê sợ, nấm mốc còn ẩn chứa nhiều...
Dọn dẹp nhà cửa đón Tết chỉ với quả chanh Không chỉ được dùng để chế biến món ăn và thức uống, chanh...
Tại sao có loài cây sống hơn 1.000 năm? Dựa trên số lượng vòng tuổi và các nghiên cứu về gen của cây...