Tháng 04, 2019
Thứ ba
Thứ Bảy, ngày 13/04/2019 07:39 AM (GMT+7)

Phát hiện nguồn kháng sinh dồi dào trên... da cá

Loại chất nhầy bảo vệ cơ thể của loài cá chứa những hoạt chất có tính năng điều trị khuẩn Ecoli và tụ cầu vàng (MRSA).

Các nhà khoa học cho biết, chất nhầy trên cơ thể cá có thể là chìa khoá mở ra hướng phát triển cho những loại kháng sinh mới trong bối cảnh mối nguy cơ ngày một gia tăng của hiện tượng kháng kháng sinh trên toàn cầu. 

Cơ quan chăm sóc y tế quốc gia Anh (NHS - National Healthy Service) đặt mục tiêu hướng tới cắt giảm 15% mức sử dụng kháng sinh cho đến năm 2024.  Cùng với đó, chính phủ cũng ra tuyên bố khích lệ các công ty dược phẩm nghiên cứu phát triển những chủng kháng sinh mới.

Phát hiện nguồn kháng sinh dồi dào trên... da cá - 1

Một con cá garibaldi sinh sống gần khu vực Santa Catalina, California. Các nhà nghiên cứu đã thu thập 17 loài cá đánh bắt được ngoài khơi bờ biển phía nam California. Ảnh: Michael Greenfelder/Alamy.

Các nhà nghiên cứu mới đây đã tiết lộ rằng, loại kháng sinh mới có thể được tìm thấy trong lớp chất nhầy bao phủ bên ngoài bề mặt cơ thể của những chú cá con.

Mặc dù bản thân lớp chất nhầy này có tác dụng bảo vệ loài cá khỏi vi khuẩn, nấm và vi rút độc hại, nhóm nghiên cứu lại quan tâm đến việc tìm kiếm thu thập những giống vi sinh vật xem môi trường này như nhà của chúng và các hoá chất mà chúng sản sinh ra.

Tiến sĩ Sandra Loesgen thuộc đại học Oregon, trưởng nhóm nghiên cứu, chia sẻ: “Chúng tôi tin rằng các giống vi sinh vật này tiết ra những chất hoá học bổ sung vào khả năng sát khuẩn của dịch nhầy, và những hợp chất hoạt tính sinh học mới có thể được phát hiện trong hệ gene vi sinh vật trên cơ thể loài cá”.

Công trình nghiên cứu được trình bày tại phiên họp toàn quốc của Công đồng Hoá học gia Hoa Kỳ tại Orlando, Ohio vào mùa xuân năm nay. Nhóm nghiên cứu đã lau sạch chất nhầy của 17 giống cá khác nhau được đánh bắt tại vùng biển phía nam California.

Tổng cộng có 47 chủng vi khuẩn được tìm thấy trong chất nhầy của loài cá được nuôi dưỡng biệt lập và một hỗn hợp như kiểu “rượu trộn” các hoá chất mà chúng sản sinh ra đã được thu thập và kiểm tra khả năng kháng khuẩn.

Nhóm nghiên cứu cho biết một số chủng vi sinh vật đã tiết ra hợp chất hóa học có khả năng loại bỏ giống tụ cầu khuẩn kháng methicillin Staphylococcus hoặc tụ cầu vàng (MRSA), và số lượng nhỏ hơn có thể khả năng xử lý khuẩn E coli. Một số cũng đã chứng minh khả năng kháng cự hiệu quả loài nấm men Candida albicans khó trị, và thậm chí với các tế bào gây ung thư ruột kết.

Trong khi nhóm nghiên cứu cho biết vẫn chưa thể khẳng định liệu giống vi khuẩn được tìm thấy có phải là một phần của hệ thực vật bề mặt điển hình trên thân loài cá hay không, hiện tại họ vẫn đang nghiên cứu để phân tích các hoá chất đặc biệt ẩn chứa tính năng kháng khuẩn có trong hỗn hợp hóa học được tìm thấy.

“Cho đến nay, chúng tôi chỉ mới phân tích chi tiết một giống khuẩn [tìm thấy trên loài cá Surfperch hồng] và không có hóa chất mới nào được tìm thấy”, Loesgen cho biết. “Nhưng”, cô nói thêm: “Vẫn còn rất nhiều giống khuẩn cần được nghiên cứu”.

Tiến sĩ Mark Webber, một chuyên gia nghiên cứu về kháng kháng sinh tại Viện sinh học Quadram, cho biết trong giai đoạn đầu của nghiên cứu, điều quan trọng là phải săn tìm kháng sinh ở những nơi khác với thông thường.

Phát hiện nguồn kháng sinh dồi dào trên... da cá - 2

Theo Tiến sĩ Mark Webber, hầu hết các loại kháng sinh hiện tại của chúng ta được bắt nguồn từ các chủng vi khuẩn sống trong lòng đất và chúng được sản sinh để tiêu diệt các loài vi khuẩn có tính cạnh tranh khác. Giờ đây chúng ta phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nguồn kháng sinh mới để sử dụng cho mọi người, vì vậy việc tìm kiếm các loại thuốc mới trong các môi trường khác là rất đáng quan tâm và kịp thời.

“Các loại thuốc mới được tìm thấy trong các giống vi khuẩn sống trên loài cá chỉ tính năng chống lại một số mầm bệnh chính của chúng ta, nhưng chúng ta có thể cải thiện chúng hoặc từ các giống khuẩn này tìm ra các loại thuốc trong tương lai có hiệu quả chống lại các siêu vi khuẩn nguy hiểm nhất”, ông cho biết thêm.

Laura Piddock, giáo sư vi sinh vật học tại đại học Birmingham, cũng rất đỗi lạc quan: “Việc phát hiện bất cứ chất kháng vi trùng từ môi trường tự nhiên cũng đều hữu ích trong việc tìm kiếm loại kháng sinh mới - đặc biệt là khi những chất này có hoạt tính chống lại mầm bệnh ưu tiên mà WHO phân loại”, cô chia sẻ. “Tuy nhiên, quãng đường từ ống nghiệm đến một loại thuốc an toàn và hữu hiệu với bệnh nhân chỉ là khởi đầu của một quá trình nghiên cứu phát triển dược liệu kéo dài và đầy tốn kém”.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cảnh báo thế giới sắp cạn kiệt những loại kháng sinh có hiệu quả, và nếu tình hình này không kịp thời cải thiện, loài người sẽ trở lại thời kỳ trước khi tìm ra kháng sinh.

Vào thời kỳ đó, những bệnh nhiễm khuẩn thông thường không có thuốc trị, và mỗi lần phải phẫu thuật là mỗi lần bệnh nhân đối diện với nguy cơ tử vong do nhiễm khuẩn hậu phẫu.

Hiện nay, hàng năm ước tính toàn thế giới có đến 700.000 người chết vì bị nhiễm khuẩn kháng thuốc (AMR - Antimicrobial Resistance). WHO cũng cảnh báo từ 2050, hàng năm sẽ có 10 triệu người chết vì nguyên nhân trên và gây tổn thất cho kinh tế thế giới 100 ngàn tỉ USD.

Trong khi đó, các hãng bào chế dược phẩm lớn không mặn mà lắm với việc nghiên cứu sản xuất các loại kháng sinh mới. Bởi họ phải đối mặt với rất nhiều khó khăn trong quá trình phát triển kháng sinh: khâu nghiên cứu quá tốn kém, đòi hỏi rất nhiều thời gian và nguồn nhân lực, trong khi lợi nhuận lại không cao.

Xuân Nguyễn (Theo The Guardian)

Tin đọc nhiều

Ngày Trái Đất: Cùng chiêm ngưỡng những tấm ảnh ấn tượng nhất về hành tinh xanh Để tôn vinh vẻ đẹp của Trái Đất - ngôi nhà chung của chúng...
Lỗ đen nhỏ bằng hạt gạo có 'nuốt' được Trái Đất? Dưới đây là tác động của hố đen siêu nhỏ lên Trái Đất và Mặt...
Khoa học chứng minh: Làm việc nhà giúp não bộ 'trẻ mãi không già' Dù chỉ làm những công việc nhẹ nhàng thì não của bạn cũng sẽ...
Đại học Harvard muốn phun chất độc để cứu nguy cho Trái Đất Đưa các hợp chất sulfate vào bầu khí quyển cũng giống như...