Tháng 09, 2019
Thứ hai
Chủ Nhật, ngày 25/11/2018 19:47 PM (GMT+7)

Cuộc đổ bộ kịch tính của tàu thăm dò InSight vào tâm Sao Hỏa

Tàu thăm dò InSight của NASA sẽ đổ bộ lên Sao Hỏa vào tuần sau. Đây là tàu vũ trụ đầu tiên của con người tiến hành thăm dò các lớp vỏ và lõi của hành tinh này.

Kể từ khi được hình thành từ 4,5 tỷ năm trước, Sao Hỏa có rất nhiều điểm tương đồng với Trái Đất và từ lâu đã được mệnh danh là hành tinh anh em với địa cầu. Hành tinh đỏ có thể đã tồn tại nước lỏng và sự sống thời cổ đại. Nhưng theo nhiều giả thuyết, một biến cố đã xảy ra trong quá khứ khiến hành tinh này bị 'rửa trôi' và giờ đây trở thành hành tinh chết với trơ trọi khí bụi.

Cuộc đổ bộ kịch tính của tàu thăm dò InSight vào tâm Sao Hỏa - 1

Tàu thăm dò InSight của NASA sẽ đổ bộ lên Sao Hỏa vào Thứ hai, 26/11/2018 tới đây. Ảnh: NASA.

Nghiên cứu về lõi của Sao Hỏa là chìa khóa để giải đáp những câu hỏi quan trọng về sự hình thành của các hành tinh trong Hệ Mặt Trời như Sao Thủy, Sao Kim, Sao Hỏa và Trái Đất từ hơn 4 tỷ năm trước. Ngoài ra, InSight cũng đo đạc về hoạt động kiến tạo địa chất và tác động hiện tại của những thiên thạch từng rơi xuống Sao Hỏa trong quá khứ.

Được trang bị những thiết bị khoa học chuyên dụng, InSight sẽ khoan cắt mặt đất Sao Hỏa và đặt dụng cụ vào trong lòng đất. Thiết bị này sẽ thu nhận những tín hiệu cho thấy Sao Hỏa vẫn còn có hoạt động địa chất, ví dụ như xung địa chấn, nhiệt độ và bức xạ.

Tàu vũ trụ trăm triệu đô

InSight là gì? Đây là từ viết tắt của Interior Exploration using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport, nghĩa là Tàu khám phá Bên trong (của Sao Hỏa) sử dụng Thiết bị khảo sát địa chất, Trắc địa và Trao đổi nhiệt. InSight cũng là một từ có nghĩa trong tiếng Anh, ý nghĩa là hiểu biết thông suốt.

Được phóng lên vào 05/05/2018 tại Căn cứ Không quân Vandenberg bởi tên lửa Atlas V-401, con tàu vũ trụ lướt trong không gian suốt 6 tháng qua và đã sẵn sàng để đổ bộ lên Sao Hỏa vào đầu tuần sau.

Cuộc đổ bộ kịch tính của tàu thăm dò InSight vào tâm Sao Hỏa - 2

Các kỹ sư đang tiến hành thực hiện các thí nghiệm để kiểm tra khả năng chống chọi và hoạt động của InSight ở Littleton, Colorado. Ảnh: NASA/JPL-Caltech/Lockheed Martin.

Cuộc đổ bộ kịch tính của tàu thăm dò InSight vào tâm Sao Hỏa - 3

Tàu thăm dò InSight được phóng lên bởi tên lửa Atlas V 401 từ Trạm Không quân Vandenberg, California vào 05/05/2018. Ảnh: NASA/KSC.

Khi được phóng lên, con tàu nặng 694 kg. Kích thước ba chiều lần lượt là 6,0 × 1,56 × 1 mét. Dự kiến nó sẽ có 2 năm hoạt động trên Sao Hỏa. InSight thật ra được dự kiến phóng vào năm 2016, nhưng bị trì hoãn khiến số tiền đầu tư cho dự án đội lên từ 675 triệu USD thành 830 triệu USD.

Đồng bằng Elysium lý tưởng

Địa điểm được chọn làm nơi hạ cánh của tàu InSight là Đồng bằng Elysium, một vùng đất bằng phẳng như những đồng bằng ở Trái Đất. Nơi đây được chọn lựa bởi vì nó an toàn, ít bị tác động từ bên ngoài và cả từ chính hành tinh.

Vùng đất này không có nhiều thứ thú vị để thăm dò trên bề mặt, nhưng ẩn sâu dưới mặt đất là cả 'nguồn cảm hứng' bởi điều kiện địa chất lý tưởng. Nơi đổ bộ nằm ở phía tây của đồng bằng, chính xác là 4,5 độ vĩ bắc và 135,9 độ kinh đông, cách 600 km so với nơi hạ cánh của tàu tự hành Curiosity - miệng hố va chạm Gale.

Cuộc đổ bộ kịch tính của tàu thăm dò InSight vào tâm Sao Hỏa - 4

Địa điểm hạ cánh của tàu thăm dò InSight ở Đồng bằng Elysium, gần với điểm đổ bộ của các sứ mệnh thăm dò Sao Hỏa trong quá khứ. Ảnh: NASA.

Cuộc đổ bộ kịch tính của tàu thăm dò InSight vào tâm Sao Hỏa - 5

Đồng bằng Elysium ở Sao Hỏa là một nơi bằng phẳng đến hoàn hảo, một nơi rất thích hợp để InSight tiến hành những nghiên cứu khoa học của mình. Ảnh: NASA.

Tên gọi của khu vực này trong tiếng Anh là Elysium Planitia. Từ “planitia” có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ đại, mang ý nghĩa là thiên đường ở thế giới bên kia. Đối với một người sống quanh năm trên những sườn đồi khô cằn, thì vùng đồng bằng có khác gì nơi thiên đường địa giới.

Để chọn được địa điểm hạ cánh, rất nhiều hội thảo khoa học đã được diễn ra trong ba năm 2013, 2014 và 2015. Rất nhiều ý tưởng đã được đưa ra từ các nhà khoa học hàng đầu trên khắp thế giới, và cuối cùng NASA đã chốt hạ phương án là Đồng bằng Elysium.

Tại sao nơi này lại được chọn? Thứ nhất nó phải nằm gần đường xích đạo, vị trí này giúp nó nhận được đầy đủ ánh sáng Mặt Trời để cung cấp năng lượng hoạt động, cũng như giữ mức nhiệt độ ổn định – không quá nóng cũng không quá lạnh – để máy móc được vận hành tốt.

Tiếp theo, nơi này phải thấp vì như vậy mới có đủ lượng không khí để tàu giảm tốc khi hạ cánh. Trước khi đáp đất, tàu sẽ sử dụng ma sát không khí để giảm tốc độ, đảm bảo giảm sốc tối đa và tránh hư hỏng thiết bị.

Trước khi sứ mệnh này bắt đầu, tàu thăm dò HiRISE của NASA ở quỹ đạo Sao Hỏa đã chụp khoảng 150 bức ảnh về vùng đồng bằng này, giới khoa học đã trầm trồ vì không còn nơi nào thích hợp hơn nữa.

Cuộc đổ bộ kịch tính

Mặc dù đã trải qua hơn 480 triệu km để đến được Sao Hỏa, điều này cũng không có gì là khó khăn so với việc nó phải đi vào khí quyển Sao Hỏa để hạ cánh. Quá trình này sẽ diễn ra vào khoảng 15 giờ ngày 26/11 (giờ Miền Đông Hoa Kỳ), tức là 3 giờ sáng ngày 27/11 (giờ Việt Nam).

Cuộc đổ bộ kịch tính của tàu thăm dò InSight vào tâm Sao Hỏa - 6

Mô phỏng InSight đang rời khỏi quỹ đạo của Sao Hỏa mà tiến hành nhập vào khí quyển của hành tinh này. Ảnh: NASA.

Cuộc đổ bộ kịch tính của tàu thăm dò InSight vào tâm Sao Hỏa - 7

Khi tiến vào khí quyển Sao Hỏa, InSight sẽ phải giảm tốc độ từ 19.300 km/giờ xuống 8 km/giờ chỉ trong vòng 7 phút. Ảnh: NASA.

Chỉ với 7 phút từ khi bước vào khí quyển cho đến đổ bộ, tàu sẽ phải di chuyển với tốc độ lên đến 19.300 km/giờ rồi giảm tốc cực gấp xuống còn 8 km/giờ khi hạ cánh. Một điều rất may mắn cho InSight vì bây giờ không phải là mùa bão trên Sao Hỏa, không khí rất thoáng đãng và thích hợp cho việc đáp.

Phải mất 6 tiếng sau khi quá trình này diễn ra, các nhà khoa học mới xác nhận được việc hạ cánh có thành công hay không. Tàu thăm dò Mars Odyssey đang ở quỹ đạo của Sao Hỏa sẽ quan sát và xác nhận việc này.

Vệ tinh nhỏ đầu tiên đến Sao Hỏa

Đi cùng với InSight trong sứ mệnh này, còn có hai vệ tinh nhỏ của NASA là Mars Cube One hay gọi tắt là MarCO. Mặc dù được phóng lên vũ trụ cùng một chuyến bay, nhưng chúng có quỹ đạo riêng và sẽ bay sau InSight.

Cuộc đổ bộ kịch tính của tàu thăm dò InSight vào tâm Sao Hỏa - 8

Đồ họa mô phỏng hai vệ tinh nhỏ Mars Cube One (MarCO) đang bay ở quỹ đạo của Sao Hỏa, ở đằng xa là hành tinh Trái Đất của chúng ta. Ảnh: NASA/JPL-Caltech.

Mục tiêu của các nhà khoa học lên hai vệ tinh này là thử nghiệm truyền tín hiệu của vệ tinh cỡ nhỏ trong không gian sâu, nó sẽ đóng vai trò là 'người truyền tin' cho InSight về Trái Đất. Đây là thí nghiệm đầu tiên của chương trình CubeSat ở một nơi xa Trái Đất đến như vậy.

Với kích thước chỉ 10 cm cho mỗi cạnh, khối lập phương này là người tiên phong trong công nghệ truyền tín hiệu từ xa về Trái Đất của một vệ tinh nhỏ. Nếu thành công, công nghệ này sẽ được áp dụng rộng rãi cho các sứ mệnh thăm dò khác trong tương lai.

Quang Niên (Theo NASA)

Tin đọc nhiều

Điều xảy ra nếu hai hố đen va chạm với nhau Khi hai hố đen va chạm với nhau, chúng có thể sẽ tạo ra sự...
Sự thật về 'vũ trụ song song' đang ồn ào trên Internet Theo Cnet, nhiều trang tin tức đã nhanh chóng loan tin về...
Điều gì xảy ra nếu mang Mặt Trời xuống Trái Đất? Mặt Trời là ngôi sao lớn nhất trong hệ Mặt Trời, tồn tại ở...
Trái Đất sẽ ra sao nếu bị sóng hấp dẫn tấn công? Nếu ở khoảng cách gần, sóng hấp dẫn có khả năng xé toạc hành...