Tháng 01, 2019
Thứ ba
Thứ Ba, ngày 30/10/2018 08:13 AM (GMT+7)

Tương lai nào cho Trạm không gian quốc tế ISS?

Trạm không gian quốc tế ISS sắp kết thúc sứ mệnh lịch sử nhưng tương lai nào đang chờ đợi nó thì vẫn còn là một dấu chấm hỏi.

Trạm Vũ trụ Quốc tế hay Trạm Không gian Quốc tế ISS (International Space Station) là một tổ hợp công trình nhằm nghiên cứu không gian nằm trên quỹ đạo cận trái đất với sự hợp tác của các cơ quan không gian: NASA (Mỹ), RKA (Nga), JAXA (Nhật Bản), CSA (Canada) và 10 trong số 17 nước thành viên của ESA (châu Âu).

Tương lai nào cho Trạm không gian quốc tế ISS? - 1

Quỹ đạo này còn được gọi là LEO tức quỹ đạo tầm thấp (Low Earth Orbit), do có độ cao cách mặt đất chỉ trong khoảng từ 319,6km đến 346,9km, di chuyển trong không gian với vận tốc trung bình là 27.743,8km/giờ, ứng với 15,79 lần bay quanh Trái Đất mỗi ngày.

Từ năm 2007, ISS đã trở thành vệ tinh nhân tạo lớn nhất của Trái Đất với kích thước 110m x 74m (900 m3, 450 tấn) và theo kế hoạch, chỉ hoạt động tới năm 2016 nhưng thời hạn này có lẽ sẽ thay đổi tới 2024 vì các sự cố không mong muốn. ISS là trạm vũ trụ duy nhất có người thường trực để thực hiện các công việc nghiên cứu.

Phi hành đoàn không gian Expedition 1 là nhóm phi hành gia đầu tiên tới trạm vào ngày 2/11./2000, là bước đi đầu tiên trong kế hoạch đưa người lên làm việc lâu dài trong không gian. Trạm có thể chứa được 3 người và được cung cấp các nhu yếu phẩm, thiết bị cần thiết từ tàu vũ trụ Soyuz, Progress của Nga và các phi thuyền con thoi của Mỹ.

Tuy nhiên, do xảy ra sự cố nên các phi thuyền con thoi của Mỹ đã phải ngừng hoạt động vào năm 2011 và từ đó đến nay, công việc tiếp tế cho trạm chủ yếu là do tàu Soyuz của Nga đảm trách.

Nhưng mới đây, đến lượt tàu Soyuz của Nga gặp sự số. Trong lần phóng nhằm đưa hai phi hành gia lên trạm thay cho hai trong số ba phi hành gia khác đến lượt trở về Trái Đất, chỉ sau khi được phóng hai phút, ở độ cao khoảng 100 km, chuyến bay của tàu Soyuz MS 10 đã thất bại ngay trong giai đoạn đầu. May mắn là hai phi hành gia Alexey Ovchinin và Nick Hague đã được đưa về mặt đất an toàn.

Tuy rằng tai nạn này chỉ như một “hạt cát” trong bộ máy trơn tru của ISS, nhưng vấn đề là ba phi hành gia Alexander Gerst, Serguei Prokoviev và Serena Aunon-Chancellor hiện đang ở trên ISS sẽ trở về như thế nào sau khi hết hạn sáu tháng làm việc vào cuối tháng 12.2018?

Dẫu rằng hiện họ vẫn có đầy đủ lương thực, nhu yếu phẩm trong nhiều tháng, cùng với con tàu Soyuz MS 09 để phục vụ cho chuyến trở về. Nhưng làm sao có thể biết được chuyến trở về của Soyuz MS 09, vốn đã được phát hiện là bị rò rỉ không khí trong khoang, và những chuyến tàu tiếp tế cùng các phi hành gia thay thế có thể sẽ an toàn trong những lần phóng tới?

Do vậy, người ta đã đặt trường hợp ba phi hành gia hiện nay có thể sẽ phải tiếp tục ở lại trạm trong một khoảng thời gian lâu hơn sau khi hết thời hạn sáu tháng. Và cũng cần biết rằng, kỷ lục sống trên trạm không gian lâu nhất thuộc về phi hành gia người Nga Valeri Poliakov là 14 tháng trên trạm không gian Mir vào năm 1995.

Tương lai nào cho Trạm không gian quốc tế ISS? - 2

Tên lửa Soyuz MS-10, phóng vào lúc 11h40 ngày 11/10 (theo giờ Moscow), bất ngờ gặp sự cố chỉ vài phút sau khi rời bệ phóng tại trung tâm Baikonur ở Kazakhstan.

Một vấn đề khác cũng gây lo ngại không kém là con tàu Soyuz MS 09 hiện đang neo đậu vào ISS, do thời lượng của pin nên trên nguyên tắc chỉ có khả năng vận hành chỉ trong 7 tháng, tức cho tới tháng 1.2019. Do vậy, tới thời hạn này là con tàu già cỗi bắt buộc phải quay trở về, cho dù trên tàu có “hành khách” hay không. Theo kế hoạch, các con tàu Boeing 2 của Boeing và Space X’s Dragon 2 của Mỹ, do chưa hoàn thiện nên phải tới năm 2020 mới có thể được đưa vào sử dụng.

Có một chi tiết đáng quan tâm là trong cuộc điều tra về nguyên nhân thất bại, một phó giám đốc công ty Energia - đơn vị sản xuất ra Soyuz cùng hai cộng sự đã bị bắt vì tham nhũng và tống tiền.

Cũng phải nói thêm rằng, nhân dịp kỷ niệm lần thứ năm mươi của chương trình Apollo vào năm 2019, NASA, ESA, Nga, Nhật Bản và Canada có thể sẽ công bố sự ra mắt Lunar Orbital Platform-Gateway (Cổng căn bản vào quỹ đạo mặt trăng), nhằm đưa loài người đến gần hơn với Mặt Trăng và sao Hỏa. Một dự án tương tự ISS, nhưng khoảng cách xa hơn tới một ngàn lần.

Nếu đúng như kế hoạch, ISS sẽ được chuyển thành một khách sạn ngàn sao để từ đó khách hàng có thể ngắm nhìn Trái Đất từ trên cao. Nhưng cũng có thể trạm ISS sẽ bị từ bỏ, tốc độ sẽ chậm dần rồi tiệm cận Trái Đất và tự hủy thành sao băng khi vào khí quyển.

Thiện Hải (Science & Vie)

Tin đọc nhiều

Tìm ra phương pháp tiêu diệt tế bào ung thư bằng.. điện? Dù rất hiệu quả nhưng vì sao kỹ thuật này không thể được ra...
Quy định nhập ngũ của các nước trên thế giới Mỗi quốc gia lại có những quy định khác nhau để huy động...
Tại sao chỉ tinh trùng mạnh mới bơi đến đích? Các nhà khoa học Mỹ vừa phát hiện ra bằng chứng rằng, đường...
Đã có tàu thủy không người lái Sau xe hơi, máy bay, bây giờ tới lượt tàu thủy không người...