Tháng 01, 2019
Thứ ba
Thứ Hai, ngày 18/02/2019 18:03 PM (GMT+7)

Bi kịch của niềm tin

Niềm tin phải bắt nguồn từ thiện tâm và không thể mua được bằng tiền thật hay tiền âm phủ...

Những tháng đầu năm, Tết âm lịch vừa mới đi qua thì rằm tháng Giêng đã tới, khi đi ngang qua các chùa chiền thì không khó để bắt gặp cảnh nghi ngút khói hương, đốt vàng mã, tấp nập người ra, kẻ vào. Có nơi làm lễ dâng sao giải hạn, người đến làm lễ ngồi tràn ra đường vái vọng dài cả cây số, nhộn nhịp, xô bồ như bán buôn ngoài chợ.

Bi kịch của niềm tin - 1

Hàng nghìn người xếp hàng chờ dâng sao giải hạn tại chùa Phúc Khánh, Hà Nội.

Từ xưa đến nay, niềm tin vào đấng siêu nhiên có khả năng ban phát phước lành cho con người là điều phổ biến trong tất cả các nền văn hóa. Niềm tin này đã chi phối sự hình thành và phát triền của hầu hết các tín ngưỡng, tôn giáo lớn của nhân loại trong suốt hàng nghìn năm qua.

Theo dòng lịch sử, người Việt chúng ta bên cạnh tục thờ cúng ông bà, tổ tiên, những người có công với đất nước cũng tôn những người trần mắt thịt thành những vị thần thánh có khả năng năng phù hộ độ trì, giúp con người vượt qua các tai ương trong cuộc sống.   

Thời gian trôi qua, những quan niệm tâm linh kể trên đã phát triển và được chế định hóa thành các tín ngưỡng dân gian khác nhau. Các tín ngưỡng đó cũng kết hợp với các tư tưởng du nhập từ nước ngoài như đạo Phật, đạo Lão, đạo Nho… tạo nên một bức tranh tín ngưỡng vô cùng phong phú của người Việt.  

Hiện nay, dù xã hội đã đổi thay mạnh mẽ theo hướng hiện đại, nhiều giá trị văn hóa truyền thống vẫn được bảo tồn, trong đó niềm tin tâm linh chiếm một vai trò rất quan trọng. Về cơ bản, niềm tin này mang ý nghĩa tích cực vì nó gắn với đạo lý dân tộc đã được truyền lại qua rất nhiều thế hệ. Nhưng ở thời buổi kinh tế thị trường, niềm tin tâm linh đã có các biến tướng tiêu cực gây ra nhiều hệ lụy cho xã hội.

Tâm lý của người Việt Nam là có kiêng có lành cho nên người ta cầu khấn bất cứ đâu, bất cứ tôn giáo nào, miễn sao họ thấy an lành là được. Nhưng không ít người tìm đến đền phủ, chùa chiền cầu mong tước lộc, vật chất. Do lòng tham danh lợi không có điểm dừng đã khiến nhiều người trở nên cuồng tín đến mê muội. Một lá sớ, một ấn tín, một lễ cầu hoành tráng với những mâm lễ đầy ụ và những nắm tiền lẻ rải khắp chốn đình chùa. Người ta tin tranh cướp được lộc sẽ mang lại may mắn, xin được ấn tín sẽ thăng quan tiến chức, thần thánh hóa từ cục đá đến con cá hay bứt lông lợn cầu may… 

Bi kịch của niềm tin - 2

Người dân tranh giành lộc tại chùa Hương. Ảnh: Zing

Trong cuốn ‘Believing in Magic’ (Sức mạnh của niềm tin), tác giả Stuart Vyse đã viết rằng, “gốc rễ của mê tín dị đoan là sự thiếu kiểm soát. Con người luôn muốn được kiểm soát tốt hơn trong các hoàn cảnh bất an. Khi gặp điều gì đó quan trọng nhưng không chắc chắn, mê tín dị đoan sẽ được dùng để lấp vào khoảng trống sợ hãi và làm con người cảm thấy tốt hơn”.

Khi cuộc sống mất cân bằng, xung quanh đầy rẫy sự bất an thì người ta thường tìm đến tâm linh như là cách để người ta gửi gắm niềm tin, mong cầu cuộc sống bình yên và đó là mong cầu hoàn toàn chính đáng. Nhưng tin đến mức cực đoan như tôn sùng “rắn thần”, “cá thần”... thì phải khẳng định đó là mê tín dị đoan cần phải phê phán. 

Văn hóa tâm linh, tín ngưỡng thờ cúng đức Phật, tổ tiên, thánh thần là vấn đề nhạy cảm, là nét văn hóa cần được tôn trọng. Song, điều gì cũng cần có giới hạn và mỗi người cần tỉnh táo, đúng mực, tránh đặt niềm tin một cách mù quáng dẫn tới mê tín, dị đoan. Nếu thành tâm, chỉ cần chắp tay khấn, đầu nghĩ điều thiện, miệng nói lời trong sáng, thế đã là đủ. Khi không có tâm sáng, không sống hướng thiện, thì dù có cúng vái nhiều đến đâu, chắc chắn sẽ chẳng bao giờ được nhận lại những điều tốt đẹp. 

Niềm tin hướng con người đến những điều tốt đẹp chỉ khi được bắt nguồn từ thiện tâm, niềm tin đó không thể mua được bằng tiền thật hoặc tiền âm phủ...

Nguyễn Lê Đình Quý

Tin đọc nhiều

Mẫu số riêng của hạnh phúc Đã bao giờ bạn tự vấn chỉ số hạnh phúc của riêng mình là bao...
Quyền hạn và quyền lực Lại thêm một vụ cảnh sát giao thông lấy thân mình để dừng...
Giằng xé nỗi đau lịch sử và văn hóa không biên giới Lịch sử cần được tôn trọng, nhưng có cần áp đặt sự hận thù...
Cảm ơn... quái vật MoMo Bố mẹ ơi, đừng sợ hãi quái vật MoMo, cũng đừng sợ hãi những...