Tháng 04, 2019
Thứ ba
Thứ Tư, ngày 09/09/2015 08:57 AM (GMT+7)

Biến đổi khí hậu: Hậu quả ai gánh?

Biến đổi khí hậu là một thực tế đang diễn ra và gây tác động ngày càng mạnh mẽ và rõ rệt đối với toàn nhân loại. Tuy nhiên, không phải ai cũng phải gánh chịu hậu quả như nhau.

Cách đây vài năm, tôi và Melinda đến thăm với một nhóm các nông dân trồng lúa ở Bihar, Ấn Độ, một trong những khu vực dễ bị ngập lụt nhất của quốc gia. Tất cả họ đều rất nghèo và phụ thuộc vào hạt gạo họ trồng để nuôi sống và hỗ trợ gia đình. Mỗi năm khi mùa mưa đến, nước sông dâng lên và nguy cơ sẽ làm ngập các trang trại, phá hoại mùa màng. Tuy nhiên, họ sẵn sàng đặt cược tất cả mọi thứ về cơ hội được cứu vãn của  trang trại. Nhưng đó thường là canh bạc thua đối với những người nông dân này. Cây trồng của họ bị phá hoại, họ chạy trốn vào thành phố, tìm kiếm công việc lặt vặt để nuôi gia đình. Tuy nhiên, chỉ một năm sau, họ trở về quê, tiếp tục công việc trồng trọt nhưng thường trong tình trạng nghèo khó hơn.

Chuyến thăm đó đã cho chúng tôi một lời nhắc nhở mạnh mẽ của nông dân nghèo nhất thế giới, cuộc sống là hành động đu dây mà không có lưới an toàn. Họ không được tiếp cận với giống được cải tiến, phân bón, hệ thống thủy lợi và các công nghệ mang lợi nhiều lợi ích khác như những nông dân ở các nước phát triển và cũng không có bảo hiểm mùa màng. Chỉ cần một điều không may trong số những thiên tai này: hạn hán, lũ lụt, hoặc một căn bệnh xảy ra là đã đủ để họ lún sâu vào tình trạng đói nghèo.

Biến đổi khí hậu: Hậu quả ai gánh? - 1

Giờ đây, sự có mặt của biến đổi khí hậu góp phần tăng thêm rủi ro đối với cuộc sống của những người nông dân. Nhiệt độ tăng cao trong những thập kỷ tới sẽ dẫn đến sự gián đoạn lớn trong nông nghiệp, đặc biệt là ở vùng nhiệt đới. Mùa màng sẽ không phát triển vì mưa quá ít hoặc quá nhiều. Sâu bệnh sẽ phát triển mạnh hơn trong điều kiện khí hậu ấm lên và phá hoại mùa màng.

Mặc dù nông dân ở các nước phát triển cũng sẽ trải qua những thay đổi tương tự nhưng họ có cách để quản lý những rủi ro này. Họ có thể trồng các loại cây chịu hạn, phân tích đất để làm cho đất màu mỡ hơn, và tự bảo vệ khỏi những thiệt hại bằng bảo hiểm mùa màng.

Nông dân nghèo nhất thế giới làm nông mỗi ngày để nhận được sự trắng tay. Đó là lý do tại sao trong số những người sẽ bị ảnh hưởng từ biến đổi khí hậu thì họ là những người có thể phải gánh chịu nhiều nhất.

Biến đổi khí hậu: Hậu quả ai gánh? - 2

Biến đổi khí hậu gây ra những đợt hạn hán nặng nề

Nông dân nghèo sẽ cảm thấy đau xót cho những thay đổi này trong lúc thế giới cần sự giúp đỡ của họ để nuôi sống lượng dân số ngày càng tăng lên. Đến năm 2050, dự đoán nhu cầu lương thực toàn cầu sẽ tăng 60%. Giảm mùa vụ sẽ gây khó khăn đối với hệ thống lương thực toàn cầu, tình trạng đói nghèo tăng lên và tiến bộ to lớn trên thế giới đã chống lại sự nghèo đói hơn nửa thế kỷ qua.

Tôi lạc quan cho rằng chúng ta có thể tránh được những tác động xấu nhất của biến đổi khí hậu và nuôi sống thế giới này nếu chúng ta hành động ngay bây giờ. Mặc dù các tác động khắc nghiệt nhất của biến đổi khí hậu có thể đã diễn ra trong nhiều thế kỷ qua, chúng ta đã dành quá ít thời gian để tìm giải pháp cho nông dân dễ bị tổn thương nhất trên thế giới. Như tôi đã viết vào tháng Bảy, có một nhu cầu cấp thiết đặt ra cho các chính phủ là đầu tư vào đổi mới năng lượng sạch sẽ làm giảm đáng kể lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính và ngăn chặn hiện tượng nhiệt độ tăng dần lên.

Đồng thời, chúng ta cần phải nhận ra rằng đã quá muộn để ngăn chặn tất cả các tác động của nhiệt độ ngày càng tăng. Ngay cả nếu trong tuần tới, thế giới phát hiện ra một nguồn năng lượng sạch giá rẻ, thế giới này cũng phải mất nhiều thời gian để thay đổi thói quen sử dụng nhiên liệu hóa thạch và chuyển đến một tương lai không cacbon. Một số tác động từ việc biến đổi khí hậu là không thể tránh khỏi. Đó là lý do quan trọng tại sao thế giới cần nỗ lực để giúp những người nghèo có cách thích nghi với biến đổi khí hậu.

Và sau đây là tin tốt lành. Nhiều công cụ mà họ sẽ cần để thích nghi thì khá cơ bản, những điều mà họ cần để tạo ra nhiều thức ăn và kiếm được thu nhập cao hơn là: tiếp cận tài chính, hạt giống tốt, phân bón, được đào tạo và thị trường tiêu thụ những gì họ trồng.

Có những công cụ mới khác, phù hợp với nhu cầu của biến đổi khí hậu. The Gates Foundation và các đối tác đã làm việc cùng nhau để phát triển các giống mới có thể phát triển được ngay cả trong thời điểm có hạn hán hoặc lũ lụt. Ví dụ, các nông dân trồng lúa mà tôi gặp ở Bihar, hiện nay đang trồng giống lúa mới có thể chịu được ngập nước, có biệt danh là lúa “lặn” có thể sống dưới nước trong hai tuần. Nếu sự thay đổi trong các mô hình thời tiết mang lại lũ lụt nhiều hơn cho khu vực của họ, họ đã có thể chuẩn bị sẵn cho điều này rồi. Các giống lúa khác đang được phát triển có thể chịu được hạn hán, nóng, lạnh, và các vấn đề về đất như nhiễm mặn cao.

Tất cả những nỗ lực này có khả năng thay đổi cuộc sống. Sản lượng thu hoạch và thu nhập của nông dân tăng gấp đôi, gấp ba là điều phổ biển hiện nay khi họ được tiếp cận với những người nông dân tiến bộ ở các nước phát triển. Sự thịnh vượng mới này cho phép họ cải thiện chế độ ăn, đầu tư vào trang trại của mình và cho con đi học. Điều này còn vực dậy cuộc sống của họ, tạo cho họ cảm giác an toàn ngay cả khi họ có một mùa vụ không được tốt.

Dĩ nhiên, những mối đe dọa từ biến đổi khí hậu mà chúng ta không thể lường trước được vẫn có thể xảy ra. Để chuẩn bị cho điều này, thế giới cần đẩy nhanh tiến độ nghiên cứu hạt giống và hỗ trợ cho nông dân sản xuất nhỏ. Một trong những sáng kiến thú vị nhất để giúp nông dân là công nghệ vệ tinh. Tại châu Phi, các nhà nghiên cứu đang sử dụng hình ảnh vệ tinh nhằm tạo bản đồ đất chi tiết để có thể thông báo cho nông dân về những loại giống sẽ phát triển mạnh trên đất của họ.

Tuy nhiên, chỉ phát triển giống tốt hơn hoặc cho ra đời công nghệ mới thì vẫn chưa đủ. Không một đổi mới nào có thể thay đổi cuộc sống của các gia đình làm nông cho đến khi họ nắm vững hết những điều này. Một số tổ chức, bao gồm cả một tổ chức phi lợi nhuận tên là “Quỹ một hecta”, đang tìm cách để đảm bảo nông dân tận dụng triệt để các giải pháp này. “Quỹ một hecta” có cách tiếp cận thực hành ấn tượng bằng cách làm việc chặt chẽ với cộng đồng châu Phi để cung cấp tài chính, các công cụ, khóa đào tạo giúp họ tăng năng suất. Hiện tổ chức đang làm việc với hơn 200.000 nông dân và đang tìm cách mở rộng quy mô để đạt con số 1 triệu nông dân vào năm 2020.

Trong  lá thư thường niên năm nay, Melinda và tôi đã cược rằng châu Phi sẽ có thể tự nuôi sống trong 15 năm tới ngay cả với rủi ro về biến đổi khí hậu.

Vâng, cuộc sống của nông dân nghèo thực sự rất khó khăn. Cuộc sống ấy là trò ghép hình gồm nhiều mảnh - trồng hạt giống, sử dụng phân bón đúng cách và bán được sản phẩm của mình. Chỉ cần 1 mảnh ghép rơi ra khỏi vị trí của nó thì cuộc sống của họ có thể sẽ vỡ tan.

Hải Lý lược dịch (Gatesnotes – the blog of Bill Gates)

Tin đọc nhiều

Cùng con đọc sách mỗi ngày Có bao giờ người lớn tự hỏi, chúng ta đã dạy con trẻ đọc...
Võ sư nhặt rác Nơi dạy võ mà vẫn tổ chức được nhiều hoạt động để tham gia...
Tôm đi... 'du lịch' Vì sao những 'vị khách' bé nhỏ như ốc bươu vàng, tôm càng đỏ...
Thế nào là báo lá cải? Chức năng cao nhất của báo chí dù "tà" hay "chính" vẫn là cung...