Tháng 09, 2019
Thứ hai
Thứ Tư, ngày 04/03/2020 09:45 AM (GMT+7)

Bước qua "lời nguyền tài nguyên"

Dù là một người con của miền Tây nhưng anh vẫn phải thừa nhận rằng, việc có trong tay nhiều lợi thế đôi khi lại khiến người miền Tây trở nên ỉ lại.

- Em thấy người miền Tây tụi anh như thế nào?

Một người anh buột miệng hỏi tôi vào một buổi tối ngồi trò chuyện, có lẽ trong bàn tròn hôm đó chỉ có mình tôi không phải là người miền Tây nên mới được chất vấn một câu hỏi như vậy.

- Dạ, em thấy người miền Tây chất phác, hào sảng và thông minh – tôi nhanh nhảu trả lời.

- Em lại nịnh người miền Tây rồi – anh xua tay tỏ vẻ không hài lòng – chất phác, hào sảng thì anh nhận chứ thông minh thì anh không nhận đâu.

Những người dân miền Tây trong bàn tròn hôm đó im lặng lắng nghe anh kể chuyện. Câu chuyện về tuổi thơ anh gắn bó với đồng ruộng trĩu hạt, những đám rẫy mầu mỡ phù sa và những con sông mang trong mình không biết cơ man nào là tôm cá. 

Theo lời anh kể, người miền Tây từ trước đến giờ dù trong hoàn cảnh khó khăn nhất cũng chưa bao giờ biết đói khát. Đặc điểm vị trí địa lý thuận lợi khiến cho mảnh đất này giàu đẹp và trù phú vô cùng. Có lẽ cũng vì điều đó mà đa số người dân nơi đây thường phóng khoáng, rộng rãi và nhân hậu.

Bước qua "lời nguyền tài nguyên" - 1

Người dân vùng đồng bằng sông Cửu Long đã từng đưa ra rất nhiều sáng kiến độc đáo để sống chung với lũ, chinh phục sự khắc nghiệt lẫn sự nuông chiều của thiên nhiên. Ảnh Internet

Dừng lại một chút, anh thở dài kể tiếp câu chuyện của mình. Dù là một người con của vùng đất này nhưng anh vẫn phải thừa nhận rằng việc có trong tay nhiều lợi thế đôi khi lại khiến người miền Tây trở nên ỉ lại. Thế hệ của anh rất nhiều người trẻ bỏ học, một số thanh niên sa vào thói hư tật xấu và người dân thường có tư tưởng an phận, không cần phải cố gắng nhiều trong mỗi công việc mình làm.

Câu chuyện anh chia sẻ khiến tôi nghĩ nhiều đến thuật ngữ “lời nguyền tài nguyên” mà tôi đã đọc được trong các cuốn sách kinh tế, đôi lúc sự ưu đãi của tự nhiên có khi lại là bất lợi nếu điều đó khiến con người sống nơi đây không có động lực để vươn lên. Đồng bằng sông Cửu Long vẫn luôn được mệnh danh là “vùng trũng” của giáo dục với tỷ lệ bỏ học khá cao, đây là thách thức rất lớn trong quá trình phát triển khu vực.

Nhưng tôi vẫn luôn cho rằng người miền Tây rất thông minh, điều đó được đúc kết từ lịch sử phát triển của vùng đất này chứ không phải là một lời khen mang tính xã giao tôi muốn dành cho những con người mình có cơ duyên gắn bó.

Nhìn lại quá khứ, người dân vùng đồng bằng sông Cửu Long đã từng đưa ra rất nhiều sáng kiến độc đáo, các ý tưởng và con người xuất chúng thường xuất hiện vào đúng thời điểm mảnh đất này phải đối diện với những khó khăn lớn. Dân miền Tây có nguồn gốc bởi những nhóm người di cư đến đây từ khắp các nơi trên cả nước và những ngày đầu mở cõi đã phải đối diện với rất nhiều khó khăn, khắc nghiệt từ tự nhiên.

Chính sáng kiến tận dụng đặc điểm mùa nước nổi ở khu vực này khiến người dân vùng đất Chín Rồng trở thành những người con dân Việt đầu tiên có khả năng làm bạn với thiên nhiên, áp dụng phương thức tận thủy thay vì trị thủy như cách mà những nơi khác vẫn áp dụng.

Sau ngày thống nhất đất nước, khi nền kinh tế cả nước vẫn còn kém phát triển thì miền Tây lại là nơi có nhiều sáng kiến giúp khắc phục khó khăn đặc thù và tận dụng được những lợi thế sẵn có. Các gói tín dụng nông nghiệp, hoạt động nuôi trồng thủy hải sản đặc biệt là cá da trơn và mô hình cánh đồng lớn là những thành tựu tiêu biểu đã giúp đồng bằng sông Cửu Long vươn lên trở thành vựa lúa lớn, nơi cung cấp lương thực dồi dào cho thị trường nội địa và tiếp đến là xuất khẩu đem về nguồn thu nhập cho cả nước.

Nhưng trong giai đoạn sau đó khi nền kinh tế đã phát triển ổn định, ngoài việc tận dụng những lợi thế sẵn có, đồng bằng sông Cửu Long dường như đang trong giai đoạn bão hòa và thiếu những sáng kiến đột phá để tạo cú huých đưa khu vực này có những bước tiến nhanh hơn so với giai đoạn trước.

Những ngày gần đây, hình ảnh người nông dân miền Tây buồn phiền vì đất nhiễm mặn và khô hạn xuất hiện trên các mặt báo khiến chúng ta không khỏi cảm thương và băn khoăn. Mới đây thôi, tình trạng người dân Bến Tre cạo mặt ruộng, bán đất phù sa như một minh chứng cho những khó khăn mà người miền Tây phải đối mặt đã đạt đến mức nghiêm trọng. Nông dân sống nhờ đất lại phải bán tinh hoa trong đất, rõ ràng những ưu đãi mà người dân nơi đây đã từng hưởng giờ đang dần cạn kiệt.

Nhưng từ những bước ngoặt từng xảy ra trong quá khứ, khi đồng bằng đối diện với đại họa khô hạn, nhiễm mặn, cạn kiệt tài nguyên, người Việt Nam thường tạo nên những kỳ tích. Đỉnh điểm của thách thức sẽ tạo thành cơ hội để con người và vùng đất này có động lực vươn lên tìm ra lối thoát cho chính mình. 

Có ai đó đã từng nói rằng “nếu cuộc đời ném cho bạn một quả chanh chua chát, hãy thêm nước và đường để có một ly nước chanh thật ngon”, người miền Tây luôn có sẵn sự mát lành của nước và ngọt ngào của đường để thay đổi tương lai.

Trần Hương Giang

Tin đọc nhiều

Thế nào là báo lá cải? Chức năng cao nhất của báo chí dù "tà" hay "chính" vẫn là cung...
Chum, vại, lu... tái xuất Thời ấy công năng của lu là chứa, từ nước tới mắm tới tương...
Sự lựa chọn của bác sĩ Trần Hữu Tước “Có những người không hiểu, tại sao tôi lại về. Tôi chỉ mỉm...
Chuyến đi định mệnh của Giáo sư Đặng Văn Ngữ Đầu năm 1967, Giáo sư Đặng Văn Ngữ cùng đồng nghiệp có...